فصلنامه

---

زمینه و هدف: در محیط بیمارستان بدلیل تعاملات مکرر و پیچیده بین پرستاران و پزشکان و دیگر افراد گروه درمانی و نیز تنوع نقش هایی که آن ها ایفا می کنند، پتانسیل بروز تعارض بطور قابل توجهی بالا می باشد. با توجه به اینکه وجود تعارض مخرب بین پزشک و پرستار می تواند تاثیر منفی بر روی کیفیت مراقبت از بیمار داشته باشد، این مطالعه به بررسی منابع ایجاد تعارض بین پزشکان و پرستاران پرداخته است. مواد و روشها: جامعه پژوهش پزشکان و کادر پرستاری بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی اردبیل بود. نمونه گیری به دو روش سرشماری و تصادفی ساده صورت گرفت(260n=). ابزار گردآوری داد ه ها، پرسشنامه محقق ساخته بود. برای تحلیل داده ها از آمار توصیفی و آزمون های آماری من ویتنی و کروسکال- والیس استفاده شد. نتایج: نابرابری در توزیع امتیازات غیرمادی بین پزشک و پرستار و نابرابری منزلت اجتماعی دو حرفه در نزد بیمار و همراهان بیمار (23/3mean=) مهم ترین و عدم حضور به موقع پرستار بر سر بالین بیمار (15/2mean=) کم اهمیت ترین منابع در ایجاد تعارض بین پزشک و پرستار شناخته شدند. پست سازمانی با نظام اقتصادی_ اجتماعی کلان(001/0 p<)، نظام سلامت(013/0 p=)، نظام بیمارستان(001/0 p<) و روابط بین فردی(001/0 p<) رابطه آماری معنی دار داشت. نتیجه گیری: ایجاد بسترهای فرهنگی و اجتماعی مناسب جهت بالا بردن منزلت اجتماعی پرستاران، بهسازی سازمان و مدیریت آن می تواند گام مفیدی در جهت پیشگیری و یا حداقل تخفیف تعارض بین پزشک و پرستار باشد.

---

مقدمه: در عصر حاضر، پیاده­سازی فرآیند نوآوری باز برای هر سازمانی لازم و ضروری می­باشد و بیمارستان­ها به عنوان اصلی­ترین مراکز درمانی از این امر مستثنی نیستند. در واقع، بیمارستان­ها به عنوان واحدهای عملیاتی سلامت، همواره در معرض مستقیم تغییرات در حوزه خدمات درمانی هستند. از اینرو پژوهش حاضر به بررسی عوامل مؤثر بر نوآوری باز در بیمارستان­های دولتی استان گیلان پرداخته است.
مواد و روش‌ها: این پژوهش بر حسب هدف یک مطالعه کاربردی و بر حسب نحوه گردآوری داده­ها در دسته تحقیقات توصیفی قرار دارد که به صورت مقطعی در سال 1400 انجام شده است. جامعه آماری پژوهش، مدیران ارشد و کارکنان بیمارستان­های دولتی استان گیلان به تعداد 1600 نفر بودند. به منظور نمونه­گیری از روش نمونه­گیری غیرتصادفی قضاوتی به منظور دسترسی به اعضای جامعه (مدیران ارشد و کارکنان با حداقل مدرک کارشناسی) استفاده شد. 250 پرسشنامه جهت انجام آزمون مورد استفاده قرار گرفت. ابزار گرداوری داده‌ها پرسشنامه‌های استاندارد است. پایایی پرسشنامه از طریق آلفای کرونباخ و روایی پرسشنامه‌ها از طریق روایی صوری و محتوایی، روایی همگرا و واگرا مورد تائید قرار گرفت. جهت آزمون فرضیه‌های تحقیق از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شده است. نرم‌افزارهای مورد استفاده در این پژوهش، نرم­افزار SPSS 26 و نرم‌افزار Smart PLS3 می‌باشد.
نتایج: نتایج حاصل از آزمون مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که از بین عوامل برون­سازمانی همکاری با شرکا و کاربر، از بین عوامل سازمانی درون­سازمانی، ساختار سازمان، یادگیری اکتشافی و فرهنگ سازمان و در نهایت از بین عوامل فردی درون­سازمانی، انگیزه بر نوآوری باز بیمارستان­های دولتی استان گیلان تأثیرگذار هستند. تأثیر اعتماد بین شرکا، تکنولوژی، ویژگی­های شخصیتی و دانش بر نوآوری باز بیمارستان­ها رد شد.
نتیجه‌گیری: بیمارستان­ها باید به طور مشترک با سایر واحدهای خدمات بهداشتی، دانشگاه­ها و کاربران برای گذر از سیستم نوآوری بسته به سمت نوآوری باز، سیاست­های مناسبی تدوین کرده و اقدامات مؤثر در این راستا را مورد حمایت قرار دهند.

