1387/4/11، جلد ۱، شماره ۲، صفحات ۲۹-۳۶

عنوان فارسی حسن و قبح اخلاقی
چکیده فارسی مقاله حسن و قبح اخلاقی( ذاتی يا عقلی) دارای جايگاه ارزشمندی در علومی هم‌چون علم اخلاق است که  با نفی آن اخلاق نسبی می‌شود. در اين مقاله به تعريف و نقد مفاهيم حسن و قبح مي­پردازيم.

برای جمع­آوری منابع موجود از منابع معتبر کتب اسلامی و کتب موجود در کتابخانه‌ی موزه‌ی ملی تاريخ علوم پزشکی تهران و موتورهای جست‌وجوگر سايت­هايی مانند Google ، Iran Medex ،Yahoo استفاده شد.

با بررسی متون، معانی متفاوتی برای حسن و قبح به‌دست می‌آيند که عبارتند از: «سازگاری و ناسازگاری باطبع»،  «موافقت با اغراض و مصالح»، «کمال و نقص نفساني»، «تفسير حسن و قبح به مدح و ذم» و «کشش‌های فطري». طبع انسانی به دو نوع حيوانی و والا قابل تقسيم است. طبع حيوانی انسان نمي­تواند ملاک بازشناسی فعل اخلاقی باشد، ولی انسان‌ها در قلمرو تمايلات روحانی مشترک هستند. با تعريف طبع والا حسن و من علوی قابل اثبات نيست، مگر آن‌که حسن آن را بديهی بدانيم. اغراض نيز به اغراض شخصی، اغراض نوعی و اغراض مطلوب قابل تقسيم‌اند. اغراض شخصی مايه‌ی هرج و مرج نظام اخلاقی مي­شوند. اغراض نوعی مي­توانند پشتوانه‌ی اخلاق باشند، ولی چون تحسين و تقبيح مربوط به ذات عمل نيست، نمي­توان اين نظريه را جزء حسن و قبح ذاتی شمرد، بلکه بهتر است آن را حسن و قبح عقلايی يا عقلی غيرذاتی ناميد. منظور از غايت مطلوب، قرب و بعد الهی است که لازمه‌ی آن نيت است تا کمال و معنويت تحقق يابد.  تعريف «کمال و نقص نفساني» در حقيقت به همان نظريه‌ی «سازگاری با طبع والا» بازمي­گردد. از «تفسير حسن و قبح به مدح و ذم»  که تنها وصف فعل اختياری انسان است، تعبيرهای گوناگونی ارائه شده است که عبارتند از: «درستی مدح و ذم»، «حکم به مدح و ذم»، «شايسته‌ی مدح و ذم بودن»،‌ «خود مدح و ذم» و‌ «بناء عقلا بر مدح و ذم». کشش­ها يا دوری‌جويی‌های فطری نيز به همان نظريه‌ی «سازگاری با طبع والا» بازمي­گردند.

در تعريف حسن و قبح بايد ملاک‌هايی که کاربرد کلامی و تا حد امکان اخلاقی دارند، مانند سازگاری با طبع والای انسانی، مايه‌ی کمال و نقص نفسانی، کشش‌های فطری و مصالح و اغراض نوعی مورد توجه باشند.

کلیدواژه‌های فارسی مقاله حسن و قبح عقلی،حسن و قبح ذاتی و مستقلات عقلیه

عنوان انگلیسی Ethical indecency and fineness
چکیده انگلیسی مقاله
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله

نویسندگان مقاله 29265---29266---

نشانی اینترنتی http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-175&slc_lang=fa&sid=fa
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده Research
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات