مقدمه: ارتباط متغيرهای سندرم متابوليک با يکديگر کاملاً مشخص نيست. هدف از اين مطالعه تحليل عاملی سندرم متابوليک و بررسی ارتباط آن با بروز ديابت نوع 2 در افراد 20 تا 60 سال در مطالعه قند و ليپيد تهران می‌باشد.
روش‌ها: تعداد 1861 مرد و 2706 زن از فاز پايه مطالعه قند و ليپيد تهران برای بروز ديابت نوع 2 طی 4 فاز (متوسط 10 سال) پيگيری شدند. برای بررسی سندرم متابوليک از تحليل عاملی به روش تحليل مولفه‌های اصلی استفاده شد. از مد رگرسيون جستيک دو حالته برای بررسی نقش عامل‌ها در بروز ديابت نوع 2 استفاده شد.
يافته‌ها: در هر دو جنس، 3 عامل از تحليل عاملی سندرم متابوليک به دست آمد. در هر دو جنس فشار خون سيستوليک و دياستويک و دور کمر روی عامل 1 بارگذاری شدند. روی عامل دوم در زنان تری‌گيسريد و کلسترول با دانسيته بالا قرار داشتند اما در مردان دور کمر به همراه اين دو متغير قرار داشت. عامل سوم در مردان فقط با قند خون ناشتا بارگذاری شده بود اما در زنان دور کمر با قند خون ناشتا قرار داشت. در هر دو جنس، عامل 3 (عامل گليسمی) با تطبيق متغيرهای مخدوش کننده، بيشترين اثر را روی بروز ديابت نوع 2 داشت. اندازه اثر برای زنان بيشتر از مردان بود. (مردان: 34/16-35/4=CI 95%، 43/8=OR، زنان: 37/26-19/7=CI 95%، 77/13=OR).
نتيجه‌گيری: متغير چاقی نقش مهمی می‌تواند در يک شکل کردن سندرم متابوليک داشته باشد. يافته‌های ما پيشنهاد می‌کند که 3 عامل با ماهيت‌های فيزيولوژيکی متفاوت با بروز ديابت نوع 2 همبسته هستند.