مجله

زمینه و هدف: سنجش کیفیت خدمات، یکی از الزامات اساسی توسعه ی خدمات سرپایی بیمارستانی می باشد. با توجه به اینکه ابزار مناسب و معتبری برای سنجش کیفیت خدمات سرپایی بیمارستانی وجود ندارد، لذا مطالعه ی حاضر با هدف تعیین ابعاد و گویه های کیفیت خدمات سرپایی بیمارستانی در ایران انجام شد.
روش بررسی: به منظور تعیین ابعاد و گویه های کیفیت خدمات سرپایی بیمارستانی، یک مطالعه مقطعی در سال ۱۳۹۴ بر روی ۵۵۰ نفر از بیماران سرپایی مراجعه کننده به بیمارستان های آموزشی شهر اهواز انجام شد. جهت تعیین اعتبار محتوایی ابزار، از تکنیک دلفی(۳ راند) با مشارکت ۸ نفر از متخصصان حوزه ی کیفیت استفاده شد. روایی ساختاری ابزار از طریق تحلیل عامل اکتشافی و تاییدی مورد سنجش قرار گرفت. پایایی ابزار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تعیین شد. تحلیل داده ها با نرم افزارهای Excel ،Spss و Lisrel انجام شد.
یافته ها: نتایج این مطالعه نشان داد که بر اساس شاخص ۰/۹۴=CVI، روایی محتوایی گویه های اولیه ابزار تایید شد. نتایج تحلیل عامل اکتشافی نشان داد که ساختار ابزار شامل ۱۱ بعد(انتخاب ارایه کننده ی خدمت، ارتباط و تعامل، داشتن اختیار، استمرار خدمات، کیفیت تسهیلات و امکانات اولیه، احترام، توجه فوری و به مو قع، ایمنی، پیشگیری، دسترسی و اعتماد) و ۳۶ گویه بود. مدل به دست آمده براساس برازش نیکویی، دارای قابلیت پایایی در سنجش کیفیت خدمات بود(۰/۰۰۷=RMSEA).
نتیجه گیری: براساس نتایج این مطالعه، ابزار سروکوال سرپایی بیمارستانی با ۱۱ بعد و ۳۶ گویه، یک ابزار روا و پایا جهت سنجش کیفیت خدمات سرپایی بیمارستانی در ایران است.

زمینه و هدف: نقش آگاهی، نگرش و عملکرد پرستاران شاغل در مراکز درمانی نسبت به اصول اخلاق اسلامی در مراقبت های پرستاری قابل توجه می باشد، لذا در این مطالعه سطح آگاهی، نگرش و عملکرد پرستاران در مورد اصول اخلاق اسلامی مورد ارزیابی قرار گرفته است.
روش بررسی: در این بررسی مقطعی، آگاهی و نگرش ۵۵۱ پرستار برحسب متغیرهای سن، جنس، تحصیلات و نوع استخدام در بیمارستانهای دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال ۱۳۹۴ به وسیله پرسشنامه ارزیابی گردید. پرسشنامه این مطالعه از طریق Focus group discussion (بحث گروهی و بارش افکار) تهیه شد، همچنین از استادان و صاحبنظران این رشته بهره گرفته شد و در نهایت میزان روایی سنجیده شد. پایایی پرسشنامه از طریق ارزیابی تست آلفا کرونباخ سنجیده شد. اطلاعات در SPSS آنالیز و مورد تحلیل آماری شد.  
یافته ها: مطالعه ما نشان داده است که جنس زن، داشتن سابقه کاری ۲۰-۱۵ سال، نوع استخدام رسمی و داشتن سطح تحصیلات فوق لیسانس و بالاتر، با آگاهی، نگرش و عملکرد مرتبط می باشد. همچنین بر اساس نتایج این مطالعه ارتباط معنی داری بین سن و سطح آگاهی، نگرش و عملکرد را در مورد اصول اخلاق اسلامی به ویژه در دهه سنی ۵۰-۴۰ سال گزارش کرده است(۰/۰۵ نتیجه گیری: نگرش نسبت به اصول اخلاق اسلامی قوی ترین پیشگویی کننده در التزام به اخلاق در مراقبت می باشد، از اینرو آموزش این اصول به پرستاران می تواند نقش به سزایی در رعایت اخلاق در مراقبت از بیماران داشته باشد.

