زمینه و هدف: از دیدگاه سلامتنگر، روشهای حرفهای تعیین نیاز به درمان با وجود ارزش و استفاده زیاد دارای نقایصی بوده و باید با روشهای بیمار- محور جایگزین یا ادغام شود. هدف از انجام این مطالعه مقایسه و بررسی استفاده از شاخص کیفیت زندگی بر پایه پرسشنامهChild Oral Health Impact Profile (COHIP) و شاخص Aesthetic Component-Index of Orthodontic Treatment Need (AC) به عنوان دو روش سنجش بیمار- محور، با تعیین نیاز به درمانهای ارتودنسی با استفاده از Dental Health Component-IOTN به عنوان روش سنجش حرفهای نیاز بود.
روش بررسی: این مطالعه به صورت مقطعی- تحلیلی در 597 نفر از دانشآموزان راهنمایی و دبیرستان شهر اصفهان با طیف سنی 13 تا 18 سال انجام شد. پس از تکمیل پرسشنامه کیفیت زندگی، جزء دندانی IOTN توسط دو معاینهگر آموزش دیده و کالیبره (ضریب توافق 9/0) اندازهگیری شد. همچنین دانشآموزان با استفاده از تصاویر دهگانه جزء زیبایی، وضعیت خود را نمرهدهی کردند. آزمون همبستگی اسپیرمن و آزمونهای قدرت تشخیصی تستها شامل حساسیت، ویژگی و ارزش اخباری مثبت و منفی جهت مقایسه شاخصها استفاده شد.
یافتهها: از 568 دانشآموز مورد مطالعه 7/16% براساس شاخص حرفهای و 1/2% براساس ارزیابی خود، نیاز به درمان ارتودنسی داشتند. تنها 10% این افراد دو مشخصه ناهنجاری شدید و تأثیر بد بر کیفیت زندگی را به طور همزمان داشتند. با اینکه رابطه معنیداری میان درجه مال اکلوژن و کیفیت زندگی دیده شد، ارتباط شاخص COHIP با جزء دندانی ضعیف )16/0(r= و با جزء زیبایی درحد متوسط )37/0(r= بود (001/0P=). حساسیت AC بسیار ضعیف ولی دارای ویژگی بالایی بود و دو شاخص دیگر از حساسیت و ویژگی متوسطی برخوردار بودند.
نتیجهگیری: شاخصهای بیمار- محور مورد مطالعه، قابلیت تعیین نیاز به درمان ارتودنسی را به تنهایی دارا نیستند، اما میتوان از آن به عنوان ابزاری ضروری در کنار روشهای حرفهای در جهت تشخیص افراد اولویتدار در دریافت خدمات استفاده کرد.
