سید جواد قاضی میرسعید، نادیا معتمدی، متین شاهیوند،
دوره 12، شماره 4 - ( 8-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: کتابخانهها برای ارایه خدمات به کاربران به راهکارهایی همانند بازاریابی نیازمندند. هدف از این مطالعه مقایسهی بازاریابی در کتابخانههای دانشگاه علوم پزشکی تهران و شهید بهشتی بر اساس مدل بازاریابی هفت عنصر آمیخته (The7p Marketing Mix) میباشد.
روش بررسی: این مطالعه از نوع مقطعی-مقایسهای با رویکرد کاربردی است. جامعه ی پژوهش 77 کتابدار شاغل در 20 کتابخانه دانشکدهای در دانشگاههای علوم پزشکی تهران و شهید بهشتی میباشد. نمونه گیری به صورت سرشماری انجام شد. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه ی محققساخته بود که به روش مصاحبه تکمیل گردید. تجزیه و تحلیل دادهها با نسخه 20 نرمافزار SPSS و آزمونهای آماری کای دو، تی مستقل و من ویتنی انجام شد.
یافتهها: تفاوت معنیداری به لحاظ جنسیت، سابقه کار و مدرک تحصیلی بین کتابداران دانشگاههای مورد بررسی وجود نداشت. میانگین نمره برای مؤلفههای افراد، شواهد فیزیکی، تبلیغ و ترویج و فرایند در کتابخانههای دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بالاتر از علوم پزشکی تهران بود. تنها مؤلفهی قیمت(ارزشی که در قبال ارایه کالا و خدمات از کاربران دریافت میشود) در کتابخانههای علوم پزشکی تهران به طور معنیداری از علوم پزشکی شهید بهشتی بالاتر بود. در مؤلفه ی محصول(خدمات امانت و مرجع، منابع دیداری شنیداری، پایگاههای اطلاعاتی و..) و مکان(ساختمان یا وب سایت کتابخانه و رابط جستجوی کاربر) تفاوت معنیداری میان کتابخانههای مورد مطالعه ی دو دانشگاه مشاهده نشد(P>0.05).
نتیجه گیری: در مجموع، نمره های بازاریابی خدماتی در کتابخانههای دانشگاه علوم پزشکی تهران نسبت به شهید بهشتی پایینتر بود. با این وجود، کتابخانه های دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز باید بازاریابی را به ویژه در مؤلفه محصول مورد ملاحظه قرار دهد.
سُکینه فلسفین، سمانه خویدکی، مهدی محمدی،
دوره 12، شماره 5 - ( 10-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل مقالههای منتشر شده در ارزیابی تولیدات علمی حوزهی پزشکی ایران در پایگاه Web of Science صورت گرفته است.
روش بررسی: مطالعهی حاضر از نوع تحقیقات علمسنجی است که با بهرهگیری از روش مرور متون تدوین شده است. جامعهی پژوهش را 55 عنوان مقالهی منتشرشده در مجلات علمی-پژوهشی و علمی ترویجی وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در زمینهی بررسی تولیدات علمی پزشکی ایران در پایگاه Web of Science تشکیل میدهد.
یافتهها: یافتهها نشان داد که در خصوص ارزیابی تولیدات علمی حوزهی پزشکی ایران(بین سالهای 1395-1385) 55 مقاله منتشر شده است که از آنها 35 مقاله به بررسی بروندادهای علمی دانشگاههای علوم پزشکی و بقیه به بررسی بروندادهای علمی یک حوزه موضوعی خاص پرداختهاند که حوزههای داروسازی و جراحی بیشترین تحقیقها را به خود اختصاص داده است. 60.6 درصد از پژوهشها توسط متخصصهای حوزهی علم اطلاعات و دانششناسی و 39.4 درصد توسط متخصصان حوزهی پزشکی منتشر شدهاند. در بین افراد و دانشگاهها، دانشگاه علوم پزشکی تهران و در بین افراد، حافظ محمدحسن زاده اسفیجانی پرکارترین شناخته شدند. اکثر پژوهشها با رویکرد علم سنجی منتشر شدهاند و در بین نرمافزارهای علمسنجی نیز نرمافزار Pajek بیشتر مورد استفاده قرار گرفته بود. در بین مقالههای منتشر شده، مقالههای دو نفره و سه نفره بیشترین سهم را به خود اختصاص داده بودند.
نتیجهگیری: مقالات مورد بررسی دارای گرایش کمی بودهاند و ذکر روشهای متنوع نشاندهندهی نوعی آشفتگی بهکارگیری واژگان و اصطلاحات است.
نادر عالیشان کرمی، محسن حاجی زین العابدینی، ایرج رداد، سید جواد قاضی میرسعید،
دوره 12، شماره 5 - ( 10-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: هستان شناسی ها در زیست پزشکی کار ادغام، مبادله، جستجو و پرسش از داده ها را آسان میکنند. مخزن هستان شناسی های باز زیست پزشکی(مخزن) یک راهکار برای ایجاد هستان شناسی های مرجع میباشد که در آن طراحی هستان شناسی ها مبتنی بر اصولی است که تعامل آنها را به صورت یک نظام منفرد تبدیل نماید. هدف این مقاله تعیین وضعیت هستان شناسی های توسعه یافته طبق اصول مزبور میباشد.
روش بررسی: این پیمایش توصیفی-مقطعی در سال 1396 انجام شد. اطلاعات اجزای اصلی، موضوع، زبان و ابزار ساخت هستان شناسی ها از وب سایت مخزن هستان شناسی باز زیست پزشکی و OntoBee (سرور پیش فرض داده های پیوندی هستانشناسیهای مخزن) بازیابی گردید. فراوانی کلاسها، نمونه ها، روابط شیئی، روابط نوع-داده و روابط ابرداده ای حاشیه نویسی با استفاده از آمار توصیفی، دسته بندی و ارایه گردید.
یافته ها: موضوعات اصلی 151 هستان شناسی موجود آناتومی، سلامت و فنوتیپ بود. بیشترین زبان و ابزار ساخت به ترتیب نسخههای OBO و OBO-Edit بودند. 5 درصد هستان شناسی ها بیش از 78977 کلاس، 150 رابطه ی شیئی، 39 رابطه ی نوع-داده، 110 رابطه ی ابرداده ای حاشیه نویسی و 356 نمونه داشتند.
