جستجو در مقالات منتشر شده


4 نتیجه برای طاعون
پراکندگی بیماری طاعون در ایران سال‌های ۱۲۴۶و۱۲۴۷ ق (۱۸۳۰و۱۸۳۱ م.) و علل گستردگی تلفات آن
زهرا امیری، طاهره عظیم‌زاده طهرانی، یوسف متولی حقیقی،
دوره 13، شماره 0 - ( 1-1399 )
چکیده

طاعون عفونتی باکتریایی است که از طریق جوندگان و کک‌های آلوده‌ی آنان به سایر حیوانات و انسان منتقل می‌شود و بیماری مشترک بین انسان و حیوان است. این بیماری در ایران سابقه‌ای دیرینه دارد. پراکندگی این بیماری نیز بسیار گسترده بوده است و تقریباً تمامی نواحی ایران، آن را تجربه کرده‌اند؛ باوجوداین، داده‌ها درباره‌ی چگونگی وقوع آن در کشور بسیار محدود است. در سال‌های ۱۲۴۶و۱۲۴۷ ق (۱۸۳۰و۱۸۳۱ م.) طاعونی در ایران رخ داد که تلفاتی عظیم در پی داشت. در این پژوهش که با استفاده از منابع و اسناد کتابخانه‌ای و به روش توصیفی‌تحلیلی انجام گرفته به شهرهای درگیر با این بیماری، چگونگی و علل انتقال آن پرداخته شده است. نتیجه‌ی این پژوهش مشخص کرد به جز چند ایالت، بقیه‌ی مناطق ایران، حتی عتبات عالیات با این بیماری درگیر بوده‌اند. شیوع همزمان دیگر بیماری‌های مزمن، انتشار نوع خطرناک طاعون ریوی، بی‌توجهی به قرنطینه و فرار به مناطق دیگر، از مهم‌ترین عوامل گستردگی همه‌گیری این بیماری بوده است.


طاعون‌زدگی شام در تمدن اسلامی (از ابتدا تا پایان دوره امویان)
زینب کریمی، شکرالله خاکرند، معصومه دهقان،
دوره 16، شماره 1 - ( 1-1402 )
چکیده
شیوع بیماری‌های همه‌گیر در گستره‌ی تمدن اسلامی، همواره یکی از مسائل مهم بوده است. سابقه‌ی تاریخی بیماری همه‌گیر طاعون به دوران باستان می‌رسد. شیوع بیماری طاعون، معروف به طاعون ژوستینین، در اواخر دوره‌ی باستان و انتقال آن به دوره‌ی اسلامی، مسلمانان را در سرزمین‌های فتح‌شده با مسائل جدید مواجه ساخت؛ ازاین‌رو، طاعون از مهلک‌ترین بیماری‌های مسری در گستره‌ی جغرافیای تمدن اسلامی بوده که در قرون اولیه‌ی اسلامی، آسیب‌هایی به بدنه‌ی ساختار اجتماعی، اقتصادی و حتی فکری و فرهنگی جامعه‌ی اسلامی‌ وارد کرده است. سرزمین شام از طاعون‌خیزترین مناطق تمدن اسلامی بوده که به‌صورت مکرر و پی‌درپی درگیر این بیماری شده و آسیب‌های فراوانی را تجربه کرده است. این پژوهش به بررسی طاعون در منطقه‌ی شام در دوره‌ی امویان (41تا132ه.ق/661تا749م) پرداخته؛ همچنین، دلایل وقوع آن و باورهای پیرامون طاعون را در این منطقه بررسی کرده است. بررسی‌های این تحقیق نشان داد، موقعیت جغرافیای شام، مدیترانه‌ای بودن آب‌وهوای آن و قرارگرفتن سرزمین شام در مسیر راه‌های تجاری و آمدوشدهای حاصل از آن در وقوع و گسترش طاعون اثرگذار بوده است. وقوع طاعون در جهان‌بینی مسلمانان نیز، آثاری مهم و شایان توجه داشته است؛ به‌طوری‌که آنان طاعون را نه یک بیماری همه‌گیر، بلکه نتیجه‌ی رحمت یا عذاب الهی می‌پنداشتند.

