مژگان تنهاپور، علی اصغر صفائی،
دوره 11، شماره 6 - ( 12-1396 )
چکیده
زمینه و هدف: سامانههای پرونده ی سلامت شخصی(PHR) دارای نقشی کلیدی در بهکارگیری مراقبتهای بیمارمحور هستند. از طرف دیگر تمایل به استفاده از خدمات اینترنت در حوزه ی پزشکی در سال های اخیر افزایش یافته است. هدف این مقاله توصیف نیازمندی های لازم برای پیاده سازی مدل پیشنهادی پرونده ی PHR در شبکه اجتماعی است.
روش بررسی: در این پژوهش با استفاده از مطالعه ی توصیفی توسعه ای ابتدا یک مدل ترکیبی برای پرونده PHR به منظور پیاده سازی در شبکه ی اجتماعی سلامت طراحی شد. سپس با استفاده از روش های مشاهده، تفکر و تأمل و پرسش نامه نیازمندی های لازم برای ایجاد شبکه ی اجتماعی پیشنهادی احصا و با استفاده از نرم افزار ۱۶ SPSS و بهره گیری از آمار توصیفی(فراوانی مطلق) تجزیه و تحلیل شدند. در نهایت سامانه پیشنهادی در قالب استاندارد SRS توصیف شد.
یافته ها: مدل ترکیبی پیشنهادی PHR بهگونهای طراحی شد که بیشترین تطابق را با تعریف پرونده PHR داشته(کنترل و مالکیت پرونده بر عهده افراد باشد) و شامل اطلاعاتی قابل استفاده و مورد اعتماد برای افراد و پزشکان باشد. یافته ها حاکی از آن است که سامانه ی پیشنهادی قابلیت های پرونده ی PHR و امکانات قابل ارایه توسط شبکه اجتماعی را دارد؛ بنابراین با ایجاد ارتباط بین افراد نسبت به سایر مدل های PHR موجود مزایای بیشتری را فراهم می آورد.
نتیجه گیری: شبکه ی اجتماعی سلامت در این پژوهش با فراهم آوردن اطلاعات سلامت قابل اعتماد موجب بهبود ارتباط پزشکان و بیماران خواهد شد. در نتیجه، علاوه بر فراهم آوردن مزایای پرونده های PHR و مراقبت های بیمارمحور، امکان بهره گیری از قابلیت های وب ۲ و شبکه های اجتماعی هم در حوزه سلامت ایجاد خواهد شد.
علیرضا احمد نژاد، محمد صادق سنگری، علی بزرگی امیری،
دوره 11، شماره 6 - ( 12-1396 )
چکیده
زمینه و هدف: امروزه سیستم های تدارک الکترونیک با استفاده از ارتباطات الکترونیک مبتنی بر اینترنت برای تعاملات تأمین کنندگان و خریداران فرصت های بسیاری برای بهبود فعالیت های تأمین و تدارک در صنعت بهداشت و درمان فراهم کرده اند. با توجه به موارد متعدد شکست این سیستم ها، ضروری است پیش از پیاده سازی، نسبت به زمینه سازی و ایجاد آمادگی کافی در حوزه های مرتبط اقدام شود. هدف این مقاله، ارایه چارچوبی از عوامل کلیدی آمادگی بیمارستان ها جهت به کارگیری سیستم تدارک الکترونیک میباشد.
روش بررسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و ماهیتاً، پیمایشی توصیفی است. چارچوب عوامل آمادگی بر اساس مرور گسترده ی ادبیات و مدل های آمادگی الکترونیک و نظرگیری از خبرگان حوزه های فناوری اطلاعات، تدارک و سلامت ارایه شده و در یک مطالعه ی موردی در یک بیمارستان تخصصی در تهران در سال ۱۳۹۵ اجرا گردیده است. ابزار جمعآوری دادهها پرسشنامه بوده و از روش نقشه شناختی فازی جهت مدل سازی و تجزیه و تحلیل عوامل استفاده گردیده است.
یافتهها: در این تحقیق، چارچوب جامعی از عوامل کلیدی آمادگی بیمارستان ها برای بهکارگیری سیستم تدارک الکترونیک در پنج حوزه ی اصلی: مدیریت، فناوری، فرایند، نیروی انسانی و محیط ارایه شده است. عوامل محیطی و مدیریتی اصلی ترین عوامل مؤثر بر آمادگی بیمارستان مورد مطالعه بوده و در بین عوامل مختلف، توانمندی مدیران در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، کفایت زیرساختهای فناوری بیمارستان، نظارت مستمر بر عملکرد سیستم از اولویت بالاتری برخوردار میباشند.
نتیجهگیری: این تحقیق با معرفی مهمترین و تأثیرگذارترین عوامل در آمادگی بیمارستان برای سیستم تدارک الکترونیک، امکان برنامهریزی دقیق برای افزایش آمادگی و بهکارگیری موفق این سیستم ها را فراهم میکند.
مرجان قاضی سعیدی، ساسان مقیمی عراقی، شادی بابادی،
دوره 11، شماره 6 - ( 12-1396 )
چکیده
زمینه و هدف: بیماری گلوکوم همراه با افزایش فشار داخلی چشم، از عوامل نابینایی در سراسر جهان است که تنها راه درمان آن معاینه ی منظم و کنترل فشار داخلی چشم است. اطلاعات متمرکز حاصل از این معاینات، یک پیش نیاز ضروری برای ارایه مراقبت های بهداشتی مطلوب بوده که این امر توسط ایجاد پرونده الکترونیک امکان پذیر است. مجموعه ی حداقل داده ها ابزاری استاندارد جهت دسترسی به داده های دقیق بوده که از نیازهای اولیه در طراحی پرونده الکترونیک به شمار می رود.