نتیجه گیری: افزایش تعداد هستان شناسی های مخزن و استفاده ی بیشتر از زبان OBO و ابزار OBO-Edit حاکی از پذیرش توسعه دهندگان هستان شناسی برای استفاده از این ابزار و زبان برای ساخت هستان شناسی مبتنی بر اصول مخزن است.
مریم امامی، نصرت ریاحی نیا، فرامرز سهیلی،
دوره 12، شماره 6 - ( 12-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل هم رخدادی واژگان پروانه های ثبت اختراع حوزه تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی طی سالهای 1984 تا 2014 میلادی در پایگاه اداره ثبت اختراع و علایم تجاری آمریکا انجام شد.
روش بررسی: این پژوهش از نوع مطالعات کاربردی و با تکنیک علم سنجی و تحلیل هم واژگانی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر، کلیه پروانه های ثبت اختراع حوزه تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی است که در پایگاه اداره ثبت اختراع و علایم تجاری آمریکا در بازه زمانی 1984 تا 2014 میلادی ثبت شده بود. در نتیجه ی این جستجو، 13424 پروانه ثبت اختراع بازیابی شد.
یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که از نظر فراوانی، کلیدواژه ی"مایع قاعدگی" و از نظر هم رخدادی دو کلیدواژه ی"مایع قاعدگی- تجهیزات تصویر رزونانس مغناطیسی" بیشترین فراوانی را در پژوهشهای حوزه تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی داشته اند. یافته های مربوط به خوشه بندی سلسله مراتبی به روش"وارد" منجر به شکل گیری هشت خوشه در این حوزه شد که این خوشه ها بدین شرح بودند: تجهیزات عمومی، تجهیزات توانبخشی، تجهیزات دندانپزشکی، تجهیزات درمانی، تجهیزات اورژانس، تجهیزات آزمایشگاهی، تجهیزات تشخیصی، لوازم مصرفی پزشکی.
نتیجه گیری: تحلیل هم رخدادی واژگان به خوبی ساختار علمی حوزه تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی را نشان داده است و بر این اساس موضوعات علمی استخراج و ارتباط میان آنها کشف شد. نقشه های همواژگانی، تغییرات و پایداریها در مفاهیم و واژه های مرتبط با این حوزه ی علمی را نشان داده است.
سیروس پناهی، شهرام صدقی، سکینه شکارچی،
دوره 12، شماره 6 - ( 12-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: خانههای سلامت وابسته به شهرداری تهران چندین سال است که مشغول ارایه خدمات آموزشی در حوزهی سلامت به شهروندان در سرای محلات میباشند. این مطالعه بر آن است تا با مقایسه سطح سواد سلامت زنان عضو وغیرعضو خانه سلامت به اثربخشی برنامههای ارایه شده در این مراکز بپردازد.
روش بررسی: پژوهش حاضر یک مطالعه ی مشاهده ای-مقطعی بود که بر روی 202 نفر از زنان عضو و غیرعضو خانه سلامت منطقه چهار تهران و با استفاده از نمونهگیری تصادفی انجام شد. ابزار پژوهش پرسش نامه سنجش سواد سلامت بزرگسالان 65-18 سال بود. برای تجزیه و تحلیل دادهها از آزمونهای آمار توصیفی و آزمون یومن–ویتنی جهت مقایسهی سطح سواد سلامت زنان عضو و غیرعضو استفاده شد.
یافتهها: سطح سواد سلامت در زنان عضو و غیرعضو به ترتیب بر اساس حیطه ی"دسترسی" با میانگین 3/68 و 3/71، بر اساس حیطه ی"خواندن" با میانگین 3/75 و 3/61، بر اساس حیطه ی"فهم" با میانگین 3/93 و 3/79، بر اساس حیطه ی"ارزیابی" با میانگین 3/54 و 3/59 و بر اساس حیطه ی"بهکارگیری" با میانگین 3/86 و 3/68 بود. همچنین نتایج نشان داد که بین سطح سواد سلامت زنان عضو و غیرعضو خانه سلامت در تمامی حیطهها تفاوت معنادار وجود ندارد.
نتیجهگیری: مداخلات آموزشی و برگزاری کارگاهها در خانه های سلامت تاثیر معناداری در سطح سواد سلامت زنان عضو نداشته است. برگزاری کارگاههای متناسب با نیاز و ویژگیهای سنی، شغلی و تحصیلات مراجعهکنندگان میتواند اثربخشی کارگاههای برگزار شده را افزایش داده و منجر به بهبود سطح سواد سلامت شهروندان شود.
سعید غفاری، شعله زکیانی،
دوره 13، شماره 1 - ( 2-1398 )
چکیده
زمینه و هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطهی بین باورهای فراشناختی با میزان سازگاری فردی و اجتماعی کتابداران دانشگاه علوم پزشکی ایران است.
روش بررسی: روش پژوهش حاضر توصیفی، از نوع همبستگی بود. جامعه آماری 51 نفر از کتابداران دانشگاه علوم پزشکی ایران بود. ابزار پژوهش، پرسشنامههای سازگاری فردی و اجتماعی کالیفرنیا و باورهای فراشناختی MCQ-30 بود. تحلیل دادهها به روش آمار استنباطی(ضریب همبستگی پیرسون) بود. دادهها در برنامه آماری SPSS تجزیه و تحلیل گردید.
یافتهها: نتایج نشان داد که بین سازگاری فردی با متغیرهای باورهای مثبت در مورد نگرانی، کنترل ناپذیری و خطر، خودآگاهی شناختی رابطهی منفی هست. اما با متغیر کنترل افکار، ارتباط مثبت بوده و هیچ ارتباطی با متغیر اطمینان شناختی گزارش نشد. ارتباط بین سازگاری اجتماعی با متغیرهای کنترل ناپذیری و خطر، اطمینانشناختی، کنترل افکار مثبت بود. هیچ ارتباطی بین سازگاری اجتماعی و باورهای مثبت در مورد نگرانی دیده نشد. سازگاری اجتماعی با خودآگاهی شناختی ارتباط منفی داشت.
