فصلنامه بهداشت و ایمنی کار

---

مقدمه: کلرپیریفوس یک حشره کش ارگانو فسفره است که میتواند باعث تولید گونه های اکسیژن فعال و استرس اکسیداتیو شود. با توجه به اینکه عصاره گیاه رزماری یک ماده آنتی اکسیدانی است و نقش محافظت کننده ای در برابر رادیکال های آزاد ایفاء می کند، بنابراین هدف از انجام این مطالعه حیوانی، بررسی استرس اکسیداتیو در کلیه موش های صحرایی، ناشی از مواجهه با سم کلرپیریفوس در نتیجه تاثیر مصرف عصاره رزماری در دو غلظت مختلف100 و 200 میلی گرم بر کیلوگرم، به دلیل خاصیت آنتی اکسیدانی این گیاه می باشد.
روش کار: در این مطالعه از 30 راس موش صحرایی نر نژاد ویستار با محدوده وزنی 200-220 گرم استفاده شد. در ابتدا حیوانات به طور تصادفی به پنج گروه (هر گروه 6 سر) تقسیم شدند. پنج گروه شش تایی شامل، گروه کنترل تیمار با آب مقطر، گروه مواجهه با کلرپیریفوس (دوز mg/kg 5/13صفاقی)، گروه مواجهه با عصاره رزماری (غلظت mg/kg100)، گروه مواجهه توام با سم (دوز mg/kg 5/13)و رزماری (غلظت mg/kg 100) ، گروه مواجهه همزمان سم و رزماری (غلظت
 mg/kg 200 خوراکی) به عنوان گروه های مورد مطالعه انتخاب شدند و بعد از 30 روز، موش ها وزن و کشته شدند. قسمتی از بافت کلیه به منظور بررسی تغییرات مالون دی آلدئید و گلوتاتیون پراکسیداز و قسمتی از بافت کلیه جهت بررسی های هیستوپاتولوژی مورد بررسی قرار گرفت.  
یافته ها: نتایج تست های آماری نشان داد که کلرپیریفوس به طور معنی داری باعث تغییر در میزان فعالیت گلوتاتیون پراکسیداز و مالون دی آلدهید نسبت به گروه کنترل و همچنین آسیب به بافت کلیه می شود همچنین مواجهه همزمان با کلرپیریفوس و عصاره رزماری با غلظت mg/kg 100به طور معنی داری باعث تعدیل در سطوح مالون دی آلدئید و گلوتاتیون پراکسیداز و کاهش آسیب ناشی از کلرپیریفوس میگردد. و با افزایش دوز از 100 به mg/kg 200 تغییرات سطح مالون دی آلدئید و گلوتاتیون پراکسیداز به گروه کنترل نزدیک می شود.
نتیجه گیری: با توجه به نتایج فوق مشخص گردید که سم کلرپیریفوس می تواند باعث آسیب شدید کلیوی شود. به نظر می رسد که عصاره رزماری می تواند باعث کاهش استرس اکسیداتیو ناشی از  کلرپیریفوس گردد و از این عصاره می توان جهت پیشگیری و بهبود مسمومیت های ناشی از این سم استفاده نمود.

---

مقدمه: مطالعات نشان می‌دهند در بسیاری از موارد، عوامل زیان‌آور محیطی مانند گرما، صدا و آلاینده‌های شیمیایی از طریق مکانیسم استرس اکسیداتیو اعمال اثر می‌کنند. در این مطالعه، اثر مواجهه توأم با صدا و ارتعاش تمام بدن بر برخی از پارامترهای استرس اکسیداتیو (آنزیم سوپر اکسید دیسموتاز (SOD)، ظرفیت تام آنتی اکسیدانتی (TAC) و مالون دی آلدئید (MDA)) کارگران در یک صنعت ریخته‌گری موردبررسی قرار گرفته است.
روش کار: بر اساس محاسبات مربوط به حجم نمونه و با در نظر گرفتن معیارهای ورود به مطالعه و تکمیل فرم رضایت آگاهانه توسط افراد، شرکت‌کنندگان طرح انتخاب گردیدند. سطح مواجهه کارگران با هر یک از استرسورهای فیزیکی از طریق روش‌های استاندارد مربوطه موردسنجش قرار گرفت. سطح مواجهه افراد با استرسورهای موردبررسی به سه دسته پایین، متوسط و بالا تقسیم‌بندی شدند. از کلیه شرکت‌کنندگان، نمونه خون بین ساعت 9 – 7 صبح گرفته شد و سپس توسط روش الایزا با توجه به پروتکل شرکت سازنده کیت، نمونه‌ها آماده‌سازی و مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. آزمون تحلیل واریانس تک متغیره به‌منظور تعیین «اندازه اثر» هر یک از استرسورهای فیزیکی بر پارامترهای موردمطالعه صورت پذیرفت.  
یافته ها: میانگین سطح MDA، SOD و TAC در میان شرکت‌کنندگان به ترتیب nmol/ml 22/48،  61/28 U/ml و mM 1/64 برآورد گردید. بیشترین میزان تأثیر را در بین متغیرهای مواجهه، صدا بر سطح MDA داشته است (0/090=B) که این تأثیر ازنظر آماری معنی‌دار نبود (0/865=B). در خصوص SOD، بیشترین میزان تأثیر را در بین متغیرهای مواجهه، ارتعاش بر سطح SOD داشته است (1/469-=B) که این تأثیر از نظر آماری معنی‌دار بود (0/016=P). هیچ‌یک از متغیرهای موردبررسی اثر معنی‌داری بر سطح TAC نداشتند؛ بااین‌حال در بین متغیرهای مواجهه، بزرگ‌ترین ضریب اثر مربوط به ارتعاش بود ( P=0/133 و 0/077-=B).
نتیجه گیری: اثر صدا و ارتعاش بر MDA افزایشی و بر سطوح SOD وTAC  کاهشی تعیین شد. این بدان معنی است که ممکن است با افزایش مواجهه با این عوامل زیان‌آور، ظرفیت سیستم آنتی‌اکسیدانی کاهش یابد. درواقع، مواجهه‌های طولانی‌مدت با شدت‌های بالای عوامل استرس‌زا، می‌تواند سبب افزایش پراکسیداسون لیپیدی کنترل نشده و خارج از ظرفیت سیستم ایمنی بدن گردد و همچنین سطح فعالیت آنزیمی که به صدمات سیستم اکسیداتیو حساس بوده، کاهش یابد که همگی درنهایت می‌تواند به کاهش ظرفیت تام آنتی‌اکسیدانی بیانجامد.

