فصلنامه

---

زﻣﻴﻨﻪ و ﻫدف: شامپوها سیستم‌های سورفکتانتی هستند که جهت تمیزکردن مو و بدن به‌کار می‌روند. به‌طور معمول دو نوع سورفکتانت آنیونی و آمفوتری در فرمولاسیون شامپوها استفاده می‌شود. این ترکیبات خصوصاً نوع آنیونی می‌توانند سبب ایجاد التهاب و خشکی پوست پس از استحمام شوند. بنابراین استفاده از یک روش ساده و سریع جهت تعیین نوع و میزان سورفکتانت به‌کاررفته در آن‌ها می‌تواند در انتخاب یک محصول کارا و با عوارض کمتر به کمک آید. هدف از این مطالعه تعیین غلظت سورفکتانت به کمک روش تیتراسیون پتانسیومتری می‌باشد. روش اﺟﺮا: ده عدد انواع شامپو مو و بدن موجود در بازار ایران را انتخاب کرده و به کمک روش تیتراسیون پتانسیومتری و با استفاده از محلول استاندارد، میزان سورفکتانت آنیونی و آمفوتری موجود در هر یک از آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت. ﻳﺎﻓﺘﻪ‌ﻫﺎ: تمامی فرمولاسیون‌های مورد آنالیز دارای هر دو نوع سورفکتانت بودند. تنها در یک مورد و به‌دلیل نوع فرمولاسیون، سورفکتانت آمفوتری وجود نداشت. ﻧﺘﻴﺠﻪ‌ﮔﻴﺮی: برای پوست‌های ملتهب و خشک می‌بایست فرمولاسیون دارای درصد سورفکتانت آمفوتری بالاتر را انتخاب نمود، چرا که آن‌ها بر روی پوست ملایم‌تر عمل می‌کنند. روش پتانسیومتری که در این مطالعه معرفی شده، یکی از آسان‌ترین راه‌ها جهت تشخیص شامپو مناسب برای بیماران است.

---

امروزه استفاده از فرآورده‌های ضدآفتاب به جهت جلوگیری از عوارض پرتوهای فرابنفش شامل بروز علائم پیری، آفتاب‌سوختگی و سرطان پوست توصیه می‌شود. به‌طور کلی ضدآفتاب‌ها به دو دسته‌ی شیمیایی (عمدتاً جاذب پرتوهای فرابنفش B) و فیزیکی (مانند اکسید روی و دی‌اکسید تیتانیوم) تقسیم می‌شوند. دسته‌ی دوم با مکانیسم بازتابش و منعکس‌کردن پرتوهای فرابنفش A و B نقش محافظتی خود را ایفا می‌نمایند. دی‌اکسیدتیتانیوم (TiO2) یکی از پرمصرف‌ترین ضدآفتاب‌های فیزیکی می‌باشد که امواج فرابنفش B (290–320 nm) و فرابنفش A (320–400 nm) را مسدود می‌کند. با این‌که دی‌اکسیدتیتانیوم یک رنگ‌دانه‌ی ایمن و فاقد عوارض جانبی می‌باشد، اما استفاده از نوع نانوذره‌ی آن می‌تواند سبب بروز نگرانی‌هایی شود. نانوذرات دی‌اکسیدتیتانیوم می‌توانند در سلول‌ها نفوذ کرده و در پی فرآیند فتوکاتالیز در حضور نور خورشید باعث آسیب‌رساندن به DNA سلول شوند.

---

زمینه و هدف: ویتیلیگو یک بیماری مزمن پوستی است که با ظاهرشدن لکه­های سفید (دپیگمانته) به‌دلیل ازبین‌رفتن ملانوسیت­های پوست تظاهر می‌کند. گرچه ویتیلیگو اختلال جسمانی زیادی به همراه ندارد اما مشکلات زیبایی فراوانی را به‌وجود می‌آورد که باعث پدیدآمدن اختلالات روانی متعددی می‌شوند. هدف از این مطالعه مقایسه‌ی گرایش به خودکشی و تنیدگی روانی در مبتلایان به ویتیلیگو با افراد غیرمبتلا به بیماری­های پوستی بود.

روش اجرا: در این مطالعه‌ی مورد ـ شاهدی، 30 بیمار مبتلا به ویتیلیگو که در بازه‌ی زمانی 95-1394 به کلینیک پوست و لیزر به‌سیما تهران مراجعه کرده بودند، به روش نمونه‌گیری آسان داخل مطالعه شدند. پس از همسان سازی ازنظر مشخصات دموگرافیک، 30 فرد که در 6 ماه گذشته مبتلا به بیماری پوستی نشده بودند، به‌عنوان گروه شاهد وارد مطالعه شدند. اطلاعات لازم با استفاده از پرسش‌نامه‌ای تهیه‌شده برای مشخصات دموگرافیک و بالینی، پرسش‌نامه‌ی افکار خودکشی Beck و پرسش‌نامه‌ی تنش روانی (stress) Kohen استفاده شد.

