26 نتیجه برای هوش
محمدامین بهرامی، مریم اصمی، آزاده فاتحپناه، عارفه دهقانی تفتی، غلامرضا احمدی تهرانی،
دوره 5، شماره 6 - ( 9-1391 )
چکیده
هوش اخلاقی عبارت است از توانایی تشخیص درست از غلط، انتخاب درست و در نهایت رفتار مبتنی بر اخلاق. هدف پژوهش حاضر تعیین و مقایسهی سطح هوش اخلاقی اعضای هیأت علمی و کارکنان دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد بود. پژوهش حاضر پژوهشی توصیفی- تحلیلی است که بهصورت مقطعی در سالهای 90-1389 انجام شده است. جامعهی پژوهش شامل اعضای هیأت علمی و کارکنان دانشکدههای بهداشت و پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد بود که تعداد 100 نفر از آنها به روش تصادفی طبقهبندی شده، نمونهگیری و وارد پژوهش شدند. دادههای مورد نیاز توسط پرسشنامهی معتبر Lennick و Kiel جمعآوری و با بهکارگیری نرمافزار SPSS نسخهی 16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. بر اساس یافتههای پژوهش اعضای هیأت علمی و کارکنان در 3 مؤلفهی درستکاری، بخشش و مسؤولیتپذیری دارای وضعیت خیلی خوب بودند. در مؤلفهی دلسوزی نیز اعضای هیأت علمی و کارکنان، بهترتیب دارای وضعیت خیلی خوب و خوب بودند. متغیر سن رابطهی معنیدار آماری با سطح هوش اخلاقی داشت (
P=0.04)، بهطوری که با افزایش سن، میانگین امتیاز هوش اخلاقی افراد کمتر از 50 سال افزایش یافته و در افراد بالای 50 سال مجدداً کاهش یافته است. سایر متغیرهای دموگرافیک (جنس، مدرک تحصیلی، سمت، سابقهی کار، سابقه مدیریت و دو شغله بودن) نیز رابطهی معنیداری با سطح هوش اخلاقی نداشتند. سطح مطلوب هوش اخلاقی اعضای هیأت علمی و کارکنان میتواند منجر به ایفای مؤثر نقش دانشگاه در توسعهی اخلاقی دانشجویان گردد. در عین حال میتوان از طریق رهیافتهایی نظیر تشویق رفتار مبتنی بر اخلاق، وضعیت موجود را ارتقاء داد.
داود نظم الاسلامی، فاطمه موحدی راد،
دوره 5، شماره 9 - ( 12-1391 )
چکیده
بهطور کلی، ماهیت وجودی هوش به مفهوم جمعآوری اطلاعات، استقرا و تحلیل تجربیات به منظور رسیدن به دانش یا ارائهی تصمیم است. سیستمهایی که تصمیمهای مستقل میگیرند ممکن است حتی در موقعیتهای به ظاهر روزمره با دوراهیهای اخلاقی روبهرو شوند. یک راه برای تضمین رفتار اخلاقی سیستمهایی که با انسانها مراوده میکنند آن است که این سیستمها با اصول همگانی اخلاقی برنامهریزی شوند و به آنها اجازه داده شود تا بر اساس آن اصول مورد به مورد تصمیم بگیرند. روشهای هوش مصنوعی خود میتواند از طریق منطق و با انتزاعی کردن اصول از موردهای خاص اخلاقی، رفتارهایی که مورد پذیرش آن اصول است را تولید کند. با استفاده از این روش میتوان سیستمی را برنامهریزی کرد که بر اساس آن اصول اخلاقی حرکت کند. بررسی و تحلیل این تغییرات و پیامدهای آن موضوع اصلی حوزهی اخلاق کامپیوتر و اطلاعات است. کاربرد نظریههای اخلاقی و فلسفی مانند سودانگاری، اخلاق کانتی و اخلاق ارزشگرا در مسائلی که با کامپیوتر و شبکه درگیر هستند، بخش عمدهای از مباحث این شاخه از اخلاق عملی را تشکیل میدهند.
حدود 30 سال از آغاز کار بر روی هوش مصنوعی در پزشکی میگذرد. سیستمهای هوش مصنوعی در پزشکی (AIM) برای حمایت از پرسنل حوزهی سلامت در انجام مداخلات مدیکال، کلینیکال و پاراکلینیکال ایجاد شدهاند.
براساس نتایج پژوهشهای منتشرشده کاربران بالقوهی سیستمهای انفورماتیکی عبارتند از: پزشکان، پرستاران، دستیاران پزشکان، پرسنل پیراپزشکی، دانشجویان علوم بهداشتی، بیماران، بازرسان بیمه و دولت، داروسازان، مدیران، محققان، متخصصان کاربرد کامپیوتر، پرسنل جنبی مراقبت بهداشتی و کارفرمایان که همین مسأله، اخلاقی کردن پیشفرضهای برنامههای انفورماتیک مبتنی بر هوش مصنوعی را توجیه می کند. با توجه به افزایش اعتماد روز افزون پزشکان و جامعه پزشکی به ارزش نرمافزار و سختافزارهای انفورماتیکی مرتبط با حوزهی سلامت و تمایل استفادهی هرچه بیشتر از ظرفیتهای هوش مصنوعی در سیستمهای پردازش اطلاعات از سوی جامعهی پزشکی ضرورت بازخوانی چالشهای اخلاقی این بخش و تدوین کدهای اخلاقی مربوط به آن از طرف دست اندرکاران امر ضروری بهنظر میرسد.
بتول نحریر، یاسر سعید، عباس عبادی، محمد نجفلو، هادی خوشاب، حسین محمودی، اکبر مظفر پور،
دوره 7، شماره 6 - ( 12-1393 )
چکیده
امروزه، اخلاق یکی از عوامل مؤثر در فرایند کسب صلاحیت بالینی پرستاران محسوب میشود. این پژوهش با هدف بررسی و مقایسهی وضعیت هوش اخلاقی پرستاران در بیمارستانهای نظامی و غیر نظامی انجام شد.
