اخلاق و تاریخ پزشکی ایران

---

با لحاظ این‌که شرکت­های داروسازی دربرگیرنده‌ی عناصر متعدد درونی و برونی از جمله شرکت­های پخش، بیماران، پزشکان، کارکنان، سهام­داران و ... هستند و با­توجه به بروز تعارضات ملموس در این زمینه، برخی از این شرکت­ها، تدوین منشوراخلاقی (code of ethics) را به‌عنوان مزیتی استراتژیک محسوب می­کنند و معتقدند این مهم نقش مؤثری در پیش­برد اهداف سازمانی­شان داشته­است. این مقاله به بررسی منشور اخلاقی سه شرکت داروسازی Merck، Novartis و Roche می­پردازد و جایگاه ممتاز و متمایز حقوق بیمار را به‌عنوان اصل محوری در حل تعارضات اخلاقی بررسی می­کند. در مبحث وظیفه‌ی اخلاقی در قبال سهام­داران، هر سه شرکت، ارزش­های یکسانی را برشمرده­اند که البته Merck تفصیل بیش‌تری داده است. در وجه وظیفه‌ی اخلاقی شرکت در قبال گروه‌های هدف به‌نظر می­رسد تمایز میان مشتری و مصرف­کننده لحاظ شده باشد. در تعارض میان منافع مشتری و مصرف­کننده، شرکت Merck و Roche تعاملات خود را با پزشکان، شرکت­های پخش، داروخانه­ها و رقبا چنان سامان داده است که هم مانع سهم‌خواری شود و هم به نفع بیماران باشد. دغدغه‌ی Novartis نسبت به هدایای تقدیمی به مشتریان از Merck  و Roche کم‌تر است.
در وجه وظیفه‌ی اخلاقی شرکت در قبال جامعه و محیط­زیست، منشور اخلاقی M‏erck ویژگی­های ممتاز و متمایزی دارد و تعامل روزانه با گروه­های بیماران را جزو وظایف خود می­داند. Roche نیز از محیط درونی خود خواسته ­است تا مواردی را که نیاز به حمایت انسانی دارند به این شرکت اطلاع دهند. به‌نظر می­رسد هر سه منشور اخلاقی تعارضات پیش آمده را چنان حل می­کنند که درنهایت حقوق بیمار به‌عنوان مصرف­کننده‌ی شرکت­های دارویی در اولویت قرار می­گیرد و مشتری­محوری که در این‌جا به معنای پزشک­محوری، داروخانه­محوری و پخش­محوری است، اولویت بعدی است.