مقدمه: ديابت يک بيماری مزمن با عوارض متعددی است که بار زيادی به اقتصاد و سلامت جامعه تحميل می‌کند. توجه به شيوع بالای آن، بررسی وضعيت عوامل خطر، اولويت بندی و طراحی‌های مداخله‌ای مناسب جهت کاهش بروز آن ضروری می‌باشد. هدف از اين مطالعه سنجش ميزان بالقوه کاهش بروز ديابت به دنبال تعديل هر يک از عوامل خطر به ميزان ممکن (feasible) است.
روش‌ها: ميزان بار قابل اجتناب ديابت با استفاده از مدل "تحليل مقابل واقع" محاسبه شد.  در اين مدل، شاخص "سهم تأثير بالقوه" (PIF) با استفاده از اطلاعات شيوع فعلی، قدرت اثر و شيوع مقابل واقع برای هر عامل خطر محاسبه گرديد. برای دستيابی به اين اطلاعات از مرور مطالعات با اولويت موارد داخلی و سپس بين المللی استفاده شده است.
يافته‌ها: شاخص سهم تأثير بالقوه بر مبنای "حالت مقابل واقع امکان پذير" برای عوامل "قند ناشتای مختل" (IFG)، "تحمل قند مختل" (IGT)، "ترکيب IFG و IGT"، "HDL پايين"، "هيپرتری‌گليسريدمی"، "هيپرکلسترولمی"، "پرفشاری خون"، "چاقی عمومی"، "چاقی شکمی" و "کمبود فعاليت بدنی" به ترتيب برابر 13/0، 10/0، 18/0، 01/0، 12/0، 03/0، 13/0، 03/0، 02/0 و 10/0 محاسبه گرديد.
نتيجه‌گيری: هر چند عامل ترکيبی IFG و IGT به عنوان مهمترين عامل بالقوه در پيشگيری از ديابت و کاهش بار آن نيازمند بيشترين توجه می‌باشد. اما در ميان ساير عوامل خطر، تعديل فشارخون بالا، هيپرتری‌گليسريدمی و کمبود فعاليت بدنی می‌تواند تأثير بيشتری داشته باشند.