در این مطالعهی توصیفی - مقایسه ای، 315 پرستار از بیمارستانهای شهر تهران و کرمان به روش نمونهگیری در دسترس وارد مطالعه شدند. جهت جمعآوری اطلاعات از پرسشنامهی استاندارد هوش اخلاقی Lennick & Kiel استفاده شد. دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS نسخه 17، آمار توصیفی و استنباطی، T- test, ANOVA, Chi-square مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. از میان نمونهها، 149 پرستار شاغل نظامی و 166 پرستار شاغل غیر نظامی بودند. بهطور کلی، هوش اخلاقی بیشتر پرستاران در سطح متوسط بود. از طرفی، بین سطح هوش اخلاقی پرستاران نظامی و غیر نظامی تفاوت معنیدار آماری وجود داشت (P<0.001).
نتایج پژوهش حاضر بر اهمیت آموزههای اخلاقی در پرستاری تأکید دارد. بنابراین، استفاده از برنامههای آموزشی مناسب در بحث اخلاق به خصوص در آموزشهای ضمن خدمت پیشنهاد میشود. علاوه بر این، روند آموزشهای دورهای در بحث اخلاق در بیمارستانهای نظامی نیز میتواند مورد توجه قرار گیرد.
نادر حاجلو، مظفر غفاری، منصور موقر،
دوره 8، شماره 1 - ( 2-1394 )
چکیده
هوش اخلاقی و اجتماعی در محیطهای درمانی که از نظر تفاوتهای فردی و شخصیتی از تنوع بسیاری برخوردار هستند، باعث افزایش سازگاری پرستاران شده و عملکرد شغلی آنان را تحت تاثیر قرار میدهد. هدف این مطالعه بررسی ارتباط هوش اخلاقی و اجتماعی با میزان نگرش پرستاران نسبت به آموزش بیماران است. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بوده و نمونهی آماری این تحقیق شامل 200 نفر از پرستاران استان آذربایجان غربی در سال 1393 بودند که با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونهگیری خوشهای چند مرحلهای انتخاب شدند. برای گردآوری دادهها از پرسشنامهی هوش اخلاقی Lennick و Kiel، مقیاس هوش اجتماعی Thet و مقیاس محقق ساختهی نگرش پرستار نسبت به آموزش بیمار استفاده شد. سپس دادهها با استفاده از آزمون ضریب همبستگی Pearson و تحلیل رگرسیون چندگانه مورد تحلیل قرار گرفتند. بین نگرش پرستاران نسبت به آموزش بیماران با متغیر هوش اجتماعی (442/0 =r و001/0=P)، خرده مقیاس درستکاری هوش اخلاقی (554/0 =r و 001/0= P)، خرده مقیاس بخشش هوش اخلاقی (283/0 =r و002/0=P)، خرده مقیاس مسؤولیتپذیری هوش اخلاقی (292/0 =r و 001/0=P) و خرده مقیاس دلسوزی هوش اخلاقی (353/0 =r و001/0= P) رابطهی مثبت و معنیدار بهدست آمد. نتایج ضریب همبستگی چند متغیری به روش Enter نشان داد که متغیر هوش اجتماعی و خرده مقیاسهای هوش اخلاقی در تبیین متغیر نگرش پرستاران نسبت به آموزش بیماران (426/0=R2) سهیم بودند. آموزش به بیمار از مسؤولیتهای اصلی پرستاران است. از آنجا که نتایج بهدست آمده نشان داد بین هوش اجتماعی و خرده مقیاسهای هوش اخلاقی با نگرش پرستاران نسبت به آموزش بیماران رابطهی مثبت و معنیدار وجود دارد، بنابراین، برای افزایش عملکرد آموزشی پرستاران لازم است هوش اخلاقی و اجتماعی آنان از طریق آموزش گروهی تقویت شود.
نیلوفر میکائیلی، مظفر غفاری،
دوره 8، شماره 6 - ( 12-1394 )
چکیده
متغیرهای روانشناختی نظیر هوش و همدلی، در محیطهای درمانی که از لحاظ تفاوتهای فردی و شخصیتی از تنوع بسیاری برخوردار هستند، باعث افزایش سازگاری پرستاران شده و حساسیت اخلاقی آنان را تحت تأثیر قرار میدهد. هدف این مطالعه بررسی ارتباط هوش شخصی و همدلی با حساسیت اخلاقی پرستاران است. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بوده و نمونه آماری این تحقیق شامل 250 نفر از پرستاران استان آذربایجان غربی در سال 1394 بودند که با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونهگیری خوشهای چند مرحلهای انتخاب شدند. برای گردآوری دادهها از پرسشنامه هوش شخصی Mayer، پرسشنامهی همدلی Jefferson و مقیاس حساسیت اخلاقی Lutzen استفاده شد. سپس دادهها با استفاده از آزمون ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه مورد تحلیل قرار گرفتند.
بین حساسیت اخلاقی پرستاران با متغیر همدلی (279/0 =r و002/0=P)، خرده مقیاس شکلدادن مدلها (411/0 =r و 001/0= P) و خرده مقیاس راهنمای انتخاب هوش شخصی (544/0 =r و001/0=P) رابطهی مثبت و معنیدار بهدست آمد. نتایج ضریب همبستگی چند متغیری به روش Enter نشان داد که متغیر همدلی و خرده مقیاسهای هوش شخصی در تبیین حساسیت اخلاقی پرستاران (374/0 ) سهیم بودند. پایبندی به اخلاق حرفهای از وظایف اصلی پرستاران است. از آنجا که نتایج بهدست آمده نشان داد بین همدلی و خرده مقیاسهای هوش شخصی با حساسیت اخلاقی پرستاران رابطهی مثبت و معنیدار وجود دارد، بنابراین برای افزایش حساسیت اخلاقی پرستاران، لازم است هوش شخصی و همدلی آنان از طریق آموزش گروهی تقویت شود.