روش بررسی: پژوهش حاضر از نوع توصیفی– تحلیلی بود. جامعه ی پژوهش شامل پرونده بیماران گلوکوم بیمارستان چشم فارابی، کتب مرجع و متخصصان گلوکوم بود. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه ای شامل داده های دموگرافیک، بالینی و سوابق بیماران بود که بین ۲۲ نفر از متخصصان گلوکوم در دسترس پخش شد. روایی پرسشنامه توسط تیم متخصصان و پایایی آن از طریق آزمون مجدد انجام شد. تحلیل داده ها نیز از طریق محاسبه ی درصد فراوانی و آزمون دلفی صورت گرفت.
یافته ها: پس از بررسی درصد موافقت متخصصان با مولفه های مورد نظر سنجی، تمامی موارد دارای موافقت بالای ۷۵ درصد به عنوان مجموعه ی حداقل داده های گلوکوم در نظر گرفته شدند. مجموعه ی حداقل داده ها به سه دسته ی کلی داده های دموگرافیک، بالینی و سوابق بیمار دسته بندی شدند.
نتیجه گیری: تعیین مجموعه ی حداقل داده های گلوکوم گامی موثر جهت یکپارچه سازی و بهبود مدیریت اطلاعات این بیماران خواهد بود. همچنین امکان ذخیره و بازیابی مناسب اطلاعات بیماران را امکان پذیر خواهد کرد.
ثریا رضایی، علی اصغر صفائی، نیلوفر محمدزاده،
دوره 11، شماره 6 - ( 12-1396 )
چکیده
زمینه و هدف: یکی از مهمترین حوزههای کاربرد فناوری اطلاعات در بخش بهداشت پایش وضعیت بیماران است. به کارگیری شبکههای حسگر بدنی در حوزه مراقبت- بهداشت به تازگی پیشرفتهای چشمگیری داشته است. هدف از نگارش این مقاله بررسی و شناخت کاربردهای شبکههای حسگر بدنی بی سیم در حوزه سلامت میباشد.
روش بررسی: پژوهش حاضر مطالعه ای مروری است که از طریق جستجو در منابع علمی معتبر از جمله Science Direct(Elsevier) ،IEEE ،Springer و Pubmed و سایر منابع اطلاعاتی فارسی نظیر Magiran و Sid بین سال های 2000 تا 2016 انجام گرفته است. برای جستجو در منابع انگلیسی مذکور از کلیدواژههایی چون “body area sensor network” و “wearable and implantable body sensor” و برای جستجو در منابع فارسی از کلیدواژههایی همچون «گرههای حسگر کاشتنی و پوشیدنی» استفاده شد.
یافتهها: وظایف شبکههای حسگری بدن پایش پارامترهای مهم بدن میباشد که این پارامترهای حیاتی گویای وضعیت ناخوشی و بیماری فرد هستند. مضاف براین با استفاده از انواع مختلف شبکههای حسگر میتوان بیماریهای مختلف به عنوان مثال: بیماریهای قلبی، نئوپلاسمها، دیابت، بیماریهای کلیوی، پارکینسون، بیماریهای عفونی و غیره را کنترل کرد. همچنین میتوان گفت انواع شبکههای حسگر بدنی بی سیم در حوزه پزشکی بر دو دسته ی اصلی تقسیم میشوند: شبکههای حسگر بی سیم بدنی پوشیدنی و شبکههای حسگر بی سیم بدنی کاشتنی.
نتیجهگیری: استفاده از شبکه های حسگر بدنی تاثیر شگرفی در امر سلامت دارد و به بهبود کیفیت زندگی و آسایش خاطر بیماران منجر میشود. این تکنولوژیها روز به روز در حال پیشرفت است و هدف از توسعه ی آنان کمک به بیماران و پزشکان و تیم درمان است.
کیانا فرهادیار، رضا صفدری،
دوره 11، شماره 6 - ( 12-1396 )
چکیده
زمینه و هدف: اشتباهات دارویی به معنای هر رویداد قابل پیشگیری است که به استفاده ی نامناسب از دارو یا آسیب رسیدن به بیمار منجر می شود و یکی از مشکلات جهانی مراقبت سلامت محسوب میشود. مدیریت دارو یک فرایند پیچیده است که باعث بهبود ایمنی بیمار شده و از اولویتهای برنامه ی مراقبت بیمار به شمار میرود. امروزه فناوری و به خصوص سلامت همراه یکی از امکانات مهم برای حل این مشکلات است. لذا هدف از این پژوهش انجام یک مطالعه ی مروری به منظور استخراج الزامات سیستمهای مدیریت داروی مبتنی بر سلامت همراه و فناوریهای مورد استفاده برای پیادهسازی آنها بوده است.
روش بررسی: در این پژوهش چهار پایگاه اطلاعاتی(PubMed ،Embase ،Web of Science و Science Direct) مورد جستجو قرار گرفتند و یک مطالعه ی مروری بر روی ۱۵ مقاله ی مرتبط به دست آمده صورت گرفت.
یافتهها: در این مطالعه ۱۳ الزام عملکردی استخراج و الزامات کاربری به شش گروه اصلی تقسیم شدند. همین طور فناوریهای مورد استفاده در سیستمهای مدیریت داروی مبتنی بر سلامت همراه به دست آمدند.
نتیجهگیری: پژوهش حاضر نشان میدهد که سیستمهای مدیریت داروی مبتنی بر سلامت همراه برای افراد با بیماریهای مزمن، سالمند و ... اجرایی است و فناوریهای متنوع میتوانند، الزامات عملکردی را پیادهسازی و نیازهای افراد را برطرف نمایند اما یکی از مواردی که در این حیطه میتواند زمینه ی پژوهشهای بیشتری گردد، در نظر گرفتن افراد با آسیب بینایی است چرا که نتایج این پژوهش نشان میدهد که با وجود این که این افراد در معرض خطر بیشتری برای اشتباهات دارویی قرار دارند، کمتر از سایر گروهها مورد توجه قرار گرفتهاند.