زمینه و هدف: فرایند ترخیص بیمار از بیمارستان از جمله مهمترین مواردی است که در سالهای اخیر مورد توجه مدیران قرار گرفته است. پژوهش حاضر به تعیین متغیرهای تاثیرگذار بر مدت زمان فرایند ترخیص و انتخاب بهترین الگوریتم داده کاوی پرداخته است.
روش بررسی: جامعه پژوهش حاضر، شامل کلیه بیماران ترخیص شده در سه ماهه ی اول سال ۹۲ از بیمارستان مدرس بود. نمونه گیری انجام نشده و تعداد مشاهده ها به ۱۰۶۰ مورد رسید. داده ها با استفاده از چک لیست پژوهشگر ساخته جمع آوری شد. رابطه ی بین متغیرهای مستقل با متغیر وابسته به کمک آزمون تی، آزمون همبستگی پیرسون و آنالیز واریانس یک طرفه مشخص شد. الگوریتم های داده کاوی مورد استفاده در پژوهش حاضر درخت تصمیم، شبکه عصبی، ماشین بردار پشتیبان و رگرسیون خطی ساده می باشد.
یافته ها: در مطالعه ی حاضر متوسط مدت زمان فرایند ترخیص برابر ۳/۲۵±۲۴۶/۹۶ دقیقه است. بین عوامل موثر بر مدت زمان فرایند ترخیص، بخش بستری بیشترین تاثیر را دارد. مدل درخت تصمیم با میزان همبستگی ۰/۳۰ و ریشه میانگین مربع خطا ۱۰۳/۲۹ به عنوان بهترین الگوریتم انتخاب شد. 

نتیجه گیری: نتایج نشان داد که از الگوریتم های داده کاوی می توان برای شناسایی عوامل موثر بر مدت زمان فرایند ترخیص استفاده نمود و مهمترین عامل در مدت زمان فرایند ترخیص متغیر بخش بستری می باشد.

زمینه و هدف: امروزه سیستم های تدارک الکترونیک با استفاده از ارتباطات الکترونیک مبتنی بر اینترنت برای تعاملات تأمین کنندگان و خریداران فرصت های بسیاری برای بهبود فعالیت های تأمین و تدارک در صنعت بهداشت و درمان فراهم کرده اند. با توجه به موارد متعدد شکست این سیستم ها، ضروری است پیش از پیاده سازی، نسبت به زمینه سازی و ایجاد آمادگی کافی در حوزه های مرتبط اقدام شود. هدف این مقاله، ارایه چارچوبی از عوامل کلیدی آمادگی بیمارستان ها جهت به کارگیری سیستم تدارک الکترونیک می‌باشد.
روش بررسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و ماهیتاً، پیمایشی توصیفی است. چارچوب عوامل آمادگی بر اساس مرور گسترده ی ادبیات و مدل های آمادگی الکترونیک و نظرگیری از خبرگان حوزه های فناوری اطلاعات، تدارک و سلامت ارایه شده و در یک مطالعه ی موردی در یک بیمارستان تخصصی در تهران در سال ۱۳۹۵ اجرا گردیده است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه بوده و از روش نقشه شناختی فازی جهت مدل سازی و تجزیه و تحلیل عوامل استفاده گردیده است.
یافته‌ها: در این تحقیق، چارچوب جامعی از عوامل کلیدی آمادگی بیمارستان ها برای به‌کارگیری سیستم تدارک الکترونیک در پنج حوزه ی اصلی: مدیریت، فناوری، فرایند، نیروی انسانی و محیط ارایه شده است. عوامل محیطی و مدیریتی اصلی ترین عوامل مؤثر بر آمادگی بیمارستان مورد مطالعه بوده و در بین عوامل مختلف، توانمندی مدیران در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، کفایت زیرساخت‌های فناوری بیمارستان، نظارت مستمر بر عملکرد سیستم از اولویت بالاتری برخوردار می‌باشند.
نتیجه‌گیری: این تحقیق با معرفی مهم‌ترین و تأثیرگذارترین عوامل در آمادگی بیمارستان برای سیستم تدارک الکترونیک، امکان برنامه‌ریزی دقیق برای افزایش آمادگی و به‌کارگیری موفق این سیستم ها را فراهم می‌کند.