نتیجهگیری: افزایش متغیر باورهای مثبت در مورد نگرانی باعث کاهش سازگاری فردی شده و بر سازگاری اجتماعی بی تاثیر است. افزایش متغیر کنترل ناپذیری و خطر، منجر به کاهش سازگاری فردی و افزایش سازگاری اجتماعی میشود. افزایش اطمینانشناختی کتابداران در سازگاری فردی بیتاثیر بوده اما در سازگاری اجتماعی آنها تاثیر مثبت دارد. افزایش کنترل افکار درمیان کتابداران موجب افزایش سازگاری فردی و اجتماعی آنان میشود. افزایش خودآگاهی شناختی، منجر به کاهش سازگاری های فردی و اجتماعی کتابداران میگردد.
سیروس پناهی، آلاء آبتین، شهرام صدقی،
دوره 13، شماره 1 - ( 2-1398 )
چکیده
زمینه و هدف: فناوری وب 2/0 کاربردهای متعددی در کتابخانههای جهان دارد، با وجود این طبق بررسیها به نظر میرسد که از این فناوری در کتابخانههای دانشگاهی ایران بسیار کم استفاده میشود. در این راستا پژوهش حاضر به تعیین میزان آشنایی و استفاده کتابداران کتابخانههای دانشگاههای علوم پزشکی ایران، تهران و شهید بهشتی از ابزارهای فناوری وب 2/0 میپردازد.
روش بررسی: این پژوهش از نوع پیمایشی بود و جامعهی آماری آن 91 نفر از کتابداران شاغل در کتابخانههای دانشگاههای علوم پزشکی ایران، تهران و شهیدبهشتی بودند. دادهها از طریق پرسشنامهای جمعآوری گردید که نحوهی نمره گذاری آن به صورت طیف لیکرت 5 گزینهای(بسیار کم تا بسیار زیاد) بود و تجزیهوتحلیل آنها از طریق شاخصهای آمار توصیفی و آنالیز واریانس یک طرفه با استفاده از نرمافزار SPSS انجام شد.
یافتهها: سطح آگاهی کتابداران شاغل در کتابخانههای مورد مطالعه از ابزارهای وب 2/0 با میانگین 3/13 نسبتاً مطلوب است؛ اما سطح استفاده شخصی و حرفهای آنان از ابزارهای فناوری وب 2/0 در خدمات کتابخانهای به ترتیب با میانگین 2/89 در امور شخصی و 2/78 در امور حرفهای در خدمات کتابخانهای نسبتاً پایین است.
نتیجهگیری: با توجه به نامطلوب بودن میزان آشنایی و استفادهی کتابداران سه دانشگاه مذکور از ابزارهای فناوری وب 2/0 در امور کتابخانهای، برگزاری دورههای بازآموزی و ضمن خدمت با موضوع وب 2/0 و ترغیب کتابداران حوزهی علوم پزشکی نسبت به شناخت و بهکارگیری آن در خدمات کتابخانهای از مواردی است که لازم است به آنها پرداخته شود.
فاطمه سادات زریباف، فاطمه شیخ شعاعی، سید جواد قاضی میرسعید،
دوره 13، شماره 3 - ( 6-1398 )
چکیده
زمینه و هدف: با توجه به نقش جوّ سازمانی در ارتقای انگیزهی کاری، عدم بهرهگیری از کتابدارانی با روحیهی رضایتمند از شغل خود، میتواند صدمات جبرانناپذیری را به کتابخانه وارد کند. لذا هدف این پژوهش تعیین تاثیر جوّ سازمانی کتابخانههای دانشکدهای و بیمارستانی بر فرسودگی شغلی کتابداران شاغل در آنهاست.
روش بررسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی، نوع، توصیفی-تحلیلی و روش اجرای آن پیمایشی است. تعداد 177 کتابدار از کتابخانههای دانشکدهای و بیمارستانی وابسته به دانشگاههای علوم پزشکی تهران، ایران و شهیدبهشتی در سال 1397 به روش سرشماری مورد بررسی قرار گرفتهاست. ابزار جمعآوری دادهها، پرسشنامهی جوّ سازمانی Halpin و Croft (1963) و فرسودگی شغلیMaslach و Jackson(1985) بود. روایی آن توسط 3 نفر از متخصصان بررسی و پایایی آن بر اساس ضریب آلفای کرونباخ تأیید گردید. برای تحلیل دادههای جمعآوری شده از نرمافزار Spss و آمار توصیفی و استنباطی استفاده شده است.
یافتهها: یافتهها نشان داد که میانگین وضعیت جوّ سازمانی 3/4 و در حد مطلوب و میانگین وضعیت فرسودگی شغلی، 1/7 بوده که چون فرسودگی شغلی یک متغیر منفی است، بنابراین وضعیت فرسودگی شغلی کتابداران مطلوب بودهاست. همچنین مولفههای جوّ سازمانی به میزان 41 درصد متغیر فرسودگی شغلی را پیشبینی میکنند. در بین ویژگیهای جمعیتشناختی، متغیر فرسودگی شغلی فقط از نظر رشته تحصیلی، و متغیر جوّ سازمانی از نظر نوع کتابخانه با یکدیگر تفاوت دارند.
نتیجهگیری: بهطورکلی در کتابخانههای دانشگاهها و بیمارستانهای مورد بررسی، وضعیت جوّ سازمانی و فرسودگی شغلی مطلوب است و مولفههای جوّ سازمانی بر روی فرسودگی شغلی تاثیرگذار است.
صالح رحیمی، مرضیه فتاحی،
دوره 13، شماره 3 - ( 6-1398 )
چکیده
زمینه و هدف: امروزه سواد سلامت بهعنوان یکی از موضوعات مهم ارتقای سطح سلامت جامعه مورد توجه است. هدف این پژوهش تعیین رابطهی بین استفاده از شبکههای اجتماعی با سواد سلامت کاربران کتابخانههای عمومی شهر ایلام است.