ثمین نوبخت، سمیه باقری، اسماعیل مهرآیین، احمدرضا شمس آبادی،
دوره 12، شماره 1 - ( 2-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: پیاده سازی موفق و استفاده ی بهینه از فناوری پزشکی از راه دور نیازمند تامین زیرساخت های لازم و عوامل موفقیت این فناوری مانند اینترنت پرسرعت می باشد. پژوهش حاضر به امکان سنجی پیاده سازی پزشکی از راه دور در
بیمارستان های منتخب پرداخته است.
روش بررسی: پژوهش حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی بود که در سال 1395 در بیمارستان های منتخب انجام گرفت. ابزار جمع آوری داده ها، پرسشنامه ی محقق ساخته ای بود که روایی آن توسط 4 نفر از استادان مدیریت اطلاعات سلامت و پایایی آن با استفاده از آزمون همبستگی درونی آلفای کرونباخ(0/83) تعیین شد. نتایج با استفاده از آمار توصیفی(میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی تحلیل شد.
یافته ها: براساس یافته ها، 82/2 درصد از بیمارستان های مورد بررسی به اینترنت پرسرعت دسترسی نداشتند و تنها 5/5 درصد به فیبر نوری مجهز بودند. مشکلات بیمه و بازپرداخت و کمبود کادر فنی به عنوان موانع اصلی و مقاومت کادر پزشکی و مشکلات صدور مجوز به عنوان موانع کم اهمیت برای پیادهسازی این فنآوری مطرح شدند. عوامل سازمانی و فرهنگی (p-value برابر با 0/001)، زیرساخت های فنی (p-value برابر با 0/005) و الزامات مالی (p-value برابر با 0/021) فن آوری پزشکی از راه دور با میزان تحصیلات و گرایش، اختلاف معنی داری در سطح خطای 5 درصد داشت.
نتیجه گیری: به دلیل وجود موانعی از قبیل نبود تجهیزات ویدئو کنفرانس، نبود اینترنت پرسرعت، بودجه ناکافی برای خریداری و پیاده سازی تجهیزات لازم، بیمارستان های مورد مطالعه در حال حاضر قادر به ارایه خدمات پزشکی از راه دور نبودند.
رضا صفدری، لیلا شاهمرادی، مرجان دانشور، المیرا پورترکان، مرسا غلامزاده،
دوره 12، شماره 1 - ( 2-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: سرطان اپیتلیال تخمدان یکی از کشنده ترین انواع سرطانهای زنان می باشد. لذا هدف این مطالعه بررسی و استخراج فاکتورهای موثر در پیش بینی و تشخیص این نوع از سرطان در قالب مدل درخت تصمیم به منظور تسهیل تشخیص در حوزه ی سرطان تخمدان است.
روش بررسی: پژوهش حاضر از نوع مطالعه ی توصیفی توسعه ای است. ابزار اصلی پژوهش، چک لیستی براساس اطلاعات پرونده ها، منابع معتبر علمی، مرور مطالعات منتشر شده و نظر خبرگان بود. به منظور تعیین روایی محتوایی چک لیست از روش CVR استفاده شد. سپس، چک لیست با معیار لیکرت سه گزینه ای برای نظر سنجی در اختیار خبرگان این رشته قرار گرفت. در نهایت به منظور طراحی درخت تصمیم، پس از تجزیه و تحلیل نتایج به دست آمده از نظرسنجی خبرگان، مدل نهایی براساس این نتایج توسعه یافت.
یافته ها: عناصر داده ای درخت تصمیم براساس نظرسنجی متخصصان، گایدلاین ها و دستورالعملهای تشخیص و غربال گری مرتبط با سرطان تخمدان به دست آمد. گره های برگ در درخت مذکور شامل انواع تومورمارکرها، پیگیری، اقدامات درمانی و ارجاعات می باشند. صحت درخت تصمیم توسط خبرگان تایید شد. ROMA(CA125+HE4) ،CA19-9 و CEA مهمترین تومور مارکرهایی است که براساس مدل تصمیم به دست آمد.
نتیجه گیری: مدلهای تصمیم بالینی می توانند با ایجاد یکپارچگی در اطلاعات بیمار، به ارایه پیشنهادهای تشخیصی و درمانی خاص بپردازند. مدل طراحی شده در این پژوهش می تواند با تسهیل تصمیم گیری، تشخیص بیماری سرطان اپیتلیال تخمدان را به طور قابل ملاحظه ای بهبود بخشد.
عاطفه السادات حقیقت حسینی، حسین بوبرشاد، فاطمه ثقفی، ایمان نوروزی،
دوره 12، شماره 2 - ( 4-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: فناوریهای نوظهور در شبکههای اجتماعی سلامت افزایش دانش و رضایت کاربران را دربردارد. هدف این تحقیق ارایه مدل معماری برای شبکه اجتماعی سلامت در بیمارستان شریعتی تهران است.
روش بررسی: ابتدا ابعاد چارچوب معماری مورد نیاز برای شبکه اجتماعی سلامت شامل 6 بعد ورودی، خروجی، اهداف، دیدگاهها، انتزاع و چرخهی حیات سیستم از مقالات استخراج شد و با این ابعاد چارچوب زکمن بیشترین امتیاز را کسب کرد. در ادامه با پرسشنامهی محقق ساخته مبتنی بر مدلهای معماری و اجماع خبرگان با آزمون تی عناصر مدل تایید شدند و ریسک آنها مبتنی بر مصاحبه با خبرگان شناسایی شد.