یافته‌ها: میانگین نمره‌ی کلی افکار خودکشی بک در افراد مبتلا به بیماری پوستی ویتیلیگو برابر با 33_/1±67_/3 از میانگین افراد بدون بیماری پوستی برابر با 17_/1±37_/0 بالاتر بود (02_/0P=). میانگین نمره‌ی تنش روانی (استرس) بیماران ویتیلیگو برابر با 20_/9±33_/28 نیز از افراد بدون بیماری پوستی با میانگین برابر با 19_/8±77_/21 بیشتر بود (005_/0P=).

نتیجه‌گیری: بیماران مبتلا به ویتیلیگو، افکار خودکشی و تنش روانی بیشتری نسبت به جمعیت عادی دارند، بنابراین در مراقبت و درمان این بیماران باید به تأثیر بیماری برجنبه‌های روان‌شناختی این بیماری بر زندگی روزمره و اجتماعی آن‌ها، توجه ویژه‌ای مبذول داشت.

---

زمینه و هدف: پسوریازیس یک بیماری پوستی مزمن است. دشواری­ تنظیم هیجان در مبتلایان به پسوریازیس، بر اهمیت رویکردی وسیع­­تر در مدیریت بالینی این بیماری تأکید دارد. هدف از این پژوهش بررسی اثربخشی کاهش استرس مبتنی بر ذهن­آگاهی بر تنظیم شناختی هیجان در مبتلایان به پسوریازیس بود.
 
روش اجرا: پژوهش حاضر، نیمه­آزمایشی از نوع پیش­­آزمون ـ پس­آزمون همراه با گروه شاهد و پیگیری بود. جامعه‌ی آماری شامل تمامی مبتلایان به پسوریازیس مراجعه­کننده به درمانگاه‌ها و کلینیک­های تخصصی پوست شهرستان خرم­آباد بودند. ابتدا، بیماران بـا اسـتفاده از ملاک‌های ورود و خروج غربال شدند، سپس 24 نفر با روش نمونه­گیری در دسترس انتخاب شدند و به‌طور تصادفی، در دو گروه آزمایشی و شاهد گمارده شدند. ابزار گردآوری داده­ها پرسش‌نامه‌ی تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و کرایج (2006) بود. گروه آزمایشی به مدت 8 جلسه مداخله‌ی کاهش استرس مبتنی بر ذهن­آگاهی دریافت کردند. تحلیل داده­ها در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی با استفاده از نسخه‌ی 23 نرم­افزار SPSS و با آزمون­های نرمال‌بودن، تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و تک­متغیره (ANCOVA) صورت گرفت.
 
یافته‌ها: کاهش استرس مبتنی بر ذهن­آگاهی باعث افزایش نمرات راهبردهای انطباقی و کاهش نمرات راهبردهای غیرانطباقی تنظیم شناختی هیجان در مبتلایان به پسوریازیس گردید و اثر درمان در مدت پیگیری ماندگار بود (001_/0P<).
 
نتیجه‌گیری: آموزش مهارت­های کاهش استرس مبتنی بر ذهن­آگاهی، می­تواند به‌عنوان مداخله­ای مؤثر در بهبود تنظیم شناختی هیجان در مبتلایان به پسوریازیس مورد استفاده قرار گیرد.

---

زمینه و هدف: وجود متغیرهایی همچون استرس، افسردگی و اضطراب می­تواند زندگی هر فردی را تحت­الشعاع قرار دهد و از مسیر اصلی و نیل به هدف خارج سازد؛ بنابراین با توجه به موارد ذکرشده، هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش بر کاهش میزان استرس، افسردگی و اضطراب افراد مبتلا به ناراحتی­های گوارشی و پوستی بود.
 
روش اجرا: روش پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با استفاده از طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه­ مراجعین با اختلالات پوست و مو و اختلالات گوارشی با منشأ روان­تنی به کلینیک­های پزشکان متخصص داخلی و پوست و مو، درمانگاه و بیمارستان شهر بوکان در سال 98-1397 می­باشد. از بین جامعه آماری 30 نفر به‌صورت هدفمند که بالاترین نمره را در فرم کوتاه پرسش‌نامه افسردگی، اضطراب و استرس DASS-21 کسب کرده بودند، انتخاب شدند و سپس به روش تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و گروه گواه (15 نفر) جایگزین شدند. پروتکل اجرایی جلسات درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش بر اساس رویکرد هیز (2002) به مدت 8 جلسه 5_/1 ساعته در یک­ماه و هر هفته 2 جلسه بر روی گروه آزمایش اجرا شد. داده­ها با استفاده از نسخه 23 از نرم­افزار SPSS و با روش آنالیز کوواریانس تحلیل شدند.
 
یافته‌ها:نتایج نشان داد که بین میانگین­های گروه آزمایش و کنترل در متغیرهای استرس، افسردگی و اضطراب تفاوت معنی­داری وجود دارد. در واقع درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش (ACT) باعث کاهش میانگین استرس (959_/1±47_/7)، افسردگی (187_/1±47_/6) و اضطراب (345_/1±67_/6) در مرحله پس‌آزمون شد.
 
نتیجه‌گیری: با توجه به یافته­های این پژوهش می­توان نتیجه گرفت که درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش بر کاهش میزان استرس، افسردگی و اضطراب افراد مبتلا به ناراحتی­های گوارشی و پوستی مؤثر است.