حافظ ستوده، ایرج شاکری نیا، مریم خیراتی، شهریار درگاهی، رضا قاسمی جوبنه،
دوره 9، شماره 1 - ( 2-1395 )
چکیده
پرستاران نقش مهمی در ارائهی خدمات بهداشتی دارند. بهزیستی روانشناختی پرستاران با بهبود عملکرد شغلی آنها همراه است. هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطهی بین هوش معنوی و هوش اخلاقی با بهزیستی روانشناختی پرستاران بود.
این پژوهش از نوع توصیفی- همبستگی است. تعداد 128 پرستار از بیمارستانهای شهر بجنورد در سال 1393 به شیوهی نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. شرکتکنندگان به پرسشنامهی هوش معنوی King، مقیاس هوش اخلاقی Lennick & Kiel و مقیاس بهزیستی روانشناختی Ryff پاسخ دادند. دادههای جمعآوری شده با ضریب همبستگی Pearson و تحلیل رگرسیون و با استفاده از نرمافزار SPSS نسخهی 18 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
نتایج تحقیق حاکی از آن است که بین هوش معنوی و هوش اخلاقی با بهزیستی روانشناختی ارتباط مثبت و معنیدار وجود دارد(01/0>P). همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که هوش معنوی و هوش اخلاقی میتوانند 26 درصد از واریانس بهزیستی روانشناختی را بهطور معنیداری پیش بینی کنند (01/0>P).
با توجه به رابطهی مثبت و معنیدار بین هوش معنوی و هوش اخلاقی با بهزیستی روانشناختی پرستاران، پیشنهاد میشود که در برنامههای مبتنی بر ارتقای سلامت روان پرستاران، به این عوامل توجه ویژه شود.
مرجان السادات عرشیها، خزر لایق، فاطمه نوغانی، ناصر صدقی گوی آقاج، ترانه تقوی لاریجانی،
دوره 9، شماره 3 - ( 7-1395 )
چکیده
توانایی افراد برای قرار دادن معیارهایی برتر که اثربخشی در کانون واکنشهای فردی را بهدنبال دارد هوش اخلاقی گفته میشود. هدف از پژوهش حاضر، تعیین همبستگی بین هوش اخلاقی و مهارتهای ارتباطی دانشجویان کارشناسی پرستاری دانشکدهی پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 96-1395بودهاست. مطالعهی حاضر یک پژوهش توصیفی- همبستگی است که در سال 1395 انجام گرفت. جامعهی پژوهش تمام دانشجویان کارشناسی پرستاری دانشکدهی پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران بودند. نمونهها 204 نفر براساس معیارهای ورود که شامل: قبولی مستقیم در رشتهی پرستاری، عدم ابتلا به بیماریهای شناختهشده و رضایت جهت شرکت در پژوهش از بین تمام دانشجویان چهارسال پرستاری با روش نمونهگیری در دسترس وارد مطالعه شدند. برای جمعآوری دادهها از سه پرسشنامهی مشخصات جمعیتشناختی، هوش اخلاقی «Lennick و Kiel» و «مهارتهای ارتباطی Jerabek» استفاده شد. روایی و پایایی هر دو ابزار در مطالعات مشابه در کشور با استفاده از روش ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب 88/0 و 71/0 مورد تایید قرار گرفته بود. پایایی در پژوهش حاضر به روش آلفای کرونباخ 85/0 و 81/0 برای دو پرسشنامه محاسبه شد. دادهها با نرمافزار SPSS نسخهی 19 و آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (آزمونهای آماری t مستقل، ضریب همبستگی Pearson و آزمون ANOVA ) تجزیه و تحلیل شدند.
یافتهها میزان هوش اخلاقی را با میانگین ۱۲/۷±98/71 از دامنهی (100-20) و مهارتهای ارتباطی دانشجویان را از دامنهی (170-34) با میانگین 67/۹±9/114 نشان داد. ضریب همبستگی Pearson نشان داد که بین هوش اخلاقی و مهارتهای ارتباطی دانشجویان پرستاری همبستگی مثبت و معنیداری وجود دارد (001/0≥P، 54/0=r). با افزایش هوش اخلاقی دانشجویان پرستاری، مهارتهای ارتباطی آنان ارتقاء مییابد. بنابراین، فراهم کردن زمینه برای تقویت هوش اخلاقی دانشجویان پرستاری پیشنهاد میشود.
سمانه رازقی، رضا یزدانی، امیر راعی،
دوره 11، شماره 0 - ( 1-1397 )
چکیده
با توجه به قابلیت ارتقای هوش هیجانی در تمام طول عمر، در صورت اثبات رابطهی معنیدار بین هوش هیجانی و مهارتهای اخلاقی، میتوان با برنامهریزیهای لازم، گامهای مثبتی را برای ارتقای مهارتهای اخلاقی دانشجویان برداشت. هدف از مطالعهی حاضر بررسی ارتباط هوش هیجانی با مهارتهای اخلاقی دانشجویان سال سوم و آخر دانشکدهی دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران بود. در این مطالعهی مقطعی، همهی دانشجویان سال سوم و آخر دانشکدهی دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، به روش سرشماری وارد مطالعه شدند. از شرکتکنندگان در مطالعه در یکی از کلاسهای درسی خواسته شد که پرسشنامهی فارسیشده و استانداردشدهی هوش هیجانی بار-اون (Bar-On Emotional Quotient Inventory: EQI) و پرسشنامهی استانداردشدهی مهارتهای اخلاقی (Moral Skills Inventory) را پر کنند. در نهایت، اطلاعات بهدستآمده از نظر آماری تجزیه و تحلیل شد. نتایج بررسیهای آماری نشاندهندهی وجود رابطهی معنیدار بین برخی مؤلفههای هوش هیجانی با برخی حوزههای مهارتهای اخلاقی است. بااینحال بین نمرهی کل هوش هیجانی و نمرهی کل مهارتهای اخلاقی رابطهی معنیدار دیده نشد. نمرهی کل مهارتهای اخلاقی دانشجویان با هیچیک از ویژگیهای دموگرافیک رابطهی معنیداری نداشت. دانشجویان متأهل بهطور معنیداری در حوزهی شجاعت اخلاقی امتیاز بهتری داشتند (۰۳/۰=P). یافتههای پژوهش حاضر نشان داد که نمرهی کلی هوش هیجانی و مهارتهای اخلاقی در دانشجویان دندانپزشکی رابطهی معنیداری با یکدیگر ندارند.