روش بررسی: پژوهش از نوع کاربردی و بهروش همبستگی-پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش را کاربران فعال کتابخانههای عمومی شهر ایلام در سال 1396 تشکیل میدهد. حجم نمونه به روش نمونهگیری طبقهای تصادفی انتخاب شد. برای گردآوری دادهها از پرسشنامهی سه قسمتی شامل اطلاعات فردی، شبکههای اجتماعی و سنجش سواد سلامت استفاده شده است. جهت تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش از آزمونهای آماری توصیفی(میانگین، انحرافمعیار) و استنباطی(ضریب همبستگی) با استفاده از نرمافزار spss استفاده شده است.
یافتهها: کاربران کتابخانههای عمومی با توجه به نمرهی میانگین مؤلفههای آزمون در دریافت اطلاعات سواد سلامت نتایج خوبی داشتهاند و بهترتیب با هدف«فهم و درک، ارزیابی، خواندن، بهکارگیری و دسترسی» به اطلاعات سلامت، اقدام به استفاده از شبکههای اجتماعی در حوزه سواد سلامت میکنند. همچنین یافتهها نشان داد که بین استفادهی کاربران از شبکههای اجتماعی با سواد سلامت و مولفههای آن رابطهی معناداری وجود دارد، بهعبارتی با افزایش استفاده از شبکههای اجتماعی سطح سواد سلامت کاربران افزایشمییابد.
نتیجهگیری: ازآنجاکه شبکههای اجتماعی بهعنوان منابع کسب اطلاعات بهداشتی و سلامت در ارتقای سواد سلامت کاربران کتابخانههای عمومی نقش داشت، میتوان بستری مناسب در شبکههای اجتماعی با هدف به اشتراکگذاری تجارب و افزایش سطح سواد سلامت کاربران با درنظرگرفتن امنیت اطلاعات کاربران و صحت اطلاعات ارایه شده ایجاد نمود تا بدینوسیله بتوان امکانات و شرایط جدیدی را پیشروی کاربران، پزشکان، بیمارن و برنامهریزان این حوزه قرار داد.
محمدحسین رونقی،
دوره 13، شماره 4 - ( 8-1398 )
چکیده
زمینه و هدف: موک به معنای دورههای برخط گسترده، رویکردی آموزشی است که امکان دسترسی دانشجویان مختلف را به دوره های برخط در سراسر دنیا فراهم میکند و معمولا رایگان است. روند رشد مستمر و سریع موکها توجه جوامع آموزشی را به خود جلب کرده است و محبوبیت فراوانی را در بسیاری از دانشگاهها به دست آورده است. از همین رو پژوهشی کاربردی، بر مبنای نظری پذیرش و مدل استفاده از فناوری، جهت تحقق پذیرش و استفاده دانشجویان علوم پزشکی از موکها انجام شده است.
روش بررسی: روش پژوهش، پیمایشی-توصیفی است که در سال 1398 انجام شده است. نمونه آماری شامل 367 نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شیراز است که بر اساس روش نمونهگیری ساده تصادفی انتخاب شدهاند. ابزار جمعآوری اطلاعات پرسشنامه است که روایی و پایایی آن تایید شده است. دادهها با استفاده از نرم افزار 8/8LISREL و SPSS تجزیه و تحلیل شدند.
یافتهها: بخش مهمی از یافتههای پژوهش نشان میدهد که رابطه مثبت و معناداری بین مولفههای انتظار عملکرد و قصد رفتاری، انتظار تلاش و قصد رفتاری، شرایط تسهیلگر و استفاده از سامانه و قصد رفتاری و استفاده از سامانه وجود دارد.
نتیجهگیری: با توجه به نتایج مطالعهی حاضر، انگیزهی مدیران موک جهت پیادهسازی موثر سامانه به شدت در گرو قصد رفتاری کاربران به خصوص تمایل دانشجویان علوم پزشکی در جهت پذیرش و استفاده از سامانه است.
محمود مرادی، سارا بهرامی نیا،
دوره 13، شماره 4 - ( 8-1398 )
چکیده
زمینه و هدف: سواد ﺳﻼﻣﺖ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﻰ ﺩﺭ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺁﮔﺎﻫﻰ ﻭ ﺩﺍﻧﺶ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﺭ ﺩﻧﻴﺎﻯ ﺍﻣﺮﻭﺯﻯ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺭﺍﺑﻄﻪی ﺗﻨﮕﺎتنگی ﺑﺎ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺑﻬﺪﺍﺷﺘﻰ، ﺳﻼﻣت و نیز درمان بیماریهای آنها دارد. هدف از پژوهش حاضر تعیین وضعیت سواد سلامت مراجعهکنندگان به مطب پزشکان متخصص شهر کرمانشاه است.
روش بررسی: روش این مطالعه توصیفی-پیمایشی از نوع مقطعی است. جامعهی پژوهش مراجعهکنندگان(بیماران و همراهان وی) به مطبهای پزشکان متخصص شهر کرمانشاه بود. تعداد 380 نفر بهروش نمونهگیری تصادفی ساده در سال 1396 و در طی سه ماه بررسی گردید. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامهی سنجش سواد سلامت بزرگسالان ساکن شهرهای ایران (HELIA) بود. روایی پرسشنامه با نظر متخصصان تأیید شد و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ 0/89 بهدست آمد. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از آزمونهای آماری(یومان-ویتنی و کروسکال-والیس) در نرمافزار SPSS و اکسل انجام شد.
یافتهها: یافتههای پژوهش حاضر نشان داد که سواد سلامت مراجعهکنندگان به مطبهای پزشکان شهر کرمانشاه در سطح مطلوب(کافی) است. سه منبع«اینترنت»، «پرسش از پزشک و کارکنان درمانی» و «رادیو و تلویزیون» اولویتهای کسب اطلاعات یا سواد سلامت هستند. همچنین نتایج نشان داد، سواد سلامت افراد از نظر ویژگیهای سن، جنسیت، تحصیلات و شغل تفاوت دارد.