---

مقدمه: افزایش مصرف روزانه بنزین منجر به افزایش دفعات مواجهه انسان با بخار آن شده است و تماس مستقیم با بخارات بنزین ممکن است باعث اثرات نامطلوب در بدن شود و اندام هایی مانند قلب، ریه ها، پوست، کبد و کلیه ها تحت تأثیر اثرات سمی آن قرار گیرند. دارچین یکی از پرمصرف ترین گیاهان دارویی است که حاوی غلظت بالایی از آنتی اکسیدان ها است و در محافظت از کبد، کلیه و درمان بیماری های مختلف نقش دارد؛ بنابراین هدف از انجام این مطالعه حیوانی، بررسی اثر حفاظتی عصاره دارچین در برابر استرس اکسیداتیو ناشی از مواجهه استنشاقی با بنزین در کلیه موش صحرایی است.
روش کار: در این مطالعه 30 موش صحرایی نر بالغ در بازه وزنی 180-160 گرم به‌طور تصادفی به 5 گروه 6 تایی تقسیم شدند. گروه بندی شامل: 1) کنترل، 2) دریافت  عصاره دارچین، 3) مواجهه با بنزین، 4) دریافت دوز 100 میلی گرم بر کیلوگرم عصاره دارچین و مواجهه با بنزین، 5) دریافت دوز 200 میلی گرم بر کیلوگرم عصاره دارچین و مواجهه با بنزین بود. پس از مواجهه به مدت 4 هفته موش ها وزن و کشته شدند. سرم جهت بررسی شاخص های بیوشیمیایی، سرولوژی و آنزیمی و بافت کلیه جهت بررسی تغییرات هیستوپاتولوژی مورداستفاده قرار گرفتند.  
یافته ها: مواجهه با بنزین به‌طور قابل‌توجهی منجر به افزایش نشانگرهای عملکرد کلیوی (BUN, Cystatin C) و مارکرهای استرس اکسیداتیو (MDA) و درعین‌حال کاهش فعالیت آنتی‌اکسیدان های درون زا (GSH،GPx) گردید. بررسی هیستوپاتولوژیک، آسیب‌های قابل‌توجهی ازجمله خونریزی، نکروز و تخریب لوله‌های کلیوی در کلیه گروه مواجهه با بنزین نشان داد. عصاره دارچین به‌طور قابل‌توجهی سمیت کلیوی ناشی از بنزین را با کاهش سطح نشانگرهای کلیوی و MDA و افزایش فعالیت آنتی‌اکسیدان های درون زا بهبود بخشید. همچنین آنالیز هیستوپاتولوژیک اثرات محافظتی عصاره دارچین را تأیید کرد و کاهش آسیب بافت در گروه‌های تحت درمان را نشان داد.
نتیجه گیری: در این مطالعه پس از آنالیز بیومارکرهای سرم و بافت شناسی کلیه مشخص شد که عصاره دارچین به‌طور قابل‌توجهی مانع از سمیت کلیوی ناشی از بنزین می شود و دارچین می تواند به‌عنوان کاندید احتمالی برای محافظت از کلیه در مقابل اثرات زیان آور بنزین در نظر گرفته شود. به نظر می رسد که خواص آنتی اکسیدانی و ضدالتهابی دارچین مبنا و اساس مکانیسم اثرات حفاظتی آن علیه آسیب کلیوی در مطالعه حاضر باشد.