میلاد دریکوند، نسرین ایمانیفر،
دوره 11، شماره 0 - ( 1-1397 )
چکیده
حمایت از بیمار یکی از وظایف حیاتی پرستاران است. هدف از این مطالعه، تعیین ارتباط هوش معنوی و میزان حمایت پرستاران از بیماران در بیمارستانهای آموزشی شهر خرمآباد در سال ۱۳۹۶ بود. مطالعهی توصیفیتحلیلی حاضر از نوع همبستگی است و روی ۲۵۰ پرستار شاغل در بیمارستانهای آموزشی شهر خرمآباد در سال ۱۳۹۶ انجام شده است. معیارهای ورود به این مطالعه، داشتن حداقل مدرک کارشناسی پرستاری و یک سال سابقهی کار بالینی بود. شرکتکنندگان در این مطالعه به روش نمونهگیری طبقهای تصادفی انتخاب شدند. همچنین دو پرسشنامهی حمایت حفاظتی هنکس و هوش معنوی کینگ ابزار گردآوری اطلاعات بود. پایایی پرسشنامهها نیز، به روش آلفای کرونباخ تأیید شد. دادهها نیز با استفاده از نرمافزار spss v.21 و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی تجزیه و تحلیل شدند. 67.5 درصد (164 نفر) از شرکتکنندگان زن و 37.5 درصد (79 نفر) از آنان مرد بودند. 63.9 درصد از شرکتکنندگان دارای سابقهی کار کمتر از پنج سال بودند. یافتههای این مطالعه نشان داد میانگین نمرهی هوش معنوی پرستاران 11.19±80.88 و میانگین نمرهی حمایت پرستاران از بیماران 21.41±155.73 بود. ضریب همبستگی پیرسون، همبستگی معناداری بین نمرهی هوش معنوی و حمایت و مؤلفههای آن نشان داد (r=0.62). هوش معنوی و حمایت از بیمار، با یکدیگر ارتباطی مثبت و معنادار داشتند. ازآنجاییکه هوش معنوی اکتسابی است با برگزاری کلاسها و کارگاههای آموزشی میتوان هوش معنوی را ارتقا داد و از این طریق موجب افزایش حمایت پرستاران از بیماران و افزایش ایمنی بیماران شد.
رضا یزدانی، مجتبی آصفی،
دوره 11، شماره 0 - ( 1-1397 )
چکیده
هوش اخلاقی، بهعنوان یکی از ابعاد هوش میتواند چارچوبی برای عملکرد صحیح انسانها فراهم آورد و این عملکرد در محیطهای بالینی از جمله دندانپزشکی میتواند بسیار مهم و ضروری باشد؛ لذا مطالعهی حاضر به بررسی هوش اخلاقی در دانشجویان سال اول و ششم دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران میپردازد. مطالعهی توصیفی حاضر، در سال ۱۳۹۷ به صورت مقطعی بر روی ۱۰۶ نفر از دانشجویان سال اول و ششم دندانپزشکی انجام پذیرفته است. افراد بررسیشده به صورت سرشماری انتخاب و اطلاعات بر اساس پرسشنامهی هوش اخلاقی لنیک و کیل جمعآوری شدند. بررسی دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS 22 و تستهای آماری توصیفی و تحلیلی صورت گرفت. میانگین هوش اخلاقی در دانشجویان دندانپزشکی سال اول و ششم مشابه بود و تفاوت آماری نداشت (P-value= 0/64). در بررسی نتایج دانشجویان سال اول، فقط بین هوش اخلاقی و تحصیلات مادر (P-value= 0/026) و سطح وضعیت اقتصادی خانوادهی آنان (P-value= 0/009)ارتباط غیرمستقیم یافت شد؛ اما در دانشجویان سال ششم، تنها ارتباط بین هوش اخلاقی و سطح وضعیت اقتصادی خانواده به صورت مستقیم بود (P-value= 0/015) . یافتههای پژوهش نشان میدهد هوش اخلاقی دانشجویان دندانپزشکی، حین تحصیل تغییرات معناداری نداشته که این نتیجه بیانگر عدم تأثیرگذاری سیستم آموزشی، بر هوش اخلاقی دانشجویان دندانپزشکی، در حین تحصیل است.