نتیجهگیری: نتایج پژوهش نشان داد که اغلب افرادی که از سواد سلامت پایین و محدود برخوردارند جزو گروههای آسیبپذیر جامعه(سنین بالا، سطح تحصیلات پایین و کم درآمد) بودند. از این رو، توجه به نیازهای اطلاعاتی بهداشتی و سواد سلامت گروههای آسیبپذیر و طراحی آموزش ساده و هدفمند آنها با بهرهگیری از رسانههای مطلوب توصیه میشود.
فریده اکبرزاده، زاهد بیگدلی،
دوره 13، شماره 5 - ( 10-1398 )
چکیده
زمینه و هدف: کتابخانه برای برخی از دانشجویان، محل امنی برای تحقیق و مطالعه بهشمار میآید، اما برای برخی دیگر زمینههای اضطراب را ایجاد میکند. هدف اصلی پژوهش بررسی اضطراب کتابخانهای دستیاران دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه در استفاده از منابع اطلاعاتی و خدمات الکترونیکی بر اساس عوامل پنجگانهی مقیاس باستیک میباشد.
روش بررسی: پژوهش پیمایشی مقطعی بود. حجم نمونه ۱۹۷ نفر بود که از نمونهگیری تصادفی ساده استفاده شد. ابزار گردآوری داده پرسشنامهای محقق ساخته بود که روایی آن توسط متخصصان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ برابر ۰/۸۰۹ تایید شد. پرسشنامه شامل ۴۱ سؤال در مقیاس پنج گزینهای لیکرت بود. سؤالات اضطراب کتابخانهای بر اساس عوامل پنجگانه مقیاس باستیک طراحی و بومی شد. تجزیه و تحلیل دادهها با روشهای آمار توصیفی فراوانی، میانگین، انحراف معیار و آمار تحلیلی آزمونهای کولموگراف-اسمیرنوف و ضریب همبستگی پیرسون با استفاده از نرمافزار SPSS ویرایش ۲۳ انجام شد.
یافتهها: میانگین نمرهی اضطراب کتابخانهای ۷۸/۳۲، میانگین نمرهی میزان آشنایی و میزان استفاده ۳۲/۰۸ و ۲۹/۵۴ بود. عوامل مکانیکی و عوامل عاطفی بالاترین میانگین را در میان عوامل ایجادکنندهی اضطراب کتابخانهای داشتند. میانگین اضطراب کتابخانهای بین دستیاران زن و مرد تفاوت معناداری نداشت(۰/۰۵>p). بین اضطراب کتابخانهای دستیاران و مهارتهای استفاده از منابع اطلاعاتی و خدمات الکترونیکی، میزان آشنایی و استفادهی آنان رابطهی معناداری وجود داشت.
نتیجهگیری: ﻧﺘﺎﻳﺞ، نشاندهندهی وﺟـﻮد سطحی از اضطراب کتابخانهای در بین دستیاران است. ﭘـﺬﻳﺮش اﻳـﻦ واﻗﻌﻴـﺖ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻗﺪم ﻣﺜﺒﺘﻲ در رفع مشکلات ﻣﻮﺟﻮد در زﻣﻴﻨﻪی استفاده از منابع اطلاعاتی و خدمات الکترونیکی ﻣﺤﺴﻮب ﮔﺮدد.
سمیه قویدل، نصرت ریاحینیا، سمیرا دانیالی،
دوره 13، شماره 6 - ( 12-1398 )
چکیده
زمینه و هدف:مطالعه بروندادهای علمی با استفاده از شاخصهای علمسنجی، ابزاری موثر جهت درک تحقیقات علمی است. هدف پژوهش حاضر دیداریسازی بروندادهای پژوهشی بینالمللی قلمرو موضوعی SMA است.
روش بررسی: پژوهش حاضر از نوع کاربردی با رویکرد تحلیلی و با استفاده از شاخصهای علمسنجی انجام شده است. جامعه ی پژوهش حاضر، تعداد ۴۲۱۷ مدرک در پایگاه WOS، در قلمرو موضوعی SMA در بازه زمانی ۱۹۴۶ تا پایان ۲۰۱۸ است. جهت مشخص کردن کلیدواژههای اصلی از سرعنوانهای موضوعی پزشکی(مش) و برای یکدستسازی واژگان از نرمافزارRavar Matrix و جهت دیداریسازی نیز از نرمافزار VOSviewer، HistCite و Excel استفاده شده است.
یافتهها: تعداد ۹۱ کشور در تولید بروندادهای علمی قلمرو مذکور مشارکت داشتهاند که در بین کشورهای تأثیرگذار، کشور آمریکا بیشترین همکاری علمی را با دیگر کشورها دارد. تعداد ۹۴۶ مجله ی مهم شناسایی شد که مجله ی Human Molecular Genetics SMA دارای بالاترین مدرک و استناد است. مقالات قلمرو موضوعی SMA مجموعا دارای ۶۰۹۷ کلیدواژه است که کلیدواژهی Spinal Muscular Atrophy (SMA) دارای بیشترین فراوانی و موضوع هسته در ۹ کشور تاثیرگذار در این قلمرو است. تعداد کل مقالات قلمرو مذکور، ۸۵۰۵ مورد است. کشور ایران با میزان ۰/۵۸ درصد از کل تولیدات علمی در جایگاه بیست و نهم قراردارد.
نتیجهگیری: سیر صعودی روند پژوهشهای علمی قلمرو SMA، نشانگر اهمیت روزافزون این قلمرو در جهان است. با توجه بهرشد بینالمللی پژوهش در قلمرو مذکور و اهمیت مشارکت پژوهشهای بینالمللی، پژوهشگران کشورمان باید بههمکاری علمی توجه بیشتری نشان دهند.
عباس دولانی، زهرا شعبانی، رویا برادر،
دوره 14، شماره 1 - ( 1-1399 )
چکیده
زمینه و هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی تولیدات علمی اعضای هیأتعلمی رشتهی علم اطلاعات و دانششناسی دانشگاههای دولتی ایران در شبکهی اجتماعی علمی ResearchGate و رابطهی آن بر تولیدات علمی آنان در پایگاههای اطلاعاتی و موتورهای جستجو است.
