الهام کیقبادی، حسین ابراهیمی، شهرام وثوقی، فرهاد اصغریان، صابر مرادی حنیفی،
دوره 16، شماره 1 - ( 1-1405 )
چکیده
مقدمه: صنایع فرایندی از ارکان حیاتی توسعه اقتصادی به شمار میروند، اما پیچیدگی عملکرد و فرآیندهای آنها مدیریت مؤثر ریسک را با چالشهای جدی مواجه میسازد. این پژوهش مدلی یکپارچه مبتنی بر روشهای دیمتل فازی (Fuzzy DEMATEL) و فرآیند تحلیل شبکهای فازی (Fuzzy ANP) ارائه میدهد تا عوامل کلیدی مؤثر بر مدیریت ریسک در این صنایع شناسایی و اولویتبندی شوند.
روشکار: ابتدا در مرور نظاممند متون، ۵۴ مقاله واجد شرایط از میان منابع معتبر بین سالهای ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۴ انتخاب شد و ۲3 عامل اولیه مؤثر بر مدیریت ریسک استخراج گردید. سپس در سه دور اجرای تکنیک دلفی با مشارکت ۱۳ خبره دارای میانگین سابقه کاری ۱۲.۶ سال، 20 عامل نهایی تأیید شدند. در ادامه، روش دیمتل فازی برای تحلیل روابط علّی و معلولی میان عوامل و روش تحلیل شبکهای فازی برای تعیین وزن و اولویت آنها بهکار گرفته شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که 6 عامل نقش علّی و 14 عامل نقش معلولی دارند. «آموزش و توانمندسازی» و «تعهد مدیریت» بهعنوان مؤثرترین عوامل علّی شناسایی شدند و نقش محوری در تقویت سایر اقدامات مدیریت ریسک ایفا میکنند، در حالی که «تعمیر و نگهداری» و «مشارکت پیمانکاران و ذینفعان» بیشترین تأثیرپذیری را از سایر عوامل دارند. همچنین، «فرهنگ و جو ایمنی» بیشترین وزن را در تحلیل شبکه ای فازی کسب کرد.
نتیجهگیری: چارچوب پیشنهادی با ارائه تصویری جامع از عوامل اثرگذار و تعاملات آنها، ابزاری عملی و راهبردی برای مدیران فراهم میکند تا با تمرکز بر عوامل اولویتدار، ایمنی فرایند را بهبود داده و ریسکها را بهطور مؤثرتر مدیریت کنند.