محمد خدایاری فرد، باقر غباری بناب، فرامرز سهرابی، عبدالله خرّمی مارکانی، عنایتالله زمانپور، رؤیا راقبیان، غلامعلی افروز، ولیالله فرزاد، نسرین محمودی، بهنوش زینعلی زاده، نرگس تنکمانی،
دوره 11، شماره 0 - ( 1-1397 )
چکیده
هوش معنوی مجموعهای از قابلیتهای معنوی فردی است که به سازگاری و رفتار حل مسأله کمک میکند. هدف مطالعهی حاضر تعیین ابعاد نظری و تعیین روایی ساختاری مقیاس هوش معنوی مبتنی بر بافت فرهنگی و دینی در دانشجویان ایران بود. در این مطالعهی روششناختی تلفیقی، ابتدا با بررسی مقیاسهای موجود، 62 گویه انتخاب شد. در بخش کیفی با 67 نفر از دانشجویان مصاحبه شد و 42 گویهی دیگر مقیاس استخراج گردید. در بخش کمّی، برای تعیین روایی سازه از تحلیل عاملی استفاده شد. نمونههای پژوهش هزار نفر از دانشجویان بود که به شیوهی تصادفی طبقهای انتخاب شدند. کمیتهی اخلاق دانشگاه تهران، مجوز اخلاقی این پژوهش را صادر کرده است. با تحلیل عاملی، تعداد گویهها از 104 به 39 گویه کاهش یافت. از بین ده عامل مدل نظری، هفت عامل در مجموع 21/60 درصد از واریانس کل مقیاس را تبیین نمود. این هفت عامل، زیر عنوانهای فهم معنا و تأثیر امور دینی، درک و بسط حالات آگاهی و فراروندگی، درک پدیدهی متعالی در ورای موجودات هستی، تفکر انتقادی وجودی، توانایی تولید معنای شخصی، حل مسائل با استفاده از منابع معنوی و سازگاری معنوی در روابط بینفردی نامگذاری و طبقهبندی شدند. پایایی مقیاس بر اساس همسانی درونی گویهها بین 731/0 تا 906/0 و پایایی کل مقیاس 945/0 بود. مقیاس 39 گویهای هوش معنوی با ویژگیهای روانسنجی مطلوب و الگوی ساختار عاملی قابل قبول و مبتنی بر آموزههای دینی و فرهنگی ایران میتواند بهعنوان ابزاری روا و پایا در جامعهی دانشجویی ایران کاربرد داشته باشد.
رضا بیات ترک، آلما علیخواه، فاطمه علی تنه، زهرا مصطفویان، آرزو فرجپور،
دوره 11، شماره 0 - ( 1-1397 )
چکیده
امروزه تنها دانش و مهارت آکادمیک برای ارائهی خدمات سلامت باکیفیت، کافی نیست. با وجود پیچیدگیهای محیط درمانی، اخلاق بخش جدانشدنی تصمیمگیریهای درمانی است و بیتوجهی به آن میتواند بر کیفیت خدمات ارائهشده و سلامت سازمانی اثر سوء بگذارد. در این مطالعهی مقطعی 214 دانشجوی پزشکی و پرستاری به روش سرشماری، نسخهی فارسی پرسشنامهی چهل سؤالی لنیک و کیل را که روایی صوری و محتوایی آن تأیید و پایایی آن 0.94 در مطالعات قبلی گزارش شده است، تکمیل نمودند. میانگین نمرهی هوش اخلاقی دانشجویان پزشکی و پرستاری به ترتیب 74.07±8.26 و 76.44±7.10به دست آمد. میانگین نمرات هوش اخلاق دانشجویان پزشکی و پرستاری دارای اختلاف آماری معنادار (p=0.025) بود و نیز بین نمرات دانشجویان سال اول و آخر، تفاوت آماری معناداری (p=0.002) دیده شد. همچنین، در بین مؤلفههای هوش اخلاقی نمرهی مؤلفهی درستکاری بهطور معناداری در دانشجویان پزشکی (p=0.003) بالاتر بود. نمرهی هوش اخلاقی دانشجویان در این مطالعه، در طبقهی خوب قرار داشت؛ ولی این وضعیت میتواند به خیلی خوب و عالی هم ارتقا پیدا کند. وجود اختلاف معنیدار در نمرهی هوش اخلاقی دانشجویان سال اول و آخر نشاندهندهی تأثیر کوریکولوم آموزشی در این زمینه است. وجود اختلاف معنیدار نمرهی مذکور در بین گروههای پزشکی و پرستاری نیز نشان داد که برنامه و محیط آموزشی بر تکامل هوش اخلاقی اثر دارد؛ لذا با توجه به نقش کوریکولوم آموزشی بر هوش اخلاقی و تأثیر اثباتشدهی هوش اخلاقی بر کیفیت عملکرد حرفهای، باید ابعاد اخلاقی و حرفهای در آموزش بالینی، بیشازپیش ارزشیابی شده و تحت نظارت و تأکید بیشتری واقع شوند.
نبی امیدی، فاطمه نصرالهی، محمدرضا امیدی،
دوره 12، شماره 0 - ( 1-1398 )
چکیده
هوش هیجانی و تفکر انتقادی، عاملی مهم و مؤثر بر عملکرد حرفهای و سلامت روان حرفهمندان سلامت است؛ ازاینرو، در تحقیق حاضر، رابطهی بین هوش هیجانی و تفکر انتقادی بررسی شده است. پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی است. جامعهی آماری این پژوهش، همهی پرستاران شاغل در بیمارستانهای وابسته به یکی از دانشگاههای علوم پزشکی کشور، در سال 1395 و روش نمونهگیری، تصادفی بود. با استفاده از فرمول کوکران ، حجم نمونه 174 نفر به دست آمد. ابزار اصلی برای کسب دادهها، پرسشنامهی هوش هیجانی بار - اون و فرم مهارتهای تفکر انتقادی کالیفرنیا بود. استادان، روایی پرسشنامه را تأیید کردند و میزان پایایی، با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامهی هوش هیجانی و تفکر انتقادی، بهترتیب 82/. و 79/0 به دست آمد. میانگین نمرات هوش هیجانی پرستاران شاغل در بیمارستانهای مطالعهشده، 0.78 ± 3.46 از پنج و میانگین نمرات تفکر انتقادی، 77/2 ± 66/22 از 34 به دست آمد (P<0.001)؛ همچنین، ضریب پیرسون، همبستگی معنادار همهی مؤلفههای هوش هیجانی با تفکر انتقادی را تأیید کرد. در بین مؤلفههای هوش هیجانی، مهارتهای اجتماعی بیشترین رابطهی مثبت و معنادار را با تفکر انتقادی داشت. بین هوش هیجانی و تفکر انتقادی پرستاران شاغل در بیمارستانهای مطالعهشده، رابطهی مثبت و معنادار دیده شد. بهعنوان یکی از معیارها، میتوان گفت گزینش دانشجویان و استخدام پرستاران بر مبنای سنجش هوش هیجانی و تفکر انتقادی، باعث بهبود عملکرد آنان خواهد شد.