یافتهها: چارچوب زکمن بر اساس ابعاد 6 گانهی خاص شبکههای اجتماعی سلامت، میزان اهمیت و وزن ابعاد، اهمیت هر بعد از منظر نتایج مطالعات تطبیقی موجود در سایر کشورها بررسی شد و با به کارگیری فرمول راجر با بالاترین امتیاز بهعنوان چارچوب مبنا برای طراحی مدل معماری بومی شناسایی شد.
نتیجهگیری: در این تحقیق مدل معماری شبکه اجتماعی سلامت در کشور مشتمل بر 6 بعد و 72 عنصر ارایه شد اما با توجه به شرایط کشور 65 عنصر تایید شدند. ریسکهای استخراج شده به تفکیک هر لایه معرفی گردید. این ریسکها، الزامات پیادهسازی آن لایه محسوب شده و میتواند در کاهش شکست شبکه اجتماعی و موفقیت و پایداری آن موثر باشد.
مینو شهبازی، رضا صفدری، محمد زارعی،
دوره 12، شماره 2 - ( 4-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: کیفیت پرونده الکترونیک به کیفیت محتویات آن و مستندسازی درست وابسته میباشد. تعیین حداقل مجموعه دادهها برای بالا بردن کیفیت محتویات پروندههای الکترونیک و کمک به بالا بردن کیفیت ارائه خدمات درمانی به بیماران مبتلا به یووئیت امری ضروری است. این پژوهش برای تعیین حداقل دادههای ضروری برای پرونده الکترونیک بیماران یووئیت انجام شده است.
روش بررسی: در این مطالعهی توصیفی و تحلیلی، 7 فوق تخصص شبکیه عضو هیئت علمی، 4 فوق تخصص شبکیه غیرهیئت علمی، 4 دستیار دورهی فوق تخصصی شبکیه و 7 دستیار دورهی تخصصی چشمپزشکی شاغل در بیمارستان فارابی تهران انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسش نامهای بود که محقق آن را تهیه و تنظیم کرده بود. به منظور روایی پرسش نامه، از روش اعتبار محتوا و برای سنجش پایایی از روش test-retest استفاده شد. تحلیل دادهها با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شد.
یافتهها: از بین عناصری که به نظرسنجی گذاشته شده بود، تمامی عناصر با موافقت بالای 90 درصد به عنوان عنصر اصلی مطرح شد. در مورد اهمیت عناصر اطلاعاتی ارایه شده بین پاسخهای پزشکان شرکتکننده در نظرسنجی اختلاف معناداری مشاهده نشد.
نتیجهگیری: حداقل عناصر اطلاعاتی پرونده الکترونیک بیماران یووئیت با پنج گروه اطلاعات دموگرافیک، اطلاعات بالینی بیمار، اطلاعات آزمایشگاهی، نوع یووئیت، توصیههای درمانی، اطلاعات تصاویر چشمپزشکی ارایه شد. الگوی پیشنهادی برای سیستمهای دستی و پرونده الکترونیک پزشکی قابل ارایه است.
رضا صفدری، محبوبه میرزائی، ماهنی مهدی بگلی،
دوره 12، شماره 2 - ( 4-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: از آنجاییکه شاخصهای ایمنی، عملکردی و نتیجهای میتواند منجر به بهبود کیفیت مراقبتها شود بنابراین شاخصهای ایمنی بیمار برای پایش و ایجاد ایمنی در مراقبتها مورد نیازند. مطالعهی حاضر با هدف تدوین مجموعه شاخصهای ایمنی بیمار بهمنظور پایش در داشبورد ایمنی بیمار انجام گرفت.
روش بررسی: با مرور متون و بررسی شاخصهای ایمنی بیمار، ارایه شده در کشورهای استرالیا، انگلستان و سازمانهای AHRQ،ESQH ، OECD مجموعه شاخصهای ایمنی بیمار جمعآوری گردید. سپس شاخصها طی فرایند دلفی در دو مرحله توسط کارکنان واحد ایمنی بیمار و بهبود کیفیت بیمارستانهای دولتی و کارشناسان ایمنی بیمار در معاونت درمان دانشگاه و ستاد مرکزی دانشگاه علوم پزشکی تهران اعتبارسنجی شد. تحلیل دادهها با ویرایش 13 نرمافزار SPSS و روشهای آمار توصیفی انجام گرفت.
یافتهها: با انجام مطالعهی حاضر، 62 شاخص ایمنی بیمار در 8 دستهی اصلی: شاخصهای بیمارستان ایمن، شاخصهای مرتبط با زایمان، شاخصهای مرتبط با جراحی، شاخصهای مرگ و میر، شاخصهای مرتبط با کنترل عفونت، شاخصهای مرتبط با خطاهای دارویی و تجویز، شاخص سقوط، سایر شاخصهای ویژه، طبقهبندی گردید.
نتیجهگیری: با توجه به شناسایی شاخصهای ایمنی بیمار در ابعاد مختلف، سنجش میزان اهمیت این شاخصها و نیز استفاده از آنها در قالب نرمافزار داشبورد در مراکز بهداشتی درمانی نقش بسزایی در ارتقای ایمنی بیمار و افزایش کیفیت خدمات بهداشتی درمانی خواهد داشت.
رضا صفدری، هاجر حسن نژاد اصل، شراره رستم نیاکان کلهری، بهرام نیک منش،
دوره 12، شماره 3 - ( 6-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: در عصر جدید، بیماری سل علت عمدهی ناخوشی و مرگ و میرهایی است که از بیماری های عفونی ناشی می شود. در حقیقت، یکی از دلایل افزایش نرخ موارد ابتلا به سل این است که در اغلب موارد با عفونت HIV همراه است. پژوهش حاضر به منظور طراحی و ایجاد سامانهی خود مراقبتی مبتنی بر موبایل برای کنترل بیماری سل انجام شده است.
