محمد حسین شاکری گوکی، رضا پیامی، فرزانه جدیدی، فاطمه جواهری، مبین غنیپور، ملیکا امیدوار،
دوره 83، شماره 8 - ( آبان 1404 )
چکیده
سردبیر محترم
بیحسی نخاعی (Spinal anesthesia) یکی از روشهای بلوک نوروآگزیال است که با تزریق داروی بیحسی در فضای سابآراکنوئید، برای ایجاد بیحسی نیمه تحتانی بدن به کار میرود.1 این روش بهدلیل مزایای متعددی ازجمله حفظ هوشیاری مادر، کاهش خطر آسپیراسیون ریوی، کاهش خونریزی حین عمل و بهبود پیامدهای جراحی، بهطور گسترده در عمل سزارین مورداستفاده قرار میگیرد.2
بااینحال، از عوارض شایع بیحسی نخاعی میتوان به بروز تهوع و استفراغ حین عمل (Intraoperative nausea and vomiting, IONV)، هایپوتانسیون، اضطراب و بیقراری اشاره کرد.3و4 اضطراب مادر و هیجانهای مرتبط با آن بهصورت طیفی از علائم روانشناختی و جسمانی قابلمشاهده هست. تهوع و استفراغ ناشی از بیحسی نخاعی عمدتاً به دلیل افت فشارخون بهواسطه بلوک سمپاتیک ایجاد میشود. بر این اساس، اصلاح افت فشارخون با استفاده از وازوپرسورهایی مانند افدرین یا فنیلافرین بهعنوان درمان اصلی توصیه میشود و در صورت تداوم علائم، داروهای ضد تهوع نظیر اندانسترون میتوانند بهصورت درمان کمکی مورداستفاده قرار گیرند.5
علیرغم اصلاح هایپوتانسیون و بهبود نسبی تهوع و استفراغ، برخی بیماران همچنان علائمی مانند احساس تنگی نفس، گرگرفتگی، نگرانی و سردرد را گزارش میکنند که گاهی با پاسخهای حرکتی نظیر حرکات اندامهای فوقانی همراه است.6و7 براساس شواهد پیشین، این علائم علیرغم طبیعی شدن فشار متوسط شریانی میتواند ناشی از عواملی نظیر بلوکه شدن حس عمقی قفسه سینه و شکم، وازودیلاسیون پوستی ناشی از بلوک سمپاتیک، عدم تطابق حسی بهدلیل کاهش تون سمپاتیک، تحریک سیستم لیمبیک، اثرات دارویی افدرین و تغییرات تنظیم جریان خون مغزی باشد.
پروپوفول بهطور گسترده بهعنوان داروی القای بیهوشی پیش از کلامپ بندناف در بیهوشی عمومی و همچنین بهعنوان یک داروی آرامبخش برای کاهش تهوع و استفراغ پس از کلامپ بندناف در بیحسی نخاعی مورداستفاده قرارگرفته است.8
در تجربه بالینی محدود ما در زایشگاه نیکنفس رفسنجان، در 50 مادر بارداری که برای سزارین تحت بیحسی نخاعی قرار گرفتند و پس از اصلاح افت فشار متوسط شریانی و دریافت وازوپرسورهایی مانند افدرین یا فنیلافرین همچنان دچار تهوع و استفراغ، سردرد و اضطراب قابلتوجه بودند، با در نظر گرفتن شرایط مناسب جنینی وضعیت غیربریچ، غیرعرضی و غیر (Occiput posterior) و با هماهنگی گروه بیهوشی و جراحی جهت خروج جنین (Fetal extraction) و کلامپ بندناف در کمتر از سه دقیقه، پروپوفول بهصورت بولوس وریدی با دوز mg/kg 1-5/0 قبل از کلامپ بندناف تزریق شد. این مداخله باهدف کنترل اضطراب، سردرد و سایر عوارض ناشی از بلوک سمپاتیک، بدون بروز دپرسیون تنفسی قابلتوجه انجام گرفت.
در این مشاهدات، نمره آپگار نوزادان در دقیقه پنجم پس از کلامپ بندناف برابر یا بالاتر از عدد 9 گزارش شد و مادران کاهش قابلتوجهی در تجربه اضطراب، تهوع و استفراغ حین عمل بیان کردند. بااینحال، بهمنظور تأیید ایمنی و اثربخشی این رویکرد، انجام مطالعات تصادفیسازیشده کنترلشده ضروری بهنظر میرسد.
