مقدمه: استفاده از داروهای غير مجاز و مواد مخدر و الکل در دوران بارداری هنوز بصورت يک معمای طبی و اخلاقی برای پزشکان وجود دارد و عليرغم افزايش پايگاه های بهداشت و سلامت عمومی و افزايش آگاهی و اطلاعات در مورد تاثير داروها روی جنين در دوران بارداری، استفاده از اين داروها در اين دوران در حال افزايش است و لذا همواره سوال در مورد اينکه شيوع مصرف اينگونه داروها و مواد مخدر در زنان باردار به چه ميزان می باشد برای پزشکان وجود دارد.

مواد و روش ها: در همين راستا مطالعه ای مقطعی روی 2189 زن باردار مراجعه کننده به درمانگاه های پره ناتال دانشگاه های علوم پزشکی تهران، شهيد بهشتی و ايران که واجد شرايط مطالعه بودند انجام شد.

يافته ها: اطلاعات لازم جهت انجام اين پژوهش نشان داد که 5.29% از مادران مورد مطالعه در سه ماهه اول بارداری بطور خودسر دارو مصرف کرده اند که 0.9% آنها يکی از داروهای مجاز از دسته دارويی A و 5.2% آنها يکی از داروهای غيرمجاز از دسته دارويی B و C و D و X مصرف نموده بودند و بيشترين درصد مصرف داروهای خودسر (23.4%) مربوط به استامينوفن بوده است. همچنين 0.9% از مادران مورد مطالعه در سه ماهه اول بارداری از ماده مخدر و 0.2% آنان الکل مصرف کرده بودند. شيوع مصرف الکل در همسران مادران 11% و در نزديکان مادر 15.7% و شيوع مصرف مواد مخدر در همسران مادران 29.3% و در نزديکان آنها 34.4% بوده است. طبق نتايج اين پژوهش مادرانی که همسرانشان از تحصيلات بالاتری برخوردار بودند نسبت به گروه با تحصيلات کمتر همسر و مادرانی که سابقه نازايی داشتند نيز نسبت به گروه با سابقه عدم نازايی، بيشتر دارو مصرف نموده بودند که اين اختلاف بترتيب با (P<0.004) و (P<0.049) معنی دار شد و مادرانی که خود يا همسرانشان تمايلی به بارداری فعلی نداشتند بطور معنی داری نسبت به گروهی که بارداری با تمايل آنان بوده است نيز بيشتر دارو مصرف کرده بودند.

نتيجه گيری و توصيه ها: نتايج اين پژوهش لزوم آموزش و ارتقا سطح آگاهی مادران و انجام مشاوره های لازم در جهت عوارض و خطرات حاصل از مصرف داروهای غير مجاز در دوران بارداری و همچنين عوارض ناشی از مصرف مواد مخدر توسط همسر و نزديکان مادر روی جنين را آشکار می سازد.