روش بررسی: نیازسنجی عناصر اطلاعاتی در دو مرحله صورت گرفت: ابتدا داده های مورد نیاز در این پژوهش جهت نیاز سنجی اطلاعاتی و طراحی برنامه کاربردی با جستجو در منابع کتابخانه ای گردآوری شد و سپس به منظور اعتبارسنجی و تعیین میزان اهمیت این عناصر، پرسشنامه نیازسنجی اطلاعاتی در اختیار پزشکان قرار گرفت. سپس براساس عناصر اطلاعاتی استخراج شده و اپلیکیشن خودمراقبتی در محیط اندروید استودیو طراحی شد.
یافتهها: عناصر اطلاعاتی و قابلیت های عملکردی مورد نیاز برنامه تعیین و مشخص گردید. سرویس های مبتنی بر وب به عنوان واسط سامانه، علاوه بر برقراری ارتباط میان بیمار و ارایه دهندهی مراقبت، امکان پایش بیمار و کنترل روند بیماری را نیز فراهم نمودند. سپس ارزیابی کارایی و عملکرد برنامه توسط پزشکان و خبرگان نرم افزار صورت گرفت. یافته ها، حاکی از رضایت کاربران از اپلیکیشن بود.
نتیجه گیری: نظارت بر درمان به صورت الکترونیکی امکان پایش بیمار را با هزینهی کمتر فراهم می نماید. در این پژوهش به ارایه نمونه اولیه از برقراری ارتباط میان اپلیکیشن خود مراقبتی و پورتال و مزایای بالقوهی آن پرداخته شده که امکان استفاده در مطالعات آتی، بهبود و اضافه کردن قابلیت های جدید را فراهم می نماید.
اعظم اروجی، مصطفی لنگری زاده، مریم آقازاده، مهران کامکار حقیقی، مرجان قاضی سعیدی، فاطمه مقبلی،
دوره 12، شماره 4 - ( 8-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: هوش مصنوعی شاخهای از علوم کامپیوتر است که توانایی تحلیل دادههای پزشکی پیچیده را دارد که استفاده از آن در تشخیص، درمان و مراقبت از بیماران رایج است. وارفارین یکی از رایجترین داروهای ضدانعقادی است که تعیین دقیق دوز مورد نیاز بیماران یکی از چالش های عمده در نظام سلامت است که مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. هدف این پژوهش تعیین دوز وارفارین مورد نیاز بیماران دارای دریچه مصنوعی قلب با استفاده از شبکههای عصبی است.
روش بررسی: تعداد 9 شبکه عصبی پرسپترون چند لایه با ساختارهای متفاوت ایجاد شد. برای ارزیابی عملکرد شبکهها از
داده های 846 بیمار استفاده شد که در شش ماههی دوم سال 92 به درمانگاه PT مرکز قلب تهران مراجعه کرده بودند. تمام شبیهسازیها شامل پیش پردازش داده و طراحی شبکه عصبی در محیط Matlab انجام گردید.
یافتهها: ارزیابیعملکرد شبکهها بر اساس روش 10 fold cross انجام شد که نشان داد بهترین شبکه عصبی، شبکه ای است که دارای 7 نورون در لایهی پنهان خود است که دارای میانگین خطای مطلق=0.1، نرخ اغتشاش=0.33 و رگرسیون=0.87 درصد بود.
نتیجهگیری: نتایج پژوهش بیانگر این نکته است که شبکههای عصبی مصنوعی بر روی دادههای بومی قادر به پیش بینی دوز وارفارین در بیماران دارای دریچه قلب مصنوعی میباشد. هر چند هیچ سیستمی قادر به ارایه پاسخ صحیح در صددرصد موارد نیست، لیکن این گونه سیستم ها می توانند کمک موثری در کاهش میزان خطاهای پزشکی باشند.
رضا صفدری، انسیه نسلی اصفهانی، شراره رستم نیاکان کلهری، مهسا مصدقی نیک،
دوره 12، شماره 4 - ( 8-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: زخم پای دیابتی یکی از عوارض دردناک بیماری دیابت است که برجنبههای گوناگون زندگی فرد تاثیر میگذارد. مشارکت دادن بیمار در مراقبت از خود، این عوارض را به حداقل می رساند. هدف از انجام این مطالعه، شناسایی مولفههای موثر در خودمدیریتی پای دیابتی جهت طراحی برنامه ی کاربردی مراقبت مدیریت شده برای افراد مبتلا و در خطر میباشد.
روش بررسی: در این پژوهشِ مقطعی، از تمامی پزشکان و پرستاران مرکز تحقیقات دیابت و بیماریهای متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران که سابقهی کار با بیماران دیابتی در سطوح مختلف دیابت و زخم پا را داشتند، نظرسنجی شد. ابزار جمعآوری اطلاعات پرسشنامهی پژوهشگر ساختی بود که بر مبنای مقیاس پنج تایی لیکرت ایجاد شد و دارای بخشهای اطلاعات هویتی و بالینی بیمار، آموزش و مدیریت سبک زندگی و مداخلات برنامه بود و جهت تحلیل نتایج بهدست آمده از نرمافزار SPSS استفاده شد.
یافتهها: پس از بررسی درصد موافقت متخصصان، تمامی مولفهها که بیش از 51 درصد نظرات موافق را جلب کرده بودند به عنوان مولفههای مورد نیاز شناسایی شدند. از نظر پزشکان به ترتیب بخشهای مداخلات، آموزش و مدیریت سبک زندگی و سپس اطلاعات بیمار، مهم شناخته شدند؛ اما بر اساس نظر پرستاران از نظر اهمیت، به ترتیب بخش آموزش و مدیریت سبک زندگی، اطلاعات بیمار و مداخلات برنامه در اولویت قرار داشتند.