فیروزه دادرس، عصمت نوحی،
دوره 12، شماره 0 - ( 1-1398 )
چکیده
رعایت اخلاق حرفهای مبتنی بر هوش معنوی، زمینهساز رفاه و رضایتمندی بیماران است. این مطالعه با هدف تعیین ارتباط اخلاق حرفهای و هوش معنوی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کرمان در سال 1397 انجام شده است. در این مطالعهی توصیفیهمبستگی، 150 نفر از دانشجویان مشغول به تحصیل در سال آخر پزشکی، بهصورت سرشماری، وارد مطالعه شدند. ابزار استفادهشده، پرسشنامههای هوش معنوی و اخلاق حرفهای بود. دادهها با SPSSنسخهی 22 و با استفاده از آزمون تی مستقل، تحلیل واریانس یکطرفه و ضریب همبستگی پیرسون، تجزیه و تحلیل شد. میانگین و انحراف معیار نمرهی اخلاق حرفهای 2/6± 72/57 و هوش معنوی دانشجویان 3/12±97/73 بود. کمترین نمرهی اخلاق حرفهای، در حیطهی مسئولیتپذیری و بیشترین آن، همدردی با دیگران بود؛ همچنین، رابطهی مثبت معنیداری بین نمرهی اخلاق حرفهای با هوش معنوی دانشجویان وجود داشت (001/0=P). این بدان معناست که با آموزش و تقویت هوش معنوی دانشجویان در طول تحصیل، میتوان انتظار داشت اخلاق حرفهای آنها در طی کار بالینی و ارتباط حرفهای با بیمار افزایش یابد. به این منظور، تأکید استادان بر جنبههای آموزشهای کاربردی اخلاقی، خصوصاً، طی آموزش بالینی و همچنین، تکریم الگوهای معنوی، بهعنوان شالودهی آموزش اخلاق، در طی تحصیل دانشجویان، امری ضروری به نظر میرسد.
نسرین سیستانیپور، محمدجواد اصغری ابراهیمآباد، فائزه صلایانی، مجید معینیزاده،
دوره 14، شماره 0 - ( 1-1400 )
چکیده
پزشکی حرفهای است که در آن هوش هیجانی و اخلاقی، در بهبود کیفیت مراقبتهای پزشکی از بیماران، سلامت روان و افزایش رضایت شغلی نقشی مؤثر دارد. هدف از این پژوهش، بررسی هوش هیجانی و هوش اخلاقی در پزشکان مختلف بود. روش تحقیق، توصیفی بود. جامعهی آماری این پژوهش را همهی پزشکان شهر مشهد در سال 1398 تشکیل میدادند که از میان آنها نمونهای به تعداد 213 پزشک، به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند و پرسشنامهها را تکمیل کردند. برای جمعآوری دادهها، از پرسشنامهی هوش هیجانی بار-آن و هوش اخلاقی لنیک و کیل استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل دادهها، از آزمون تحلیل واریانس یکطرفه (آنوا) و آزمون تی مستقل بهره گرفتیم. نتایج تحقیق نشان داد پزشکان زن، متأهل، بالاتر از شصت سال و با سابقهی شغلی سی سال یا بیشتر، از هوش هیجانی بیشتری برخوردار هستند؛ همچنین نتایج، حاکی از آن بود که پزشکان بالاتر از شصت سال و با سابقهی شغلی سی سال هوش اخلاقی بالاتری دارند؛ بنابراین، میتوان نتیجه گرفت که آموزش و گزینش دانشجویان پزشکی و پزشکان بر مبنای سنجش هوش هیجانی و اخلاقی میتواند موجب شود آنها در مواجهه با بحرانها و شرایط دشوار بهتر بتوانند مشکلات را حلوفصل کنند و مقاومتر باشند.
