|
|
1391/12/11، جلد ۲۰۱۳، شماره ۳، صفحات ۶۳-۰
|
|
|
| عنوان فارسی |
اخــلاق در آموزش پزشکی با نگاهی بر آموزش اخلاق پزشکی |
|
| چکیده فارسی مقاله |
آموزش پزشکی طی دهههای اخير تحول و دگرگونیهای زيادی را در حوزههای مختلف از جمله در نوع، موضوع، مدت، و شيوههای آموزشی مورد استفاده شاهد بوده است. گسترش ابعاد آموزش پزشکی، ابعاد مسائل اخلاقی مرتبط را نيز گسترده کرده است. اميد میرود کنگرهی «اخلاق در آموزش پزشکي» بتواند در طرح و بررسی اهم موضوعات و گشايش راه برای فعاليتهای مطالعاتی و تحقيقاتی بعدی مثمرثمر باشد. برخی محورهای مورد نظر که بعضاً در مقالات مورد ارائه بحث خواهند شد، عبارتند از: 1. مفاهيم و نظريات مربوط به جايگاه اخلاق در نظام آموزشی 2. بررسی مفاهيم اخلاقی در برنامهريزیهای آموزشی و کتابهای درسی 3. ارزيابی شاخصهای کمی و کيفی مربوطه با توجه به اخلاق در سطوح کلان سياستگذاری آموزشی 4. چالشهای مربوط به کاربرد اخلاق در آموزش 5. اخلاق در آموزش مجازی 6. اصول عام مرتبط با اخلاق کاربردی و حرفهای 7. تأثير آموزههای الهی در اخلاق در آموزش 8. رعايت حريم فردی و اجتماعی در اخلاق کاربردی و حرفهای 9. توجه به اصول اخلاقی در انتشار دادههای آموزشی و پژوهشی 10. توجه به اصول اخلاقی در برابرسازی فرصتهای آموزشی برای اقشار و گروههای خاص 11. نقش آموزش اصول اخلاقی در تحقق صلح و توسعهی پايدار 12. نقش آموزش اصول اخلاقی در تقويت احترام به تنوع و کثرتگرايی فرهنگی 13. چالشهای اخلاقی مرتبط با شيوههای آموزش 14. اصول اخلاقی مربوط به فراگيران 15. اصول اخلاقی مربوط به مدرسان 16. اخلاق در محيط آموزشی 17. نقش اصول اخلاقی در ارتباط موثر فراگيران و مدرسان 18. چالشهای اخلاقی در شيوههای متداول و نوين آموزشی 19. چالشهای اخلاقی در شيوههای متداول و نوين ارزشيابی 20. نقش الگوهای اخلاقی در آموزش بهطور مسلم، بحث اخلاق در آموزش ارتباط تنگاتنگی با نحوهی نگرش اجتماع و جامعهی علمی به مقولهی اخلاق دارد. ايدهالهای اخلاقی در بسياری از فرهنگها و مذاهب تعريف و تبيين شدهاند. اما صنعتیشدن جوامع و شتاب فزاينده در حوزهی اقتصاد در برخی کشورها باعث رنگ باختن صبغهی اخلاقی و غلبهی نسبی ماديگری بر ارزشهای معنوی اخلاقی شده است. تقويت «مهارتهای اخلاقي» در کنار افزايش «دانش اخلاقي» در جوامع، خصوصاً در بين شاغلان به حرفههايی که همواره دارای تقدس ويژهای بودهاند، هدفی مهم است که بايد با جديت دنبال شود. مباحث متعددی میتوان در ارتباط اخلاق و آموزش مطرح کرد. در حوزهی پزشکی بهعلت نيازهای مختلف و مطرح بودن بحثهای اخلاق پزشکی اقداماتی بسياری صورت گرفته است که برخی از آنها در حوزهی پزشکی ذکر خواهد شد. در اين راستا آموزش اخلاق بالينی يکی از مهمترين ضرورتهای توسعهی اخلاقی نظام سلامت محسوب میشود و بر اين اساس، برنامههای آموزشی در سطوح مختلف شامل دورههای کوتاهمدت دارای گواهينامه، و تحصيلات تکميلی کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی در دانشگاههای معتبر جهان بهصورت روبهفزونی ارائه شده است. در همين راستا، ايجاد زيرساختها و ظرفيتسازی لازم در کشور ما نيز با جديت مورد هدف قرار گرفته است. در پی ايجاد کميتهی اخلاق در پژوهش و تدوين اصول26 گانهی اخلاق در پژوهش کشور (1379)، آموزش اخلاق نضج ويژهای يافت. در دهههای اخير چند هدف عمده پيگيری و اجرا شده است: طراحی و راهاندازی دورههای MPH اخلاق پزشکی (1383) و سپس PhD اخلاق پزشکی (1387) که تاکنون پنج دوره آموزش آن پيگيری شده است. بازنگری برنامههای آموزش اخلاقپزشکی به لحاظ محتوا و روششناسی در مقطع پزشک عمومی طراحی تم طولی اخلاق در دانشکدهی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران طراحی برنامهی آموزشی اخلاق پزشکی در مقاطع دستياری علوم پزشکی متناسب با نيازهای هر رشته ارائهی فرصت مطالعاتی کوتاهمدت جهت آموزشهای تکميلی محققان و