روش بررسی: این پژوهش از منظر هدف کاربردی، و از نظر روششناسی پیمایشی و با رویکرد آلتمتریکس میباشد. جامعهی آماری پژوهش متشکل از ۱۱۸ نفر از اعضای هیأتعلمی رشتهی علم اطلاعات و دانش شناسی فعال در شبکهی اجتماعی-علمی ResearchGate از ۲۹ دانشگاه دولتی در کشور بود. برای تجزیهوتحلیل دادهها از آزمونهای همبستگی پیرسون، تی مستقل، کروسکال والیس استفاده شد.
یافتهها: یافتهها نشان داد که نویسندگان دانشگاههای اصفهان، علوم پزشکی تهران و شهید چمران اهواز به لحاظ شاخصهای آلتمتریکس، فعالترین اعضای هیأتعلمی در ResearchGate هستند. از لحاظ نمرهی RG اعضای هیأتعلمی با مرتبه دانشیاری به نسبت تعداد، عملکرد بهتری دارند. همچنین همبستگی مثبت بین شاخصهای آلتمتریکس شبکهی اجتماعی-علمی ResearchGate و شاخصهای علم سنجی پایگاه استنادی Scopus و Google Scholar وجود دارد.
نتیجهگیری: با توجه به اینکه همبستگی مثبت میان شاخصهای آلتمتریکس در ResearchGate با شاخصهای علمسنجی در Google Scholar و Scopus وجود دارد، بنابراین رویتپذیری آثار علمی آنان و بهبود شاخصهای استنادی در پایگاههای اطلاعاتی را نیز به دنبال دارد.
مهدی داداشی آرانی، غلامرضا مستعلی پارسا،
دوره 14، شماره 4 - ( 7-1399 )
چکیده
زمینه و هدف: مفاهیم و اصطلاحات پزشکی را در دو حوزهی زبان و ادبیات می توان بررسی نمود. هدف از این مطالعه، بررسی واژه ی پزشک و اصطلاحات پزشکی در ایران باستان و در زبان و ادبیات پارسی و اشاره به اصطلاحات پزشکی در شعر حکیم مشرقی شیرازی(زمان صفویان)، جهت آگاهی دانشجویان رشته های پزشکی و پیراپزشکی است به هدف گنجانیدن پیشینهیپزشکی ایران از دوران باستان در مطالعات پزشکی و پیراپزشکی.
روش بررسی: این پژوهش به روش کتابخانه ای و با مرور و مطالعهی چندمقاله و پایگاه داده و حدود پانزده کتاب انجام شده و از آنجاکه موضوع بررسی، پزشکی در ایران و زبان و ادبیات پارسی است، پزشکانغیرایرانی(عرب) یا ایرانیانی که آثارشان به زبانعربی است، از پژوهش خارج شده و یا به ذکر نامی از آنها بسنده شده است. این موضوع در دو حوزه ی زبان و ادبیات بررسی گردید.
یافته ها: تاریخ پزشکی در ایران به قدمت تاریخ ایران است؛ در زبان و ادبیات پارسی نیز نفوذ آن به خوبی قابل مشاهده است. ریشهیواژهیپزشک، بئشهزه(اوستایی) است که در زبان پهلوی(پارسی میانه) بئشهزَک و در پارسینو به صورت های بجشک و پزشک درآمده است و امروزه نیز به کار می رود. نام بسیاری از درمانگران باستانی ایران امروزه با اصطلاحات پرکاربرد پزشکی عجین شده است: تریتا از نخستیندرمانگران آریایی است و تریت(treat) در انگلیسی یعنی درمان. نام برخی ایرانیانباستان به عنوان نخستینها در جهان پزشکی مطرح است: مهرداد دوم اشکانی نخستین ایمنی شناس. نیز در این مطالعه، نفوذ پزشکی در ادبیات در شعر حکیم ابوالعلامشرقی شیرازی، شاعر عارف شیعه که اندکی پیش از سال ۹۷۰ هجری قمری به جهان آمده است و تا سال ۱۰۳۸ ه ق نیز زنده بوده است، ثابت گردید.
نتیجه گیری: پزشکی دانشی وارداتی نیست و قدمت پزشکی در ایران، به گواهی تاریخ، به دیرینگی تاریخ ایران است. این دیرینگی را در خودِواژهی پزشک و نام نخستین پزشکان آریایی و ایرانی و مکاتب پزشکی ایران باستان میتوان دید. نام جهانیِ دانش پزشکی از نخستین سلسله ی تاریخی ایران(ماد یا همان Medi به زبان یونانی) و نیز سینا(cine) مغانی که از نخستین درمانگران ماد بوده است، گرفته شده است: Medicine. در حوزهی ادبی با غور در شعر مشرقی، آشکار شد که وی از پزشکی آگاهی هایی دارد تا جاییکه بدو حکیم گفته اند. آگاهی هایی چون: عناصر تشکیل دهندهی جسم، طبایع و اخلاط چهارگانه؛ نام برخی بیماریها؛ درمان و نام برخی داروها.
سمیرا دانیالی، نصرت ریاحینیا،
دوره 14، شماره 4 - ( 7-1399 )
چکیده
زمینه و هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر، نگاشت شبکهی هماستنادی حوزهی کروناویروس جهت شناخت هرچه بیشتر این حوزه بر اساس شبکههای هماستنادی است.
روش بررسی: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ نوع، توصیفی علمسنجی که با استفاده از روش هماستنادی انجام شدهاست. در این پژوهش کلیه تولیدات علمی قلمرو بیماری کرونا ویروس(۶۹۸۰ مدرک) در بازهی زمانی(۲۰۱۹-۱۹۸۵) میلادی و در تاریخ ۲۲ فرودین ۱۳۹۹ در پایگاه Web of Science مطالعه گردید. جهت تحلیل و ترسیم نقشه هماستنادی از نرمافزار VOSviewer و Excel استفاده گردید.