نتیجه گیری: راهبردهای خودمدیریتی میتوانند در کنار درمان مناسب بیماری اثربخش و سودمند باشند و کارامد کردن بیمار در امر مراقبت از خود با کسب مهارتهای لازم و دخیل شدن در امر مراقبت از خود محقق میشود.
رضا صفدری، سمیه مهدوی، لیلا شاهمرادی، خدیجه ادبی، شهرام طهماسبیان، مهناز نظری،
دوره 12، شماره 5 - ( 10-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: مراقبان بهداشتی به اطلاعات به موقع و مناسب نیاز دارند. پروندهی الکترونیک به مدیریت آسان داده ها کمک میکند. هدف این پژوهش ایجاد پروندهی الکترونیک و بررسی میزان تکمیل اطلاعات پرونده های کاغذی بیماران مول هیداتیفرم می باشد.
روش بررسی: پژوهش به روش توسعه ای و توصیفی-تحلیلی در سال 1396 انجام گرفت. پس از گردآوری و تأیید مجموعهی حداقل داده های سیستم، داده های پروندهی بیماران با چک لیست، استخراج و جهت طراحی پرونده الکترونیک در نرم افزار SQL وارد گردید. طراحی سیستم، با نرم افزار SQL Server 2012 و Visual Studio 2013 و تحلیل داده ها، با نرم افزار SPSS نسخه 20 انجام شد. میزان تکمیل داده ها در 94 پرونده نیز اندازه گیری گردید.
یافته ها: در یافته های تکمیل پرونده های کاغذی، آیتم آدرس در 100 درصد موارد تکمیل شده بود. کمترین دادهی تکمیل شده، آیتم کمبود کاروتن، با 1/1 درصد بود. 8 دادهی مهم شامل: سن اولین قاعدگی و حاملگی، فاصلهی بین حاملگی ها، تعداد شرکای جنسی، وضعیت قاعدگی بین بارداری ها، روش پیشگیری، عادات اجتماعی و رادیوتراپی بیمار در هیچ یک از پرونده ها تکمیل نشده بود.
نتیجه گیری: در بررسی پرونده های کاغذی، داده های مهم در پرونده بیماران گردآوری نشده و یا به صورت محدود تکمیل
شده اند که این امر ضرورت به کارگیری پرونده الکترونیک را روشن می سازد. پرونده الکترونیک این بیماری با گردآوری اطلاعات ضروری به پیش گیری و درمان بهتر، پیگیری منظم و صرفه جویی در وقت و هزینهی بیماران کمک خواهد کرد.
مرجان قاضی سعیدی، معصومه اخلاقی کلهرودی، شراره رستم نیاکان کلهری، الهه امیدواری ابرقوئی،
دوره 12، شماره 5 - ( 10-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: آرتریت روماتویید (Arthritis Rheumatoid) یک بیماری مزمن پیشرونده است که نیازمند مراقبت دایم است و مراجعه ی مداوم به پزشک برای تغییر درمان، مشاهده ی پیشرفت درمان و کنترل عوارض دارویی در آن اهمیت دارد و لازم است. یکی از سیستمهای اطلاعاتی که برای ثبت اطلاعات بیماریها استفاده میشود، سیستم ثبت یا رجیستری بیماری است که در واقع یک پایگاه داده است که شامل اطلاعاتی خاص از افرادی است که از یک بیماری خاص رنج می برند و یک ابزار ایده آل برای مطالعهی بالینی است. اولین گام برای طراحی یک رجیستری، شناسایی نیازهای اطلاعاتی سیستم می باشد.
روش بررسی: در این پژوهش مقطعی، 40 پزشک متخصص روماتولوژی که به طور تصادفی انتخاب شده بودند، داخل شدند. ابزار جمعآوری اطلاعات، پرسشنامهی محققساخته شامل اطلاعات کلی، درگیری های بالینی، اطلاعات درمانی، آزمایشگاهی، تصویربرداری، بستری شدن و فوت بود که روایی آن توسط گروهی از متخصصان و پایایی پرسشنامه از طریق روش بازآزمون به تأیید رسید.
یافتهها: پس از بررسی میانگین امتیازهای پزشکان، اهمیت اطلاعات کلی 92/9%، درگیری های بالینی 84/8% اطلاعات درمانی 86/2%، آزمایشگاهی 81/2%، تصویربرداری و رادیولوژی 97/04%، بستری شدن 87/2% و فوت 81/2% به دست آمد.
نتیجه گیری: رجیستریها با توجه به اهدافی که دنبال میکنند، دادههای متفاوتی را ثبت میکنند. شناسایی نیازهای اطلاعاتی از طریق دخیل نمودن دیدگاه پزشکان به عنوان متخصصان این حوزه در اثر بخش و کارامد نمودن این سیستم تأثیر دارد. حاصل این پژوهش شناسایی نیازهای اطلاعاتی برای طراحی سیستم ثبت بیماران مبتلا به آرتریت روماتویید بود. این اطلاعات در 7 دسته ی اطلاعاتی ارایه شده است.
رضا صفدری، مژگان رحمانیان، شهربانو پهلوانی نژاد،
دوره 12، شماره 6 - ( 12-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: پرهاکلامپسی، یکی از جدیترین موارد بارداریهای پرخطر است که سلامت زنان در سطح جهان به خصوص در کشورهای در حال توسعه را به مخاطره میاندازد. پرهاکلامپسی در ایران، با 14 درصد شیوع دومین علت شایع مرگومیر مادران است. هدف از این پژوهش شناسایی الزامات اطلاعاتی برنامه کاربردی خودمراقبتی پرهاکلامپسیمبتنی بر اندروید میباشد.