معصومه برخورداریشریفآباد، سیده زهرا کاکا تفتی، پرنیا باستانی، فریده محمودی هاشمی،
دوره 15، شماره 1 - ( 1-1401 )
چکیده
ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی برای ارائه مراقبت های اخلاقی موثر ، نیاز به حساسیت اخلاقی دارند. از آنجاییکه معنویت بخش جدایی ناپذیر از اخلاق است و هوش معنوی زیربنای باورهای فرد است که بر عملکرد وی تأثیر می گذارد، این مطالعه با هدف تعیین نقش هوش معنوی در میزان حساسیت اخلاقی دانشجویان پرستاری انجام شد. این پژوهش، یک پژوهش توصیفی مقطعی می باشد که در سال 1400 انجام شد. جامعه هدف را دانشجویان پرستاری شاغل به تحصیل در نیمسال اول 1401-1400 در شهر یزد بودند که 153 نفر به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. به منظور جمع آوری اطلاعات، از پرسشنامه های هوش معنوی کینگ، حساسیت اخلاقی لوتزن استفاده شد. روایی و پایایی ابزار ها در تحقیقات پیشین تعیین شده است. داده ها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار، توزیع فراوانی) و استنباطی (آزمون همبستگی پیرسون) توسط نرم افزار SPSS نسخه 16 تحلیل شد. نتایج نشان داد که میانگین حساسیت اخلاقی (46/10±24/64) و میانگین هوش معنوی دانشجویان پرستاری (13/34±90/53) و در حد متوسط قرار داشت. ارتباط آماری معناداری بین هوش معنوی و حساسیت اخلاقی مشاهده نشد (245/0 = P). لذا نیاز است برای درک بهتر و عمیقتر، مطالعاتی جهت بررسی عوامل میانجی که ممکن است بر این متغیرها تأثیرگذار باشد، انجام شود
خدیجه نصیریانی، نجمه زمانی، عهدیه بحری، سیده الهام فضل جو،
دوره 16، شماره 1 - ( 1-1402 )
چکیده
با توجه به اهمیت فراگیری هوش اخلاقی در دانشجویان پرستاری بعنوان آینده سازان این رشته و همچنین با توجه به کاربردی بودن آموزش مجازی در تمام رشتهها به ویژه علوم پزشکی؛ برآن شدیم تا مطالعهای با هدف تعیین اثربخشی آموزش مجازی اصول اخلاقی به شیوه روایتگری بر هوش اخلاقی دانشجویان پرستاری انجام دهیم. پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی بوده که 40 دانشجوی پرستاری به روش در دسترس وارد مطالعه شدند. قبل از اجرای مداخله، بلافاصله بعد، و دوماه بعد از مداخله شرکت کنندگان پرسشنامه هوش اخلاقی لینک و کیل (2005) را کامل نمودند. جلسات آموزش مجازی در 16 جلسه آموزشی برگزار شد. دادهها با نرم افزار SPSS نسخه 18 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد در مطالعه حاضر 40 دانشجوی پرستاری با دامنه سنی 18-23 سال شرکت کردند. مقایسه میانگین نمره کلی هوش اخلاقی قبل از مداخله (17/81±155/45، بلافاصله بعد از مداخله 17/89±161/50 و دوماه بعد از مداخله 15/41±162/97 نشان دهندهی افزایش این نمره در طول مطالعه است و این تفاوت از نظر آماری معنی دار بود(P=0/02). براساس نتایج میانگین نمره کلی هوش اخلاقی در دانشجویان بلافاصله و دو ماه بعد از مداخله افزایش یافته است. هوش اخلاقی مطلوب میتواند چشمانداز مناسبی را از موفقیت و پیشرفت افراد ترسیم نماید. بنظر می رسد لازم است مدیران دانشگاهها به طور مستمر در کنار آموزش بالینی، به آموزشاخلاق، به ویژه با روشهای نوین، توجه ویژه داشته باشند.
مسعود امن زاده، مهناز حامدان،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
با پیشرفتهای اخیر در حوزهی هوش مصنوعی، استفاده از چتباتها در سلامت، بسیار افزایش یافته است. چتباتهای سلامت، ابزارهای نوآورانهای هستند که در زمینههایی چون: آموزش و ارائهی اطلاعات پزشکی به کاربران و ارائهی مشاورههای اولیه کاربرد دارند. علیرغم قابلیتها و مزایای چتبات سلامت، این فناوری با چالشها و ملاحظاتی اخلاقی همراه است که باید در کانون توجه قرار گیرد. هدف از این مطالعه، بررسی چالشهای اخلاقی چتباتهای سلامت است. این مطالعه که از نوع مروری است، با جستوجو و شناسایی مقالات مرتبط در پایگاههای اطلاعاتی مختلف، ازجمله PubMed و Scopus و WOS با استفاده از کلیدواژههایی مانند Chatbot و Conversational Agent و Medical Ethic انجام شد. بر اساس معیارهای مشخصشده، چکیده و متن کامل مقالات بررسی و در نهایت، مقالات مرتبط انتخاب شدند. طبق مطالعات انجامشده، استفاده از چتباتهای سلامت با چالشهای اخلاقی متعددی همراه است که مهمترین آنها عبارتاند از: الف. حریم خصوصی و امنیت دادهها: دادههای جمعآوریشدهی بیماران توسط چتباتها، در برابر نقض امنیت و حریم خصوصی آسیبپذیر هستند؛ ب. دقت و قابلیت اطمینان: خطاهای احتمالی در پاسخهای چتباتها، میتواند به تشخیص نادرست یا ارائهی توصیههای اشتباه منجر شود و بهطور بالقوه به بیماران آسیب برساند؛ ج. سوگیری و برابری: الگوریتمهای هوش مصنوعی ممکن است، سوگیریهای موجود در مجموعهدادههای آموزشی را تداوم بخشند که به مراقبت نابرابر برای گروههای جمعیتی خاص منجر میشود؛ د. مسئولیتپذیری و پاسخگویی: به دلیل نبود چهارچوبهای قانونی مشخص، تعیین مسئولیت در صورت بروز خطا یا عواقب ناخواستهی ناشی از بهکارگیری چتباتها، همچنان موضوعی حلنشده باقی مانده است؛ ه. استقلال و اعتماد: اتکای بیشازحد به چتباتها ممکن است، عنصر انسانی مراقبت را کاهش دهد و بر اعتماد و استقلال بیمار در تصمیمگیری تأثیر بگذارد. چتباتهای سلامت در کنار مزایای شایان توجه خود، چالشهای اخلاقی مهمی نیز به همراه دارند که نیازمند توجه جدی است. تدوین سیاستها و چهارچوبهای اخلاقی، با تأکید بر حریم خصوصی، شفافیت، عدالت و پاسخگویی، از گامهای اساسی و عوامل کلیدی در این زمینه است؛ همچنین، نظارت مستمر، آموزش کاربر و پیروی از قوانینِ درحالتحولِ هوش مصنوعی میتواند به کاهش نگرانیها و افزایش اعتماد به این فناوری کمک کند.
