مقدمه: سيستم نورواندوکرين پراکنده (DNS=Dispersed neuroendocrine system) شامل طيف وسيعی از سلول هاست که در سيستم عصبی مرکزی و محيطی و در تعداد زيادی از ارگان های اندوکرين کلاسيک و بافت های مختلف از جمله دستگاه گوارش و تنفس و پوست و پروستات و پستان يافت می شوند و نئوپلاسم های مشتق از آنها نيز اشکالی از تمايز نورواندوکرين را توسط ميکروسکوپ الکترونی يا ايمونوهيستوشيمی يا تکنيک های بيوشيميايی نشان می دهند.

مواد و روش ها: مطالعه حاضر به روش Case-series بمنظور بررسی ويژگی های انواع کارسينوماهای نورواندوکرين در نقاط آناتوميک مختلف در يک مقطع زمانی 5 ساله (79-1375) در بخش ايمونوهيستوشيمی انستيتو کانسر صورت گرفت. در اين مطالعه 109 مورد انواع کارسينوماهای نورواندوکرين مشتمل بر تشخيص های کارسينوم نورواندوکرين، کارسينوم سلول کوچک، کارسينوم مدولاری تيروئيد، کارسينوئيد و کارسينوم سلول مرکل مورد تاييد قرار گرفتند.

يافته ها: مابين موارد مطالعه شده، بيشترين فراوانی مربوط به تشخيص کارسينوم نورواندوکرين (50.5%) بود. بعلاوه حداکثر موارد در گروه سنی 49-40 سال قرار داشتند و 56% کل موارد را مردان و 44% را زنان تشکيل می دادند. از نظر توزيع آناتوميک تومور، در حدود 30% موارد کارسينوم متاستاتيک و 30% موارد در تيروئيد و دستگاه تنفس و ناحيه سر و گردن و مابقی در ارگان های مختلف گسترده بودند. در بيش از 50% موارد يکی از انواع الگوهای اندوکرينوئيد بصورت ترابکولار، ارگانوئيد و يا ترکيبی از اين دو ديده شد. از نظر مارکرهای ايمونوهيستوشيمی نيز NSE با 96% واکنش مثبت حساسيت بالايی نشان می داد و مارکرهای نورواندوکرين اختصاصی تر کروموگرانين A در 80% موارد و سيناپتوفيزين بدليل استفاده کمتر در 24% موارد واکنش مثبت داشتند. مارکرهای اپی تليالی سيتوکراتين (19، 17، 8، 6 و CK5) و EMA نيز بترتيب در 74% و 69% کل موارد مثبت بودند.

نتيجه گيری و توصيه ها: وضعيت بقای 5 ساله بيماران نشان می دهد که ميزان بقای متوسط کل موارد کارسينوم های نورواندوکرين به 4.8 سال می رسد و همانطور که انتظار ميرفت کمترين زمان بقا در بين بيماران کارسينوم سلول کوچک با 4.3 سال و طولانی ترين بقا در کارسينوم سلول مرکل می باشد.