مجله دانشکده پزشکی

---

ناحیه ای که در آن جراحی مجاری صفراوی صورت می گیرد از نظر تشریحی یکی از نواحی پیچیده بدن انسان است. تغییرات تشریحی در این ناحیه بسیار شایع و پاره ای از آنها از نظر جراحی بسیار مهم است.راههای صفراوی شامل راه صفراوی اصلی یا مجرای هپاتوکلدوک و راه صفراوی فرعی یا کیسه صقرا و مجرای سیستیک است که مجاورات تشریحی آنها تا حدی که راهنمای اعمال جراحی این ناحیه باشد مورد بررسی دقیق قرار گرفته است.دستگاه اسفنکتری کلدوکودوئودنال که توسط Negri و Boyden تحقیق شده است شامل سه قسمت می باشد:1- اسفنکتر مخصوص پاپی.2- اسفنکتر کلدوک.3- اسفنکتر مجرای لوزالمعده.محل پاپی در کتابهای کلاسیک تشریح در دومین قسمت دوازدهه ذکر گردیده است ولی باید دانست که فقط در 40% موارد می توان پاپی را در این ناحیه یافت. روی هم رفته برای پاپی محل مشخصی را نمی توان بیان نمود. به طوری که در مواردی آن را در معده دیده اند. بهترین وسیله مشخص نمودن کل آنژیوگرافی و یا استفاده از میله راهنما است.نکته قابل توجه در مورد مجرای سیستیک و کیسه صفرا وجود یک ساختمان اسفنکتری در ناحیه گردن کیسه صفرا است که شبیه یک والو می باشد.در مورد عروق مجاری صفراوی اولاً موضوع وجود تغییرات فراوان مورد توجه قرار گرفته است و بررسی شده است و مخصوصاً اهمیت شناختن آنها برای اعمال جراحی این ناحیه خاطر نشان گردیده. ثانیاً نشان داده شده است که بر خلاف تصور ذخیره خونی مجاری صفراوی مخصوصاً کلدوک خیلی غنی نیست و این امر به علت نازکی و شکنندگی عروق آن است از این جهت در موقع تشریح این ناحیه در حین عمل جراحی خطر ایسمکی و نکروز همیشه وجود دارد.

---

در جراحی دهان و فک پائین تعیین محل دقیق خار اسپیکس و منفذ مجرای دندانی تحتانی بر روی شاخه صعودی فک پائین برای ایجاد بیحسی مطلوب ضروری است. آماری که از یکصد عدد استخوان فک پائین در گروه کالبدشناسی دانشکده پزشکی دانشگاه تهران تهیه شده بخوبی نشان داده است که محل منفذ مجرای دندانی تحتانی بر روی شاخه صعودی فک پائین بین 35 تا 50 میلیمتر طولاً و بین 9 تا 18 میلیمتر عرضاً قابل تغییر است.بنابراین برای تزریق ماده بیحسی در محل منفذ دندانی تحتانی بهتر است که از روش ذکر شده استفاده نمود.

---

از زمانهای گذشته تا کنون، کالبدشناسان در صدد بودند که مسیر و موقعیت عروق بدن بویژه عروق ریزرا آنطور که جایگزین شده اند بررسی کنند. بهترین روش، قالبگیریهایی است که با تزریق مواد در درون رگها تهیه می شود. ابتدا از فلزات مذاب از موم و غیره استفاده می کردند. کشف رزین های صنعتی به این آرزوی دیرینه جامه عمل پوشاند برای جدا کردن قسمت های تشریحی از قالب رزین ها نیز روشهای گوناگونی به کار می بردند. امروزه از اسیدها بویژه اسیدکلریدریک استفاده می کنند. عیب آن این است که تمام قسمتهای تزریقی به جز رزین را حل می کند. پانکرآتین این برتری را بر اسیدها دارد که می توان استخوانهای قطعه تزریق شده را حفظ کرد. پس از پژوهش بسیار ما یک نمونه ارائه می کنیم که از رزین Crystic 700 و پانکرآتین استفاده کرده ایم.