طاعون پارسی یا طاعون ابوچَفچیر (1772 – 1773 م): پیدایش و پیامدهای آن
رضا کرمی،
دوره 17، شماره 1 - ( 1-1403 )
چکیده
بیماری‌های همه‌گیر، یکی از عوامل تهدیدکننده‌ی جوامع انسانی در گذشته بوده‌اند که از این میان، طاعون بیش از همه موجب مرگ‌ومیر فراوان شده است. بین سال‌های ۱۱۵۱تا۱۱۵۲ش/ ۱۷۷۲تا۱۷۷۳م. در عراق دوره‌ی عثمانی، طاعونی مشاهده شد که ضرباتی جبران‌ناپذیر را بر اقتصاد این نواحی وارد آورد و به «طاعون ابوچفچیر و ابوخنجر» مشهور شد. این طاعون در کشورهای کرانه‌ی خلیج فارس و جنوب ایران نیز گسترش پیدا کرد؛ ازاین‌رو، در اروپا به طاعون پارسی نیز شهرت یافت. هدف این نوشتار، بررسی اثرات این طاعون بر جوامع بشری و محدوده‌ی فراگیری آن از ابعاد مختلف است. شیوه‌ی مطالعه در این تحقیق، از نوع کتابخانه‌ای است. نگارنده با تکیه بر روش تاریخی، از رویکرد توصیفی‌تحلیلی بهره جسته است. این پژوهش، با بهره‌گیری از منابع فارسی و عربی و انگلیسی و با مراجعه به بانک‌های اطلاعاتی داخلی و بایگانی روزنامه‌های بریتانیا و آرشیو دیجیتال کشور قطر که از مهم‌ترین بایگانی‌های خارجی هستند، به انجام رسیده است. بر اساس یافته‌ها، میان‌رودان ازجمله کانون‌های مهم انتشار طاعون بوده و طاعون پارسی نیز در این منطقه شایع شده و به کشورهای همسایه نیز انتقال یافته است. نتایج تحقیق نشان داد، نخستین تکاپوهای استفاده از قرنطینه در ایران، در دوره‌ی کریم‌خان زند روی داده و برخی اقدامات پیشگیرانه برای اولین‌بار، در زمان شیوع این طاعون انجام شده است. تجارت‌های فرامنطقه‌ای و عبور کاروان‌های تجاری و زیارتی از این مناطق، بر شیوع این بیماری افزود. این طاعون، روابط سیاسی‌اقتصادی این مناطق با دیگر کشورها را دستخوش تحول کرد و بحران کاهش شدید جمعیت را در پی داشت.

بررسی تأثیرات طاعون بمبئی (1896م/ 1314ق) بر حج‌گزاری مسلمانان
رضا تقی زاده نائینی،
دوره 18، شماره 1 - ( 1-1404 )
چکیده
طاعون سال 1896م/ 1314ق یکی از مرگ‌بارترین همه‌گیری‌های تاریخ بود که در شهر بمبئی هند رخ داد. این بیماری بر زندگی جوامع بشری، به‌خصوص جوامع اسلامی و حج‌گزاری مسلمانان در بازه‌ی زمانی بین سال‌های 1896 تا 1899م. تأثیراتی عمیق داشته است. پژوهش حاضر به‌عنوان مطالعه‌ای تاریخی مروری، به تحلیل پیامدهای شیوع طاعون در شهر بمبئی هند، تأثیر آن بر روند حج‌گزاری مسلمانان در این سال و سال‌های پس از آن، نوع مواجهه‌ی مسلمانان با این بیماری و محدودیت‌های اعمال‌شده توسط دولت‌های وقت ‌پرداخته است. داده‌ها از طریق مراجعه به منابع تاریخی، مانند گزارش‌های موجود در سفرنامه‌های حج، اسناد تاریخی، اخبار مطبوعات عربی، تحقیقات جدید پژوهشگران غربی و مقالات علمی گردآوری شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد، دولت‌های حاکم با ایجاد و توسعه‌ی مکان‌های قرنطینه، اعزام گروه‌های پزشکی، کاهش مدت حضور زائران در عربستان و مجاب‌کردن مسلمانان به لغو سفر حج کوشیده‌اند، از گسترش بیماری و افزایش تلفات ناشی از آن جلوگیری کنند. دو عامل اصلی در موفقیت اقدامات پیشگیرانه، دخیل بوده است: اول، قدرت اجرایی لازم برای اعمال محدودیت‌ها و دوم، جلوگیری از به‌خطرافتادن امنیت اقتصادی جوامعی که هم‌زمان درگیر بیماری و حج‌گزاری هستند؛ دیدگاه مسلمانان نسبت به محدودیت‌ها و پس‌زمینه‌های فرهنگی و مذهبی آن‌ها نیز، در پذیرش این محدودیت‌ها نقشی مهم ایفا کرده است.

صفحه 1 از 1     

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به اخلاق و تاریخ پزشکی ایران می‌باشد.

طراحی و برنامه نویسی: یکتاوب افزار شرق

© 2026 , Tehran University of Medical Sciences, CC BY-NC 4.0

Designed & Developed by: Yektaweb