---

زمینه و هدف: در شرایط تغییر محیط خارجی به منظور تثبیت برتری رقابتی، سازمان باید به تجدید منابع با ارزش خود بپردازد. توانایی­های پویا برای سازمان­ها این امکان را فراهم می­آورند تا بر این تغییرات مداوم تاثیرگذار باشند. در واقع، توانایی­های پویا منجر به جهت­گیری رفتاری پایدار سازمان در یکپارچه سازی، صورت­بندی مجدد، تجدید و بازسازی منابع و قابلیت­های خود و بویژه منجر به بهبود و نوسازی قابلیت­های مرکزی در پاسخ به محیط متغیر برای نائل شدن به مزیت رقابتی پایدار می­گردد. این مطالعه به بررسی تأثیر توانایی‌های پویا در همکاری سازنده و عملکرد زنجیره تأمین در مراکز درمانی پرداخته است.
مواد و روش­ها: این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی – پیمایشی بوده و جامعه آماری تحقیق، کارکنان بیمارستان آیت­الله طالقانی گنبدکاووس می­باشند. همچنین پرسشنامه تحقیق از مطالعه ماندال (2022) بر گرفته شده است. جهت سنجش روایی پرسشنامه از روش همگرایی و واگرایی و برای تعیین پایایی پرسشنامه از روش محاسبه آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی استفاده و مورد تأیید قرار گرفته ­است. به منظور تجزیه‌وتحلیل داده­ها از روش تحلیل معادلات ساختاری و نرم­افزار اسمارت پی­ال­اس استفاده گردید.
نتایج: نتایج حاصل از تحلیل داده­ها نشان داد که بین یادگیری، هماهنگی و ادغام بیمارستان و همکاری سازنده رابطه معنی­داری وجود دارد ولی بین دیدگاه حساسیت و همکاری سازنده رابطه معنی­داری وجود ندارد و همچنین بین همکاری سازنده و عملکرد زنجیره تأمین نظام سلامت رابطه معنی­داری وجود دارد و جهت­گیری فن­آوری رابطه بین دیدگاه حساسیت و یادگیری با همکاری سازنده را تعدیل نمی­کند، اما رابطه بین دیدگاه هماهنگی و ادغام با همکاری سازنده را تعدیل می­کند.
نتیجه­گیری: بهبود همکاری مشترک در بخش­های مختلف بیمارستان، کاهش ریسک خطای پزشکی، بهبود کیفیت خدمات و ارتقا جایگاه حرفه‌ای پرسنل از جمله پیامدهای ارزیابی عملکرد زنجیره تأمین پایدار بیمارستان‌ها بود.

---

زمینه و هدف: هدف از انجام این مطالعه اعتبارسنجی مدل مدیریت منابع انسانی همکاری‌محور در حوزه سلامت است تا نشان دهد که این رویکرد می‌تواند همکاری بین کارکنان را نهادینه سازد و بر بهبود کارایی تیمی، کیفیت خدمات بهداشتی و رضایت تیم‌ها اثرگذار باشد.
مواد و روش‌ها: این مطالعه از نوع کمی(ماهیت‌داده) و کاربردی(هدف) در ابتدای 1404 انجام شد. جامعه آماری کارکنان ستادی دانشگاه علوم پزشکی تهران به‌تعداد 550 نفر تشکیل می‌دهد که با استفاده از جدول مورگان-کرجسی، حجم نمونه به‌تعداد 225 نفر مشخص گردید. به‌منظور گردآوری داده‌ها از پرسشنامه محقق‌ساخته برگرفته از مدل مدیریت منابع‌انسانی همکاری‌محور که در 6 بعد اصلی (ابعاد و مولفه‌های مدیریت منابع‌انسانی همکاری‌محور، عوامل علی، عوامل زمینه‌ای موثر، پیامد، شرایط تسهیل‌گر، راهبردها) و 16 مقوله فرعی دسته‌بندی شده بودند، استفاده گردید. بررسی مقادیر آلفای کرونباخ بیشتر از 78/0 بود که نشان داد پرسشنامه‌ها از پایایی لازم برخوردار هستند. برای تخمین و اعتباریابی متغیرهای پژوهش، از تحلیل عاملی اکتشافی تحت نرم‌افزار SPSS و همچنین برای بررسی اعتباریابی سؤالها از تحلیل عاملی تأییدی و تأثیر متغیرها بر متغیرهای دیگر از نرم‌افزار Smart PLS استفاده شده است.
نتایج: شاخص‌های مدل در شش بخش با استفاده از روش‌های آماری مدل معادلات ساختاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. باتوجه به یافته‌ها، مقدار شاخص نیکویی برازش GOF برابر با 506/0 به‌دست آمده و نشان از برازش مطلوب و قوی مدل دارد. همچنین تمامی عوامل (علی، مداخله‌ای، زمینه‌ای، پدیده محوری، راهبردها و پیامدها) با یکدیگر همبستگی داشته‌اند.
نتیجه گیری: نتایج بیانگر شاخص‌های اعتبار مطلوب مدل مدیریت منابع انسانی همکاری‌محور بوده است و به‌کارگیری الگوی تدوین شده می‌تواند باعث افزایش کارایی و اثربخشی در دانشگاه‌ شود.