یافتهها: در حوزهی کروناویروس تعداد ۶۸۱۵ مدرک، ۱۰۲۴۶ مجله و ۴۰۲۹۸ نویسنده شناسایی شد. (۲۰۰۳)ksiazek (با موضوع بررسی سندرم تنفسی حاد (SARS)) و دریافت ۸۷۵ استناد رتبهی نخست را کسب نمود. مدارک پراستناد حوزهی کروناویروس ۵ خوشه هماستنادی و خوشهی اول با داشتن ۲۰۱ مدرک و موضوع بررسی ساختار کروناویروس بزرگترین خوشه را تشکیل دادهاست. مجلهی Journal of Virology (با دامنهی موضوعی ساختار و تکثیر ژنوم، شناسایی ویروسها و ...) با دریافت ۳۵۳۸۳ استناد رتبهی نخست را کسب نمود. مجلات پراستناد حوزهی کروناویروس ۵ خوشهی موضوعی و خوشهی اول با داشتن ۱۲۱ مجله و حیطه موضوعی سیاست بهداشتی، کروناویروس و ... بزرگترین خوشه محسوب میشود. «Patrick CY Woo» با تخصص شناسایی میکروبهای جدید و بیماریهای عفونی درحال ظهور) و دریافت ۱۴۹۱ استناد، رتبهی نخست را کسب نمود. نویسندگان پراستناد حوزهی کروناویروس ۶ خوشهی موضوعی و خوشهی اول با داشتن ۱۹۵ نویسنده و حیطه تخصصی ویروسشناسی و کروناویروس بزرگترین خوشه را تشکیل دادهاند.
نتیجهگیری: با شناسایی تولیدات علمی پراستناد حوزهی کروناویروس تلاش شدهاست، دیدی جامع نسبت به مدارک برتر، مجلات برتر، و نویسندگان برتر ارایه نمود تا ابزاری تصمیمیار در کوتاهترین زمان ممکن باشد.
سمیه دهقانی سانیج، اسماعیل مصطفوی، حمیدرضا ضرغامی، حجت اله سلیمانی،
دوره 14، شماره 5 - ( 10-1399 )
چکیده
زمینه و هدف: رشته مهندسی پزشکی پرچمدار رویکرد بینرشتهای در کشور است، که به دلیل توجه به اقتصاد دانشبنیان، در مسیر شکوفایی و هموارکردن پیشرفت و توسعه گام برمیدارد. هدف از این پژوهش، بررسی و سنجش تعاملات دانشگاه، صنعت و دولت کشور ایران در مقالات علمی حوزهی مهندسی پزشکی با استفاده از مدل مارپیچ سهگانه میباشد.
روش بررسی: این پژوهش کاربردی و با رویکرد کمّی بوده و از تکنیک علمسنجی استفاده میکند. وضعیت پویایی تعاملات ارکان اصلی نوآوری ایران در حوزهی مهندسی پزشکی در پایگاه استنادی علوم در بازهی زمانی ۲۰۱۹-۲۰۱۰ با استفاده از نرمافزارهای th.exe و th۴.exe محاسبه و میزان رسانش عدم قطعیت در ابعاد دوگانه و بعد ملی تعیین شده است.
یافتهها: رتبهبندی شاخص T بهترتیب به دانشگاه-دولت(۲۳/۳۸ میلیبیت)، دانشگاه-صنعت(۸/۴۷ میلیبیت) و صنعت-دولت(۱/۱۳ میلیبیت) تعلق گرفت و در نهایت، تعامل ملی(۱۲/۴۸- میلیبیت) بهدست آمد. تعامل بین دانشگاه-صنعت روندی افزایشی داشت و قویترین تعامل دوگانه متعلق به دانشگاه-دولت بود. تعامل ملی، در طول ده سال اخیر، همواره دارای مقدار منفی بوده که نشاندهندهی وجود پویایی در تعاملات در بعد ملی است.
نتیجهگیری: هرچند تعامل دوگانهی دانشگاه-صنعت در سالهای اخیر، روندی افزایشی داشته؛ اما تعامل ملی ارکان در بلندمدت، با روندی کاهشی مواجه بوده که بر این اساس، برخی سیاستهای علم و فناوری و راهبردهای پژوهشی و صنعتی برای ارتقای شبکه نوآوری دانشگاه-صنعت-دولت در حوزهی مهندسی پزشکی در ایران بهعنوان یک ضرورت پیشنهاد شده است.
مرجان قاضی سعیدی، رویا ریاحی، رسول نوری،
دوره 14، شماره 6 - ( 11-1399 )
چکیده
زمینه و هدف: در این پژوهش به منظور افزایش رویت پذیری مقالات مجلات Scopus دانشگاه علوم پزشکی تهران خدمات اشاعهی گزینشی اطلاعات ارایه و تاثیر آن بر برخی شاخصهای استنادی مجلات مذکور بررسی گردید.
روش بررسی: پژوهش حاضر نیمه تجربی از نوع دو گروهی بود. در این مطالعه، مجلات Scopus دانشگاه علوم پزشکی تهران(۲۰ عنوان) بهصورت تصادفی به دو گروه آزمون و کنترل، تقسیم و شاخصهای استنادی آنها بررسی شد. سپس خدمات اشاعهی گزینشی اطلاعات مجلات گروه آزمون بر پایهی سیستم Alert پابمد طراحی و بهمدت یک سال ارایه گردید. در نهایت، شاخصهای استنادی مجلات گروه آزمون و کنترل مجددا ارزیابی و مقایسه گردید. برای تحلیل دادهها از آزمون تی مستقل، تی زوجی و آنالیز کواریانس استفاده شد.
یافتهها: مقایسهی میانگین استنادات و نیز شاخصهای SNIP ،SJR و CiteScore قبل و بعد از مداخله بین گروههای آزمون و کنترل تفاوت معناداری نشان نداد. اما میانگین شاخص CiteScore در هر دو گروه پس از مداخله به صورت معناداری بیشتر از قبل مداخله بود.
نتیجهگیری: نتایج نشان داد که ارایه خدمات پیش گفته در بازه زمانی تعریف شده در این پژوهش بر شاخصهای استنادی مد نظر تاثیر معناداری نداشته است اما تجارب ارزشمندی در این مطالعه حاصل شد که در پژوهشهای بعدی و نیز ارایه خدماتی از این دست برای پژوهشگران، کتابداران و نیز مدیران مجلات قابل استفاده خواهد بود.
