مقدمه: به منظور کنترل ديابت، بيمار بايد قبول کند که يکی از اعضای اصلی تيم مراقبان است. هرچند مصرف داروها و تغيير سبک زندگی ارکان اصلی درمان قلمداد می‌شوند ولی تاثير رفتار درمانی شناختی ممکن است بتواند تاثيرات مثبتی در اين افراد داشته باشد. تاثير رفتار درمانی شناختی بر ارتقای کيفيت زندگی افراد مبتلا به بيماری‌های مختلف مورد تاييد قرار گرفته است، ولی مطالعات کمی در مورد ديابت انجام گرفته است. هدف از اين مطالعه بررسی تاثير رفتار درمانی شناختی بر ارتقاء کيفيت زندگی بيماران ديابتی نوع 2 مراجعه کننده به درمانگاه ديابت سنندج می‌باشد.
روش‌ها: اين پژوهش يک تحقيق نيمه تجربی (Quasi – Experimental) به روش پيش آزمون و پس آزمون بود. تعداد 48 نفر انتخاب شدند و با روش تصادفی بلوکی در دو گروه جايگزين گرديدند. گروه مداخله و گروه شاهد هر کدام شامل 24 نفر از دو جنس مرد و زن به اندازه مساوی بودند. کيفيت زندگی با استفاده از پرسشنامه کيفيت زندگی وار و همکاران (Short form-36 items=SF-36) بررسی شد. سپس مداخله با روش رفتار درمانی شناختی انجام گرديد. برای تحليل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS ويرايش 19 و آناليز کوواريانس، تست فيشر، تی مستقل و تست من ويتنی استفاده گرديد.
يافته‌ها: نمره حيطه سلامت جسمی قبل از مداخله در گروه مداخله و گواه به ترتيب 7/64 (8/14±) و 2/67 (5/11±) بود و بعد از مداخله در دو گروه به ترتيب 8/71 (8/11±) و 1/67 (4/11±) بود (003/0=P). نمره حيطه سلامت روانی قبل از مداخله در گروه مداخله و گواه به ترتيب 3/31 (8/7±) و 2/36 (8±) بود و بعد از مداخله در دو گروه به ترتيب 2/54 (8/7±) و 9/36 (9/7±) بود (001/0=P). نمره کلی کيفيت زندگی قبل از مداخله در گروه مداخله و شاهد به ترتيب 4/51 (11±) و 1/55 (5/10±) بود و بعد از مداخله در دو گروه به ترتيب 67 (2/9±) و 9/55 (2/9±) بود(014/0=P).
نتيجه‌گيری: براساس نتايج، رفتار درمانی شناختی در بيماران ديابتی می‌تواند کيفيت زندگی کلی و ابعاد سلامت عمومی، سرزندگی و شادابی، عملکرد اجتماعی، محدوديت نقش به علت مشکلات هيجانی و سلامت روانی را ارتقا دهد ولی روی ابعاد محدوديت نقش به علت مشکلات جسمانی، عملکرد جسمانی و درد جسمانی تاثير معنی‌داری ندارد.