ناصر آقا بابایی،
دوره 4، شماره 2 - ( 1-1390 )
چکیده
نظریهپردازان، تفاوت اتانازی فعال و غیرفعال را چنین تبیین میکنند که در اولی یک بیمار لاعلاج، با رنج زیاد، و بدون امید به بهبودی را میکشیم و در دومی میگذاریم که بمیرد. هدف پژوهش پیش رو عبارت بود از بررسی پاسخ به یک معمای اخلاقی که در آن، میتوان تفاوت مفاهیم زیربنایی دو نوع اتانازی را به آزمون گذاشت. بررسی ویژگیهای فردی در رابطه با این قضاوت اخلاقی هدف دیگر پژوهش بود. 105 دانشجو علاوه بر مطالعهی سناریوی واگن و پاسخ به پرسشهای مرتبط با آن، به ششگویه مقیاس خود ارزیابی معنویت، و بیست گویه مقیاس کوتاه پنج عامل بزرگ شخصیت پاسخ دادند. یافتهها نشان داد 8/83 درصد پاسخدهندگان کشتن یکنفر برای نجات جان پنج نفر را غیر اخلاقی میدانند. بررسی نقش جنسیت، دینداری، و شخصیت پاسخدهندگان در رابطه با معمای واگن تفاوت معنیداری بهدست نداد (P>0.05). با این حال، تجربهپذیری رابطهی بسیار نزدیکی به سطح معنیداری داشت
(r = 0.19, P = 0.056). بنابر یافتههای پژوهش حاضر تفاوت کشتن و اجازهی مردن دادن برای اکثر افراد روشن است و بر مبنای آن، حتی در جایی که منفعت بیشتری بهدست آید کشتن را ترجیح نمیدهند. پاسخ به معمای واگن متأثر از ویژگیهای فردی نبود، با این حال مؤلفهی شخصیتی تجربهپذیری بهعنوان عامل احتمالی موافقت با اتانازی فعال پیشنهاد شد.
ناصر آقابابایی، جواد حاتمی،
دوره 4، شماره 3 - ( 2-1390 )
چکیده
پژوهشها و نظریههای اخلاقی، نقش نیت فرد را در قضاوت اخلاقی دربارهی اعمال او مهم میشمارند. آموزهی اثر دوگانه از قواعد اخلاقی است که در بحثهای پزشکی مانند مراقبتهای پایان حیات و سقط جنین بین آسیب عمدی و پیشبینی شده تمایز میگذارد؛ اولی را غیر مجاز و دومی را در شرایطی مجاز میداند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش قصد عامل در قضاوت دربارهی اعمال او، و فراهم آوردن شواهد تجربی برای آموزهی مذکور انجام شد. 200 دانشجو دربارهی اخلاقی بودن یکی از دو موقعیت داوری کردند. در موقعیت نخست، کشتن یک نفر وسیلهی نجات جان پنج نفر است. در موقعیت دیگر، کشته شدن یک نفر پیامد جانبی نجات جان پنج نفر است. دادهها با شاخصهای آماری شامل فراوانی، میانگین، و تحلیل واریانس با استفاده از نرمافزار آماری SPSS نسخه 16 تجزیه و تحلیل شد. تحلیل دادهها نشان داد پاسخ آزمودنیها بهطور چشمگیری در دو موقعیت متفاوت بود. در موقعیت نخست بیشتر شرکتکنندگان (3/62 درصد)، اقدام کشتن را غیراخلاقی دانستند اما در موقعیت دوم اکثر شرکتکنندگان (6/60 درصد)، اقدامی که به کشته شدن یک نفر میانجامد را اخلاقی قلمداد کردند. یافتههای پژوهش حاضر، نقش نیت را در قضاوت اخلاقی برجسته ساخت و شاهدی تجربی در حمایت از آموزهی اثر دوگانه فراهم آورد. این پژوهش نشان داد آنچه نظریهپردازان دربارهی نقش قصد در قضاوت اخلاقی بیان میکنند با شمّ اخلاقی افراد عادی مطابقت دارد.