زمینه و هدف: ارگونومی، علم اصلاح و بهینه‌سازی محیط کار، شغل و تجهیزات و مطابقت دادن آن با قابلیت‌ها و محدودیت‌های انسان است. این پژوهش با هدف مقایسه ی شرایط محیط کار کارکنان کتابخانه‌های دانشگاه‌های منتخب علوم پزشکی شهر تهران با اصول ارگونومیک در سال ۱۳۹۵ انجام شد.
روش بررسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی؛ به لحاظ نوع، توصیفی؛ و از نظر زمانی، مقطعی است که به روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی کتابداران کتابخانه‌های دانشکده‌ای دانشگاه‌های منتخب علوم پزشکی شهر تهران بودند. این مطالعه به صورت سرشماری انجام گرفت و تمامی اعضای جامعه(۸۵ نفر) مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل چک‌لیست شرایط ارگونومیک در محیط کتابخانه و پرسشنامه محقق ساخته وضعیت آموزش اصول ارگونومی بود. داده‌ها پس از گردآوری و ورود به رایانه، توسط نرم افزار SPSS نسخه ۲۲ تجزیه و تحلیل گردید. 
یافته ها: براساس یافته‌های به دست آمده مشخص شد که وضعیت متغیرهای وضعیت بدنی، فضای کاری، تجهیزات و شرایط محیطی در سطح متوسط از نظر رعایت اصول ارگونومیکی و متغیرهای عوامل بهداشتی، عوامل ایمنی و تسهیلات رفاهی در سطح نامطلوب می‌باشند. شرایط ارگونومیکی در هر کدام از متغیرهای وضعیت بدنی، فضای کاری، تجهیزات و عوامل ایمنی در بین کتابخانه‌های دانشگاه‌های منتخب مورد مطالعه، تفاوت معنی‌دار ندارد. 
نتیجه گیری: با استناد به نتایج این مطالعه می توان این گونه نتیجه‌گیری کرد که شرایط محیط کار کتابداران جامعه ی مورد مطالعه از لحاظ اصول ارگونومیکی در شرایط مطلوبی قرار ندارند.

زمینه و هدف: سرطان اپیتلیال تخمدان یکی از کشنده ترین انواع سرطانهای زنان می باشد. لذا هدف این مطالعه بررسی و استخراج فاکتورهای موثر در پیش بینی و تشخیص این نوع از سرطان در قالب مدل درخت تصمیم به منظور تسهیل تشخیص در حوزه ی سرطان تخمدان است.
روش بررسی: پژوهش حاضر از نوع مطالعه ی توصیفی توسعه ای است. ابزار اصلی پژوهش، چک لیستی براساس اطلاعات پرونده ها، منابع معتبر علمی، مرور مطالعات منتشر شده و نظر خبرگان بود. به منظور تعیین روایی محتوایی چک لیست از روش CVR استفاده شد. سپس، چک لیست با معیار لیکرت سه گزینه ای برای نظر سنجی در اختیار خبرگان این رشته قرار گرفت. در نهایت به منظور طراحی درخت تصمیم، پس از تجزیه و تحلیل نتایج به دست آمده از نظرسنجی خبرگان، مدل نهایی براساس این نتایج توسعه یافت. 
یافته ها: عناصر داده ای درخت تصمیم براساس نظرسنجی متخصصان، گایدلاین ها و دستورالعملهای تشخیص و غربال گری مرتبط با سرطان تخمدان به دست آمد. گره های برگ در درخت مذکور شامل انواع تومورمارکرها، پیگیری، اقدامات درمانی و ارجاعات می باشند. صحت درخت تصمیم توسط خبرگان تایید شد. ROMA(CA125+HE4) ،CA19-9 و CEA مهمترین تومور مارکرهایی است که براساس مدل تصمیم به دست آمد.
نتیجه گیری: مدلهای تصمیم بالینی می توانند با ایجاد یکپارچگی در اطلاعات بیمار، به ارایه پیشنهادهای تشخیصی و درمانی خاص بپردازند. مدل طراحی شده در این پژوهش می تواند با تسهیل تصمیم گیری، تشخیص بیماری سرطان اپیتلیال تخمدان را به طور قابل ملاحظه ای بهبود بخشد.

