زمینه و هدف: آزمایشهای بر بالین بیمار (Point of Care Test) یک نوع نظام تشخیصی آزمایشگاهی بوده که در محل مراقبت از بیمار قابل انجام است و به تشخیص سریع بیماریها کمک مینماید. با توجه به افزایش جمعیت و بهدنبال آن شیوع بیماریهای مسری و عدمدسترسی تمامی افراد جامعه به آزمایشگاهها و نیاز جهانی برای در دسترس بودن فناوریهای نوین تشخیصی در محل مراقبت از بیمار، پژوهش حاضر جنبههای نوین آزمایشهای بر بالین بیمار و همچنین روند توسعه آن در حوزه سلامت را مورد واکاوی قرار داد.
روشبررسی: پژوهش حاضر، یک مطالعهی مرور دامنهای است که با تعیین واژگانکلیدی از طریق سرعنوانهای موضوعی پزشکی و مقالات مرتبط، جستجو در پایگاههای اطلاعاتی Scopus، Web of Science، PubMed و همچنین موتورهای جستجوی Google Scholar،Google، Magiran و بانک اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی انجام گرفت. بهعلاوه در راستای حفظ تنوع منابع و مقالات معیارهای ورود به مطالعه مقالات انگلیسی زبان بودند و محدودیت زمانی اعمال نشد.
یافتهها: از ۱۷ مقالهی مرتبط، بیشترین موارد مطالعات از نوع مروری بودند. رایجترین فناوری سنجشهای جریان جانبی بود که برای تشخیص عفونت قارچی کریپتوکوک، بیماری سل، هپاتیت، لژیونلا، مالاریا و کووید-۱۹ بهکار گرفته شدند و آزمونهای تکثیر اسید نوکلئیک در تشخیص ویروسها و باکتریها با استفاده از DNA و RNA کمک نمودهاند. از (NAAT (Nucleic Acid Amplification Tests های مبتنی بر میکروسیالات میتوان به (Reverse transcription- polymerase chain reaction) RT-PCR و LAMP (Loop-Mediated- Isothermal Amplification) اشاره کرد که در سالهای اخیر برای شناسایی بیماریهای عفونی بهخصوص ۹۱-SARS-CoV بهطورگستردهای استفاده شده است. دیگر ابزارهای اولیه تشخیصی بردستگاههای کوچک دستی یکبارمصرف، مانیتورینگ، کارتریجی و رومیزی تمرکز داشتهاند؛ درصورتیکه در نسلهای تشخیصی جدید تمرکز ویژه بر تضمین کیفیت، میکروسیالها، نانوبیوسنسورها و تلفنهای هوشمند است.
نتیجهگیری: تحلیل مطالعات انجام شده نشان داد که ابزارهای تشخیصی آزمایشهای بر بالین بیمار در حال گسترش بوده که توانسته نتایج بالینی و اقتصادی بهتری را فراهم آورد. علاوه بر استفاده زیاد از دو نوع پیشرفته سنجشهای جریان جانبی و آزمونهای تکثیر اسیدنوکلئیک جهت تشخیص آزمایشهای بر بالین بیمار؛ میکروسیالها، نانوبیوسنسورها و تلفنهای هوشمند نیز گسترش یافتهاند که جهت تضمین کیفیت نیاز بهتعیین رویههای دقیق مدیریت کیفیت، خطیمشیگذاری و تدوین سیاستهای لازم توسط مسئولان، در دستیابی به نتایج قابلاطمینان برای مراقبت از بیمار دارند.