روش بررسی: این مطالعه از نوع توصیفی بوده و سال 1397 در بیمارستان امیرالمومنین(ع) وابسته به دانشگاه علوم پزشکی سمنان در دو مرحلهی مرور منابع و نیازسنجی عناصراطلاعاتی انجام شد. در مرحلهی مروری، پس از مطالعهی مقالات و پژوهشهای مرتبط با موضوع مطالعه، الزامات اطلاعاتی و فاکتورهای تاثیرگذار بر شیوع و بروز پرهاکلامپسی شناسایی و سپس نظرسنجی از پزشکان صاحبنظر با طراحی پرسشنامهای پژوهشگر ساخته با پایایی ضریب آلفای کرونباخ 92/4% انجام شد.
یافتهها: 63/9% از پرسششوندگان به عناصر یافتههای دموگرافیک اهمیت زیادی اختصاص دادهاند. 75/9% عناصر اطلاعاتی مطرح شده در سابقه بهداشتی را بسیار پراهمیت شناسایی کردهاند. 77/85% از جامعهی پژوهش، عناصر بخش سبک زندگی را دارای بالاترین درجه اهمیت دانستهاند. عناصر بخش امکان یادآوری در برنامه ضروری تشخیص داده شد. 33/33% از پرسششوندگان آموزش ورزش را در پایینترین و 45/24% از آنان بالاترین درجه اهمیت دانسته و عناصر اطلاعاتی گزارشگیری را با اهمیت 5 نمره دهی نمودهاند.
نتیجهگیری: الزامات اطلاعاتی این برنامه در 6 گروه سابقه بهداشتی، نکات آموزشی، سبک زندگی، یادآور مراجعه، گزارشگیری و اطلاعرسانی تعیین شد. این برنامه میتواند به مادران کمک کند تا با رعایت تغذیه مناسب و اصول درمانی بیماری خود را کنترل کنند و عوارض بیماری خود را به حداقل برسانند.
محمدرضا شهرکی، محبوبه مسگر،
دوره 13، شماره 1 - ( 2-1398 )
چکیده
زمینه و هدف: کبد بهعنوان یکی از بزرگترین اندامهای داخلی بدن، وظیفهی انجام اعمال حیاتی مختلفی ازجمله تصفیه و پالایش خون، تنظیم هورمونهای بدن، ذخیرهی گلوکز و ... را در بدن به عهده دارد. بنابراین اختلال در کارکرد آن مشکلات گاه جبرانناپذیری به دنبال خواهد داشت. لذا پیشبینی بهموقع این بیماری به درمانهای اولیه و مؤثر آن کمک میکند. با توجه به اهمیت بیماری کبد و افزایش تعداد مبتلایان، مطالعهی حاضر با هدف پیشبینی بیماری کبد با استفاده از الگوریتمهای دادهکاوی صورت گرفت.
روش بررسی: این پژوهش از نوع توصیفی بوده و با استفاده از 721 دادهی جمعآوریشده از بیماران کبدی شهر زاهدان انجامشده است. در این بررسی پس از پیشپردازش دادهها، تکنیکهای داده کاوی از قبیل ماشین بردار پشتیبان، CHAID، Exhaustive CHAID و C5.0 تقویتشده در نرمافزار IBM SPSS Modeler 18 بررسی، مقایسه و تحلیلشده است.
یافتهها: یافتهها نشان داد که الگوریتم C5.0 تقویتشده با دقت 94/09 درصد، الگوریتم Exhaustive CHAID با دقت 88/71 درصد، ماشین بردار پشتیبان با دقت 87/09 درصد و الگوریتم CHAID با دقت 85/47 درصد بیماری کبد را پیشبینی کردند. بنابراین بهترین الگوریتم از لحاظ دقت عملکرد، الگوریتم C5.0 تقویتشده شناخته شد.
نتیجهگیری: با توجه به دقت الگوریتم C5.0 تقویتشده و قوانین حاصل از آن، برای یک نمونهی جدید با ویژگیهای مشخص، میتوان احتمال ابتلای فرد به بیماری کبد را با دقت قابل قبولی پیشبینی کرد.
مرجان قاضی سعیدی، معصومه امین اسماعیلی، شراره رستم نیاکان کلهری، مرضیه سادات عسکری،
دوره 13، شماره 2 - ( 4-1398 )
چکیده
زمینه و هدف: مصرف مواد محرک به دلیل عوارض جانبی بسیار بر مصرفکنندگان از جمله خطرناکترین مواد به شمار میآیند. چالشهای بسیار در درمان این بیماران، مدیریت درمان را دشوار میسازد. هدف این مطالعه، شناسایی عناصر اطلاعاتی مورد نیاز جهت ایجاد سامانهی مبتنی بر برنامه کاربردی تلفن همراه به همراه برنامه کاربردی تحتوب برای بهبود مدیریت درمان بیماران میباشد.
روش بررسی: در این پژوهش، جامعه و نمونه مطابقت داشته و از تمامی متخصصان مرکز ملی مطالعات اعتیاد ایران که سابقهی درمان بالینی بیماران را داشتند نظرسنجی شد. ابزار جمعآوری اطلاعات پرسشنامهی محقق ساخته بر اساس مقیاس لیکرت بود که روایی آن توسط متخصصان و پایایی آن به روش کرونباخ و با نمره 0/74 و با استفاده از نرمافزار SPSS تأیید شد.