محمد شجاعی نیا،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) ، رهیافتی تحولگرایانه و نوآورانه در مراقبتهای بهداشتی است که میتواند فرایندهای تشخیصی، درمانی، اداری، آموزشی، پژوهشی و مدیریتی را دگرگون سازد. سیستمهای هوش مصنوعی بر نحوهی استدلال، تصمیمگیری و ارائهی مراقبت اثر میگذارند؛ لذا، در کاربرد با چالشهایی ازجمله ملاحظات اخلاقی مواجه هستند که ریشه در ماهیت منحصربهفرد نظام سلامت دارد؛ جایی که رفاه و اعتماد بیماران و استقلال عملکرد مراقبان سلامت، بسیار اهمیت دارد. برای این مطالعه که از نوع کیفی است، منابع اطلاعاتی مختلف، ازجمله مجلات و مقالات و نشریههای مرتبط با موضوع مطالعه شدند؛ سپس، با بررسی کاربردهای هوش مصنوعی در محیطهای بالینی و تأثیر آن بر ارتباط افراد با نظام سلامت، تصمیمسازیها و گردش کار بالینی، ملاحظات اخلاقی مرتبط با آن استخراج گردید. نتایج نشان میدهد، بهکارگیری هوش مصنوعی در مراقبتهای بهداشتی، علیرغم مزایای گستردهی آن در پیشگیری، تشخیص، درمان، پیشبینی، تصمیمسازی، اتوماسیون فرایندها و روتینها، توصیههای دارویی و درمانی، هدایت اعمال جراحی، پزشکی شخصیسازیشده، سیستمهای پزشکی از راه دور و کاربردهای متنوع دیگر، با مجموعهای از ملاحظات اخلاقی مواجه است که برای تضمین استفادهی مسئولانه و عادلانه از این فناوریها، باید مدنظر قرار گیرد. این ملاحظات، شامل مسائل مربوط به حریم خصوصی (Privacy) بیماران و امنیت دادهها، انواع سوگیریها (Bias) ، شفافیت (Transparency) ، توضیحپذیری (Explainability)، تفسیرپذیری (Interpretability) ، مسئولیتپذیری (Responsibility) ، پاسخگویی (Accountability) ، رضایت آگاهانه (Informed Consent) ، میزان تأثیر بر روابط مراقبان سلامت و بیماران، دسترسی عادلانه و برابری در بهرهمندی از مزایای هوش مصنوعی، استفادهی مناسب و بجا از فناوری، استفادهی اخلاقی از اتوماسیون، حفظ کرامت انسانی، نظارت و تنظیمگری صحیح، مسائل قانونی و حقوقی و پیامدهای بلندمدت، ازقبیل جلوگیری از سوءاستفادهی بیمهگران یا کارفرمایان از اطلاعات پیشبینیکننده و سایر موضوعات مرتبط با حقوق بیماران است. استفاده از هوش مصنوعی در مراقبتهای بهداشتی، مستلزم ایجاد چهارچوبهای اخلاقی و حقوقی و برقراری تعادل بین نوآوریها با اصول انسانی حاکم بر نظام سلامت است، تا ضمن بهرهبرداری از مزایای این فناوری، از حریم خصوصی، عدالت، برابری و کرامت انسانی محافظت شود. تمرکز بر نظارت مداوم و همسوسازی سیستمهای مبتنی بر هوش مصنوعی با ارزشهای انسانی میتواند اعتماد به این فناوری را تقویت کند و این اطمینان را به وجود آورد که ضمن رعایت استانداردهای اخلاقی، هوش مصنوعی میتواند بهطور مسئولانه در خدمت بهبود سلامت عمومی جامعه قرار گیرد.
معصومه صالحی، بهزاد ایمنی، شیردل زندی،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
تنوع محیطهای کار و قوانین و جو حاکم بر آنها، بهشکلی منحصربهفرد بر هوش اخلاقی افراد اثر میگذارد؛ ازاینرو، با توجه به اهمیت ارتباط پرستاران اتاق عمل با امر مراقبت از بیمار و اهمیت هوش اخلاقی در ارتقاء کیفیت این خدمات، مطالعهی حاضر با هدف تبیین تجارب پرستاران اتاق عمل از هوش اخلاقی در دانشگاه علوم پزشکی همدان انجام شد. این مطالعه، بهصورت یک پدیدارشناسی هرمنوتیک در بیمارستانهای تحتنظر دانشگاه علوم پزشکی (همدان) ایران از اردیبهشت تا مهر۱۴۰۳ انجام شد. دوازده پرستار اتاق عمل، بهطور هدفمند وارد مطالعه شدند. دادهها به روش مصاحبهی عمیق و نیمهساختاریافته جمعآوری و به روش ون منن آنالیز شد و برای اعتبار و پایایی مطالعه از چهار معیار قابلیت اعتبار، قابلیت ثبات، تأییدپذیری و قابلیت انتقالپذیری استفاده شد. با بررسی تجارب پرستاران اتاق عمل، سه مضمون اصلی در ارتباط با هوش اخلاقی شناسایی شد. مضامین عبارتاند از: حساسیت اخلاقی (هدایت درونی، شناخت ماهیت صحیح و غلط اقدامات، داشتن تعهد کاری)، توانایی تصمیمگیری صحیح (توانایی قضاوت صحیح، شجاعت اخلاقی) و رفتار اخلاقی در جهت منافع بیمار (انجامدادن مراقبت اخلاقی، حفظ کرامت بیمار، توانایی انجامدادن کار تیمی). پرستاران اتاق عمل با هوش اخلاقی بیشتر، با شناخت ماهیت صحیح و غلط اقدامات و هدایتشدن با آرمانهای درونی و تعهد حرفهای، به انجامدادن کارهای درست حساس شده و با قضاوت صحیح، هنگام بروز چالش و دفاع شجاعانه از آن، به تصمیمگیری صحیح اقدام میکنند و با انجامدادن مراقبت اخلاقی، کار تیمی و با حفاظت از کرامت انسانی، رفتار اخلاقی را در جهت منافع بیمار در پیش میگیرند.