زمینه و هدف: رتبه‌بندی کتابخانه‌های بیمارستانی بر اساس معیارهای استاندارد و الگوبرداری از کتابخانه‌های برتر، بهبود کیفیت خدمات کتابخانه‌ها را به همراه دارد. هدف این مطالعه رتبه‌بندی کتابخانه‌های بیمارستانی مبتنی بر شاخص‌های لایب کول و مدل ویکور بود.
روش بررسی: این مطالعه به روش پیمایشی انجام شد. جامعه پژوهش ۳۸۵۰ کاربر بالفعل کتابخانه 8 بیمارستان دولتی شهر تهران(بیمارستان‌هایی با ظرفیت بالایی 320 تخت) در سال 1395 بود که با استفاده از دو پرسشنامه ی لایب کوال و مقایسات زوجی بررسی شد. روایی پرسشنامه‌های مذکور در مطالعات مختلف تایید شده است. ضریب آلفای کرونباخ بیشتر از 0.7 برای پرسشنامه ی لایب کوال و نرخ ناسازگاری کمتر از یک درصد برای پرسشنامه ویکور پایایی را تأیید می‌کند. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Expert Choice انجام شد. با حل تکنیک ویکور رتبه‌بندی صورت گرفت.
یافته‌ها: مطابق با سه معیار اصلی لایب کوال بعد «کتابخانه به‌عنوان یک مکان» با وزن 0.379 در درجه اول اهمیت و در همین بعد زیر معیار«وجود فضایی ساکت و آرام برای فعالیت‌های فردی» با وزن 0.364، در رتبه ی نخست قرار گرفت. بعد«کنترل اطلاعات» با وزن 0.318 در درجه دوم اهمیت و بعد«تاثیر خدمات» با وزن 0.303 در درجه سوم اهمیت قرار داشت. در رتبه‌بندی بر اساس شاخص ویکور کتابخانه ی بیمارستان فیروزگر در جایگاه نخست قرار داشت.
نتیجه‌گیری: کتابخانه ی بیمارستان فیروزگر از دانشگاه علوم پزشکی ایران رتبه اول را به خود اختصاص داده و می‌تواند به‌عنوان الگوی مناسبی برای سایر کتابخانه‌ها باشد.

زمینه و هدف: بررسی تولیدات علمی در پایگاه های اطلاعاتی معتبر جهانی علاوه بر تعیین وضعیت موجود و کاستی ها، رهیافتی در سیاستگذاری ها و برنامه ریزی هاست. هدف این مطالعه، بررسی تولیدات علمی مراکز تحقیقاتی دانشگاه های علوم پزشکی تهران و اصفهان نمایه شده در پایگاه اطلاعاتی Scopus طی سال‌های 2009 تا 2013 می باشد.
روش بررسی: این پژوهش از نوع توصیفی- مقطعی و با رویکرد کاربردی است. جامعه پژوهش تمامی مقالات مراکز تحقیقاتی دانشگاه علوم پزشکی تهران و اصفهان نمایه شده در پایگاه اطلاعاتی Scopus طی سال‌های 2009 تا 2013 بود که به ترتیب، 5880 و 2154 مقاله در پایگاه بازیابی شد. برای توصیف داده‌ها، شامل توزیع فراوانی، محاسبه‌ی انحراف معیار و میانگین‌ها از روش‌های آمار توصیفی و برای مقایسه‌ی میانگین‌ها از آزمون T-Test در سطح استنباطی استفاده شد. داده‌ها در نرم افزارهای SPSS و Excel تحلیل گردید.
یافته‌ها: تولیدات علمی مراکز تحقیقاتی هر دو دانشگاه‌ در نمایه‌نامه اسکوپوس در سال‌های مورد بررسی، رشد صعودی داشته ‌است. مراکز تحقیقاتی غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران و قلب و عروق دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بیشترین مقالات را داشتند. بیشترین میزان تولیدات متعلق به حوزه‌های موضوعی غدد و متابولیسم، علوم دارویی و قلب بود. بین تولیدات علمی مراکز دو دانشگاه تفاوت معنی‌داری وجود نداشت.
نتیجه‌گیری: رشد صعودی تولیدات علمی مراکز تحقیقاتی مورد بررسی، حاکی از اهمیت و توجه به برون‌دادهای علمی در راستای توسعه‌ی پایدار کشور است. ارایه یافته‌های پژوهش‌های مشابه می‌تواند در ایجاد انگیزه در پژوهشگران و حمایت مؤسسات از پژوهش‌ها مؤثر باشد. 