یافتهها: پس از بررسی، تمامی عناصری که بیش از 50 درصد موافقت متخصصان را کسب کرده بودند، به عنوان عناصر اطلاعاتی ضروری جهت سیستمی کردن مدیریت درمان مشخص شدند. محورهای آموزش و پیامهای انگیزشی با کسب 100 درصد نظرات موافق به عنوان تأثیرگذارترین و محورهای تاریخچهی تروما و دارو درمانی با کسب درصد زیر 50 به عنوان محورهای کمتأثیر شناخته شده و حذف شدند. سایر محورها نیز با کسب میانگین درصد بالای 80 بهعنوان محورهای تأثیرگذار شناخته شده و در مطالعه لحاظ گردیدند.
نتیجهگیری: فناوریهای حوزهی سلامت میتوانند نقش مهمی در بهینهسازی فرایند درمان بیماران مبتلا به سوء مصرف مواد محرک از طریق تسهیل پایش بیمار و افزایش مشارکت در درمان و کاهش هزینههای ناشی از شکست درمان و عود بیماری داشته باشند.
رضا عباسی، لیلا احمدیان، سیده راضیه فرهی،
دوره 13، شماره 4 - ( 8-1398 )
چکیده
زمینه و هدف: شبکه های اجتماعی آنلاین بهعنوان منبع جدید و گسترده ای از اطلاعات توانسته اند دسترسی افراد به اطلاعات سلامت را تسهیل نمایند. مطالعهی حاضر با هدف تعیین میزان استفادهی زنان باردار از شبکه های اجتماعی آنلاین و نقش این شبکه ها در اشتراک گذاری و استفاده از اطلاعات انجام شد.
روش بررسی: این مطالعه ی توصیفی_تحلیلی در زمستان سال 1396 در شهر کرمان انجام شد. زنان باردار مراجعه کننده به 21 مطب خصوصی پزشکان زنان و زایمان در سطح شهر کرمان در این مطالعه، مشارکت نمودند. جمع آوری داده ها با استفاده از پرسش نامه پژوهشگر ساخته انجام شد. روایی این پرسش نامه، توسط دو متخصص انفورماتیک پزشکی و دو متخصص مدیریت اطلاعات سلامت بررسی و تایید شد. ضریب پایایی آلفای کرونباخ آن نیز 71% محاسبه گردید. تحلیل دادهها با استفاده از آمار توصیفی و آزمونهای تحلیلی و از طریق نرم افزار SPSS انجام شد.
یافته ها: در این مطالعه 89% از زنان باردار از شبکه های اجتماعی آنلاین استفاده میکردند که استفاده ی بیش از 80% آنها به صورت روزانه بود. بیش از 57% آنها از اطلاعات مرتبط با سلامت و مراقبتهای دوران بارداری به اشتراک گذاشته شده در این شبکه ها استفاده نموده و تقریبا 68% زنان باردار استفاده از این شبکه ها را مفید دانستند.
نتیجه گیری: بر اساس نتایج این مطالعه، میزان نفوذ شبکه های اجتماعی آنلاین در میان زنان باردار شهر کرمان زیاد است. در صورتی که اطلاعات صحیح، مناسب و قابل اعتماد در شبکه های اجتماعی آنلاین به اشتراک گذاشته شود، این شبکه ها میتوانند بستر مناسبی برای بهبود سطح آگاهی، دانش و سواد سلامت زنان باردار و تبادل اطلاعات و تجربیات میان آنها را فراهم آورند.
رضا صفدری، حمید چوبینه، مژگان صداقت زاده،
دوره 13، شماره 4 - ( 8-1398 )
چکیده
زمینه و هدف: ناباروری یک بیماری مزمن با سیر درمان طولانی است و خودمراقبتی باعث افزایش سطح دانش و آگاهی راجع به بیماری میشود. ازآنجاییکه گوشیهای هوشمند باعث دسترسی به اطلاعات در هر زمان و مکانی میشوند، بنابراین برنامهی کاربردی خودمراقبتی درمان ناباروری با استفاده از تکنولوژی های کمکی تولیدمثلی مبتنی بر موبایل می تواند انتخاب خوبی جهت کمک به افراد برای پیشبرد درمان و کسب آگاهی باشد.
روش بررسی: با بررسی منابع کتابخانهای و برنامه های کاربردی مرتبط و مشابه، اقلام داده ای و بخش های موردنیاز برنامه ی کاربردی مشخص شد. برای بررسی اهمیت آنها، یک نظرسنجی از اعضای مرکز تخصصی و فوق تخصصی درمان ناباروری هلال ایران انجام گرفت. از 35 نفر افراد جامعه، 20 نفر تصادفا برای پاسخگویی انتخاب شدند. پرسشنامه در سه بخش و مجموع 32 پرسش تنظیم شد. در نظرسنجی، چارچوب مدل دادهای به تایید گذاشته شد. به دلیل طراحی مدل داده ای طبق رفرنس، اساس چارچوب ابزار، نیازی به تایید روایی و پایایی نداشت. با جمع بندی پاسخ ها، اقلام داده ای و بخش های مشخص شده در طراحی برنامه به کار گرفته شد.
یافته ها: بررسی میانگین امتیازات نشان داد که پاسخ دهندگان، اکثر آیتم ها را ضروری تشخیص دادند. نظرسنجی دارای سه محور اصلی بود. میانگین امتیازات محورهای اطلاعات مربوط به بیمار، مربوط به آموزش بیمار و ابزارهای مدیریت بیماری به ترتیب 4/205، 4/402 و 4/275 است. قرارگرفتن میانگین امتیازات در محدوده ی 4 به بالا، نشاندهنده ی اثرگذاری خیلی زیاد آنهاست.
نتیجه گیری:با توجه به نتایج نظرسنجی، برنامه ی کاربردی طراحی شده میتواند برای بیماران مفید باشد.