فائزه سادات بحرالعلومی طباطبائی، نصرت ریاحینیا، داود حاصلی، فاطمه پازوکی،
دوره 19، شماره 2 - ( 4-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: با افزایش جمعیت سالمندان و نیازهای خاص آنان، دسترسی به اطلاعات سلامت در کتابخانههای عمومی از اهمیت بالایی برخوردار است. کتابخانههای عمومی میتوانند با ارایه اطلاعات معتبر، نقشی مؤثر در ارتقای سواد سلامت سالمندان ایفا کنند. این پژوهش با هدف شناسایی نیازهای اطلاعات سلامت سالمندان در بستر کتابخانههای عمومی، بر اساس تجربیات جهانی، انجام شده است.
روش بررسی: این مطالعه به روش مرور نظاممند و بر اساس چارچوب Kitchenham و Charters انجام شد. جستجوی مدارک مرتبط در سه پایگاه استنادی PubMed، Scopus و Web of Science در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ انجام گرفت. کلیدواژههای مرتبط برای جستجو استفاده شدند و منابع و استنادات مدارک نیز بررسی شدند تا حداکثر پوشش مطالعاتی حاصل شود. معیار ورود شامل مدارک پژوهشی مرتبط با نیازهای اطلاعاتی سالمندان در بستر کتابخانههای عمومی بود. در نهایت، ۴۰ مدرک انگلیسیزبان انتخاب و تحلیل شدند. دادهها بهصورت کیفی کدگذاری و دستهبندی شدند.
یافتهها: یافتهها نشان داد که نیازهای اطلاعات سلامت سالمندان در بستر کتابخانههای عمومی در چهار گروه اصلی دستهبندی میشوند: ۱) نیازهای اطلاعاتی شامل: منابع اطلاعات سلامت در موضوعات متنوع و قالبهای مختلف، اطلاعات سلامت اولیه، اطلاعات سلامت عمومی و پیشگیری، اطلاعات خودمراقبتی و توانمندسازی شخصی؛ ۲) نیازهای آموزشی، شامل: سواد اطلاعاتی، سواد اطلاعات سلامت، رویدادهای آموزشی؛ ۳) نیازهای اجتماعی و فرهنگی، شامل: نیازهای فرهنگی و تفریحی، اجتماعی و ارتباطی، مشارکت اجتماعی، رفع محرومیت اجتماعی؛ ۴) خدمات و تسهیلات کتابخانهای شامل: تسهیلات فضایی مناسب، تجهیزات کمکخواندن، خدمات سیار و از راه دور.
نتیجهگیری: در پی افزایش جمعیت سالمندان، کتابخانههای عمومی با وظیفهای خطیر در زمینهی ارتقای سلامت این قشر روبهرو هستند. نتایج این مطالعه نشان داد که نیازهای اطلاعات سلامت سالمندان فراتر از صرفاً دسترسی به منابع اطلاعاتی است و شامل مؤلفههای آموزشی، اجتماعی-فرهنگی و امکانات کتابخانهای نیز میشود. ازاینرو، ضروری است نگرش سنتی به خدمات اطلاعرسانی کنار گذاشته شده و رویکردی جامع، چندلایه و مشارکتی جایگزین آن شود؛ رویکردی که کتابخانه را بهعنوان نهادی فعال در ارتقای سلامت عمومی سالمندان معرفی میکند.
