زهرا خیاط سرکار، بهروز اکبری آدرگانی، فرناز نصری، محمود آلبویه،
دوره 16، شماره 4 - ( دوره ۱6، شماره 4 1404 )
چکیده
فناوری نانو طی دو دهه اخیر بهعنوان یکی از تحولآفرینترین دستاوردهای علم مواد، نقش برجستهای در دگرگونی صنعت آرایشی و بهداشتی ایفا کرده است. کاهش اندازه ذرات به مقیاس نانومتری با افزایش سطح ویژه و بهبود ویژگیهای فیزیکوشیمیایی، امکان ارتقای نفوذ پوستی، افزایش پایداری ترکیبات فعال و فراهمسازی رهایش هدفمند مواد مؤثره را فراهم ساخته و به تولید فرآوردههایی با کارایی بالاتر انجامیده است. با این حال، همزمان با گسترش کاربرد این فناوری، نگرانیهایی درخصوص ایمنی زیستی، سمیت بالقوه و پیامدهای زیستمحیطی نانوذرات مطرح شده که ضرورت ارزیابی دقیق را برجسته میسازد ازاینرو، این مقاله با هدف ارائه تحلیلی جامع از مزایا، محدودیتها و ملاحظات ایمنی کاربرد فناوری نانو در صنعت آرایشی و بهداشتی تدوین گردیده است. در این مطالعه مروری تحلیلی، مقالات و منابع منتشرشده در پایگاههای معتبر علمی طی سالهای 2015 تا 2025 مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بهرهگیری از نانوساختارهایی مانند نانولیپوزومها، نانوامولسیونها، نانوذرات فلزی و نانوذرات لیپیدی در فرمولاسیون محصولات آرایشی، ضمن بهینهسازی عملکرد و افزایش زیستفراهمی، ظرفیت قابل توجهی برای نوآوری در این صنعت ایجاد کرده است. در مقابل، شواهدی مبنیبر القای استرس اکسیداتیو، پاسخهای التهابی و چالشهای تنظیمگری در زمینه ارزیابی ریسک بلندمدت گزارش شده است. کاربرد فناوری نانو در صنعت آرایشی و بهداشتی دارای ظرفیت نوآورانه و ارزش افزوده بالاست؛ با این وجود، تضمین ایمنی مصرفکنندگان مستلزم انجام مطالعات سمشناسی بلندمدت و تدوین چارچوبهای نظارتی شفاف است. ایجاد توازن میان نوآوری صنعتی و ملاحظات سلامت عمومی، شرط اساسی توسعه پایدار این فناوری محسوب میشود.