فرامرز سهیلی، سحر جسری، علی اکبر خاصه، فرشید دانش،
دوره 15، شماره 1 - ( 1-1400 )
چکیده
زمینه و هدف: یکی از روشهای مهم ارزیابی وب سایتهای موبایلی کتابخانه های دانشگاهی، روش های ارزیابی کاربردپذیری است؛ کاربردپذیری وبسایتها، یعنی سهولت و سادگی استفاده از آنها. هدف این پژوهش ارزیابی کاربردپذیری وب سایت موبایلی کتابخانه های دانشگاه های علوم پزشکی برتر ایران است.
روش بررسی: این مقاله به روش توصیفی-پیمایشی انجام شده است. جامعه ی آماری پژوهش، وب سایت های موبایلی کتابخانه های پنجاه دانشگاه علوم پزشکی برتر ایران است که در رتبه بندی webometrics دانشگاهها در ژانویه سال ۲۰۱۹ بالاترین رتبه را کسب کرده اند. ابزار مورد استفاده در این مقاله سیاهه ی وارسی است. تجزیه و تحلیل داده ها نیز با روش های آماری توصیفی و استنباطی و با استفاده از نرم افزار SPSS انجام گردید.
یافته ها: بررسی داده ها حاکی از آن است که از لحاظ میزان کاربردپذیری وب سایت موبایلی کتابخانه های دانشگاه، دانشگاه های علوم پزشکی کرمان، بیرجند و تهران به ترتیب با ۸۹/۲۳، ۸۴/۶۲ و ۸۱/۵۴ درصد در رده های نخست تا سوم و دانشگاه های نیشابور، گناباد و سمنان به ترتیب با ۴۰، ۴۳/۰۸ و ۴۴/۶۲ درصد در رده های آخر قرار دارند. ارزیابی مؤلفه های پژوهش نشان داد که«وضعیت رؤیت سیستم»، «کمک به کاربر در شناسایی، تشخیص و جبران خطاها» و «راهنمایی و مستندسازی» به ترتیب در وضعیت ایدهال و مؤلفه های«پیشگیری از خطا»، «انعطاف پذیری و کارایی سیستم» و «کنترل و آزادی کاربر» به ترتیب در وضعیت نامناسبی قرار داشتند.
نتیجه گیری: با توجه به نفوذ و رواج روزافزون تلفن های همراه هوشمند در زندگی حرفهای دانشگاهیان، ضروری است مدیران و طراحان وب سایتهای موبایلی کتابخانه های دانشگاهی با درنظر گرفتن یافته های کاربردی پژوهش حاضر کاربردپذیری و اثربخشی وبسایتهای موبایلی جامعه پژوهش را به عنوان یکی از مهم ترین بسترهای اطلاع رسانی سلامت ارتقا دهند.
افشین حمدی پور، هاشم عطاپور، فاطمه قاسم زاده،
دوره 15، شماره 1 - ( 1-1400 )
چکیده
زمینه و هدف: صدمات جادهای یکی از مهمترین مشکلات بهداشت عمومی و علت اصلی مرگ و آسیب در سراسر جهان است. هدف از پژوهشحاضر بررسی روند انتشارات در حوزهی حوادث و آسیبهای جادهای و دیداریسازی ساختار علمی آن است.
روش بررسی: مطالعهی حاضر از نوع علمسنجی، روش انجام آن مقطعی و شامل بازه زمانی ۲۰۱۸-۲۰۰۵ است. ۶۵۶۳ مدرک در حوزه حوادث و آسیبهای جادهای به عنوان جامعه آماری از وبگاهعلوم گردآوری و تحلیل شد. دیداریسازی ساختار علمی با نرمافزار Histcite و بررسی ارتباط میان متغیرها با آزمون اسپیرمن انجام گردید. آمار تلفات جادهای از گزارش سازمان بهداشت جهانی استخراج شد.
یافتهها: کشورهای آمریکا، استرالیا و انگلستان به ترتیب با انتشار ۹۲۷، ۷۰۰ و ۶۵۱ مدرک در رتبههای اول تا سوم قرار داشتند. مدارک این سه کشور به ترتیب ۲۶۳۷۳، ۲۴۴۴۷ و ۲۳۷۳۳ استناد دریافت کردهاند. رتبه تلفات حوادث و آسیبهای جادهای برای این سه کشور بهترتیب ۸۹، ۱۱۵ و ۱۳۲ است و میزان تلفات در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت برایاین سه کشور برابر با ۶/۱۰، ۴/۵ و ۹/۲ نفر است. ازسویدیگر، کشورهای لیبی، تایلند و مالاوی(در جنوب شرق آفریقا) رتبههای اول تا سوم را در حوزه حوادث و آسیب جاده ای به خود اختصاص دادهاند. تعداد انتشارات این سه کشور بهترتیب ۵، ۵۸ و ۱۸ و رتبه انتشارات آنها به ترتیب ۱۰۰، ۳۴ و ۶۵ میباشد. مدارک این سه کشور به ترتیب ۶۸۷، ۳۲۹ و ۱۰۴ استناد دریافت نمودهاند. میزان تلفات در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت برایاین سه کشور به ترتیب برابر با ۴/۷۳، ۲/۳۶ و ۳۵ نفر میباشد.
نتیجهگیری: رابطهی بین رتبه در میزان انتشارات و رتبه در حوادث جادهای منفی و معنیدار بود بهطوریکه کشورهای دارای انتشارات بیشتر، رتبهی کمتری را در تلفات جادهای به خود اختصاص دادهاند. این موضوع نشاندهندهی رابطهی معکوس میان تعداد انتشارات با تعداد آسیبهای جادهای است؛ یعنی هرچه تعداد انتشارات در این حوزه افزایش یابد، رتبه در آسیبها بهبود خواهد یافت. به نظر میرسد یکی از عواملی که ممکن است در کاهش آسیبها و حوادث جادهای موثر باشد مداخله جدی پژوهشگران در انجام تحقیقات این حوزه به منظور بالابردن آگاهی و ایجاد فرهنگ ترافیکی برای شهروندان است.