زمینه و هدف: از آنجایی‌که شاخص‌های ایمنی، عملکردی و نتیجه‌ای می‌تواند منجر به بهبود کیفیت مراقبت‌ها شود بنابراین شاخص‌های ایمنی بیمار برای پایش و ایجاد ایمنی در مراقبت‌ها مورد نیازند. مطالعه‌ی حاضر با هدف تدوین مجموعه شاخص‌های ایمنی بیمار به‌منظور پایش در داشبورد ایمنی بیمار انجام گرفت.
روش بررسی: با مرور متون و بررسی شاخص‌های ایمنی بیمار، ارایه‌ شده در کشورهای استرالیا، انگلستان و سازمان‌های AHRQ،ESQH ، OECD مجموعه شاخص‌های ایمنی بیمار جمع‌آوری گردید. سپس شاخص‌ها طی فرایند دلفی در دو مرحله توسط کارکنان واحد ایمنی بیمار و بهبود کیفیت بیمارستان‌های دولتی و کارشناسان ایمنی بیمار در معاونت درمان دانشگاه و ستاد مرکزی دانشگاه علوم پزشکی تهران اعتبارسنجی شد. تحلیل داده‌ها با ویرایش 13 نرم‌افزار SPSS و روش‌های آمار توصیفی  انجام گرفت.
یافته‌ها: با انجام مطالعه‌ی حاضر، 62 شاخص ایمنی بیمار در 8 دسته‌ی اصلی: شاخص‌های بیمارستان ایمن، شاخص‌های مرتبط با زایمان، شاخص‌های مرتبط با جراحی، شاخص‌های مرگ ‌و میر، شاخص‌های مرتبط با کنترل عفونت، شاخص‌های مرتبط با خطاهای دارویی و تجویز، شاخص سقوط، سایر شاخص‌های ویژه، طبقه‌بندی گردید.
نتیجه‌گیری: با توجه به شناسایی شاخص‌های ایمنی بیمار در ابعاد مختلف، سنجش میزان اهمیت این شاخص‌ها و نیز استفاده از آن‌ها در قالب نرم‌افزار داشبورد در مراکز بهداشتی درمانی نقش بسزایی در ارتقای ایمنی بیمار و افزایش کیفیت خدمات بهداشتی درمانی خواهد داشت.

زمینه و هدف: پوست انار حاوی مقادیر زیادی از ترکیبات آنتی باکتریال و آنتی اکسیدان می‌باشد. با افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی در باکتری اشریشیاکلی به عنوان عامل اساسی در عفونت ادراری و استافیلوکوک اورئوس عامل عفونت‌های مقاوم به درمان، نیاز جدی به درمان جایگزین و یا ترکیباتی که مقاومت کمتری از خود نشان دهند، احساس می‌شود. هدف، بررسی خواص آنتی باکتریال عصاره‌ی انار و ممانعت کننده از مقاومت آنتی بیوتیکی عصاره برعلیه باکتریهای پاتوژن می‌باشد.
روش‌ بررسی: پس از جمع آوری پوست تازه‌ی انار آنها را در مکانی به دور از نور خورشید و در سایه برای مدت 72-48 ساعت خشک کرده و عصاره‌گیری به روش خیساندن(ماسیراسیون Maceration) صورت گرفت، در بررسی میزان حداقل غلظت (رقت) مهارکننده از محیط مولرهینتون براث و برین هارت اینفیوژن آگار (Brain Heart Infusion Agar :BHI) استفاده شد.‌ در روش چاهک(میکرودایلوشن) میزان کدورت حاصل، ارزیابی گردید.
یافته‌ها: نتایج حاصل از آزمون میکرودایلوشن نشان داد که حداقل غلظت ممانعت کننده از رشد (MIC:  Minimum Inhibitory Concentration) برابر با رقت 1/8 به میزان 25 میکرولیتر از عصاره‌ی انار برای باکتری اشریشیاکلی و باکتری استافیلوکوک اورئوس حداقل غلظت ممانعت کننده از رشد (MIC) برابر با رقت 1/16 به میزان 12/5 میکرولیتر از عصاره‌ی انار است.
نتیجه گیری: عصاره‌ی استخراج شده از پوست انار در شرایط ذکر شده بیشترین خاصیت ضدمیکروبی را در مقایسه با سایر موارد دارد. این عصاره با بیشترین اثر ضدمیکروبی بر روی استافیلوکوک اورئوس از باکتری‌های گرم مثبت و در مقابل اشریشیاکلی که شاخص آلودگی مدفوعی به شمار می رود نیز کاملا موثر است. در نهایت استافیلوکوک اورئوس بیشترین حساسیت را به این عصاره از خود نشان داد.