بنفشه مشاک، رضا پیامی، فاطمه جواهری، علیرضا باباجانی، محمد حسین شاکری،
دوره 82، شماره 12 - ( اسفند 1403 )
چکیده
سردبیر محترم
بیهوشی نوروآگزیال، روش بیهوشی ارجح برای زایمان سزارین، از جمله در بیماران مبتلا به ضایعات کلاس IIIیا IV بارداری باتوجه به طبقهبندی اصلاح شده بیماریهای قلبی- عروقی سازمان جهانی بهداشت میباشد.1 روش اسپاینال یا بیحسی نخاعی نیز یکی از انواع بلوکهای نوروآگزیال میباشد که برای بیحسی قسمت تحتانی بدن و با تزریق داروی بیحسی در فضای سابآراکنوئید انجام میشود. اسپاینال روشی رایج برای کنترل درد در حین عمل سزارین میباشد. از مزایای این روش میتوان به کاهش نیاز به داروهای خوابآور، کاهش خونریزی حین عمل، کاهش تهوع و استفراغ و غیره اشاره کرد.2 باوجود مزایای این روش، سطح بلوک نخاعی بالاتر از T2 معمولاً با افت فشارخون شدید و برادیکاردی همراه است.3 از طرفی استرس بارداری و زایمان، از جمله مانور والسالوا، نیز میتواند برادیآریتمی را تشدید کند و منجر به پیامدهای نامطلوب مانند خونرسانی و اکسیژنرسانی ناکافی به جنین میشود که میتواند سبب برادیکاردی و هایپوکسی جنین شود.4 به بیانی دیگر کلاپس قلبی-عروقی غیرعمدی میتواند سلامت مادر و جنین را به خطر بیندازد و نیاز به احیا و زایمان اورژانسی را ایجاب نماید.5 بنابراین افت ضربان قلب جنین یکی از نشانههای وجود مشکل در اکسیژنرسانی به جنین است که در صورت شدید بودن و تداوم آن، پزشکان تصمیم به انجام سزارین اورژانسی میگیرند تا از آسیب به جنین جلوگیری شود.6
انجام روش بیحسی اسپاینال مسیر سریع (Fast track) در سزارین با افت ضربان قلب جنین، طرحی است که در بیمارستان کمالی البرز به صورت آزمایشی انجام شد. در این طرح سزارینهایی با افت قلب جنین تحت بیحسی اسپاینال با مسیر سریع قرار گرفتند که نیاز به یک متخصص بیهوشی بسیار ماهر همراه با دو دستیار بیهوشی با تجربه بود. ما در این طرح، حدود ۵۰ بیمار را در تجربه بالینی خود قراردادیم و برسطح بلوک اسپاینال برای تأثیر احتمالی آن بر همودینامیک مادر و ضربان قلب جنین تأکید داشتیم.
روش انجام کار به این صورت بود که پس از اطلاع اتاق عمل از سزارین اورژانس با افت ضربان قلب جنین، تمام تجهیزات اتاق عمل از جمله وسایل احیای نوزاد، مانیتورینگ مناسب و تجهیزات پزشکی دیگر فراهم شد. حضور فعال دو کارشناس بیهوشی در مراحل اولیه حضور بیمار در اتاق عمل جهت تسریع در انجام امور الزامی بود. پزشک اطفال نیز در اتاق عمل حاضر بود تا در صورت نیاز به احیای نوزاد مشکلی وجود نداشته باشد. مادر بلافاصله در بدو ورود به اتاق عمل تحت بیحسی اسپاینال قرار میگرفت، یکی از کارشناسهای بیهوشی مسئول برقراری راه وریدی بوده و دیگری مسئول نظارت و اتصال مانیتورینگ و اکسیژندرمانی مادر بهوسیله ماسک اکسیژن می باشد. بلوک اسپاینال نیز در کوتاهترین زمان ممکن، یعنی در حدود 30 ثانیه انجام شد تا کمترین آسیب به جنین وارد شود.
مشاهده شد بعد از انجام این روش، جنین و حتی نوزاد بهدنیا آمده در وضعیت نرمال همودینامیکی بودند و دچار افت شدید قلبی نمیشدند، نوزادان نیز دچار دیسترس تنفسی نبوده و حتی نیاز به احیا پیدا نکردند. همچنین بیدردی بهتری را نسبت به حالت عادی تجربه کردند. در نهایت مادر و جنین کمترین عوارض ناشی از داروهای بیهوشی را تجربه کرده و ریکاوری بهتری داشتند.
توانایی تشخیص سریع و مداخله در موقعیتهای بحرانی، گواهی بر تخصص و تعهد تیم مراقبتهای بهداشتی درگیر است که بر اهمیت همکاری بین رشتهای در مدیریت موارد پیچیده بالینی که در تخصصهای مختلف و نیازمند تلاش هماهنگ برای بهینهسازی نتایج بیمار است، تاکید میکند. همچنین انجام تحقیقات بیشتر و همکاری بین تخصصهای مختلف پزشکی برای افزایش درک ما از استراتژیهای مدیریت بهینه برای موارد مشابه مامایی پرخطر ضروری است.