اعضای هيئت علمی برگزاری سمينارهای ملی و کنگرههای بينالمللی و نيز کارگاههاي2-1 روزهی آموزشی برای گروههای مختلف طراحی تم طولی اخلاق در دانشکدهی پزشکی از اقدامات ارزشمندی است که مورد تدوين قرار گرفته است و با عنايات الهی در آموزش تعهد حرفهای در طول دورهی پزشکی عمومی مثمرثمر خواهد بود. علاوه بر ايجاد الگوی رفتاری (role modeling) از اعضای هيأت علمی، بهرهگيری از مربی اخلاق در کل دورهی تحصيل پزشکی عمومی، و الزام ارائهی پورتفوليو (نمونه کار) در مورد تعهد حرفهای توسط هر دانشجو، برنامههای ديگری همچون ادای سوگندنامهی پزشکی (در ابتدای مقطع علوم پايهی پزشکی و انتهای دورهی کارورزی)، برگزاری جلسه کرامت انسانی جسد و مراقبت از بيمار (در مقطع علوم پايه پزشکی)، و جشن روپوش سفيد (در ابتدای دورهی کارآموزی) از ديگر برنامههايی است که در طی دوره تحصيل پزشکی به تقويت حساسيت اخلاقی در دانشجويان خواهد پرداخت. در مقاطع دستياری علوم پزشکی نيز متناسب با نيازهای هر رشته، برنامه آموزش اخلاق پزشکی طراحی شده است که در سطوح عمومی (برای کليه رشتههای بالينی) و تخصصی برای برخی گروههای تخصصی و فوق تخصصی ارائه خواهد شد. همچنين، در سالهای اخير فرصتهای مطالعاتی کوتاهمدت جهت آموزشهای تکميلی در حوزههای بالينی، اخلاق در پژوهش و مبانی و فلسفهی اخلاق در دانشگاهها و مراکز تحقيقاتی کشور ارائه شده است. اقدامات ترويجی متعدد، خصوصاً در قالب برگزاری سمينارها و کارگاههای آموزشی، و نيز چاپ و نشر مجلات ،کتابها و نشريات مختلف در اين حوزه، از فعاليتهای مهم صورتگرفته در راستای توسعهی اخلاقی نظام سلامت بوده است که در برخی مقالات به آن پرداخته شده است. از آنجا که اتيان اخلاق در بالين نيازمند دستورالعملهای متناسب است، تدوين راهنماهای اخلاقی لازم نيز در کشور مورد توجه قرار گرفته است و در حوزهی اخلاق بالينی، منشور حقوق بيمار، و نيز آيين اخلاق پزشکی تدوين شده و در حال پيگيری است. محورهای کلی منشور حقوق بيمار در ايران عبارت است از: محور اول: دريافت مطلوب خدمات سلامت حق بيمار است. محور دوم: اطلاعات بايد بهنحو مطلوب و به ميزان کافی در اختيار بيمار قرار گيرد. محور سوم: حق انتخاب و تصميمگيری آزادانهی بيمار در دريافت خدمات سلامت بايد محترم شمرده شود. محور چهارم: ارائهی خدمات سلامت بايد مبتنی بر احترام به حريم خصوصی بيمار و رعايت اصل رازداری باشد. محور پنجم: دسترسی به نظام کارآمد رسيدگی به شکايات حق بيمار است. تدوين آيين اخلاق پزشکی جمهوری اسلامی ايران، در همين راستا در حال انجام است و کارگاههای مشورتی در خصوص بررسی پيش نويس اوليه برگزار شده است. همچنين، فعالسازی کميتههای اخلاق بيمارستانی، هدف اساسی ديگری است که در سالهای اخير در دانشگاههای علوم پزشکی کشور مورد توجه بوده است. در نهايت، بايد گفت شواهد نشانگر اين است که همانگونه که اخلاق بهعنوان يکجزء مهم در آموزش پزشکی و مراقبتهای سلامت در تمام دنيا شناخته شده است. در کشور ما نيز فعاليتهای مثمرثمری در اين راستا صورت پذيرفته است. بهنظر میرسد بالابردن سطح آگاهی عموم مردم؛ اعم ازگيرندگان و ارائهدهندگان خدمات سلامت، اعمال نظارتهای لازم، و مميزی قوانين و مقررات حوزهی سلامت در جهت تقويت اخلاق در بالين هدفهای اساسی آتی هستند که نيازمند پيگيری میباشند. |
|
| کلیدواژههای فارسی مقاله |
|
|
| عنوان انگلیسی |
|
|
| چکیده انگلیسی مقاله |
|
|
| کلیدواژههای انگلیسی مقاله |
|
|
| نویسندگان مقاله |
29581--- |
|
| نشانی اینترنتی |
http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-344&slc_lang=fa&sid=fa |
| فایل مقاله |
فایلی برای مقاله ذخیره نشده است |
| کد مقاله (doi) |
|
| زبان مقاله منتشر شده |
fa |
| موضوعات مقاله منتشر شده |
|
| نوع مقاله منتشر شده |
سرمقاله |
|
|
|
برگشت به:
صفحه اول پایگاه |
نسخه مرتبط |
نشریه مرتبط |
فهرست نشریات
|
