سحر کریمپور ریحان، مهسا عباسزاده، علیرضا استقامتی،
دوره 83، شماره 1 - ( 1-1404 )
چکیده
هایپرتیروئیدی یا پرکاری تیروئید یکی از بیماریهای مهم غدد درونریز است که با افزایش فعالیت غده تیروئید و تولید بیش از حد هورمونهای تیروئیدی شناخته میشود. این هورمونها نقش اساسی در تنظیم متابولیسم بدن دارند، بنابراین افزایش آنها باعث بروز طیف وسیعی از علائم بالینی میشود. شایعترین نشانهها شامل اضطراب، بیقراری، کاهش وزن با وجود اشتهای طبیعی یا حتی افزایش یافته، تپش قلب، تعریق بیش از حد، لرزش ظریف دستها، اختلالات خواب و افزایش حساسیت به گرما هستند. در برخی بیماران، تغییرات خلقی مانند تحریکپذیری و عصبانیت نیز گزارش میشود. معاینه فیزیکی ممکن است رفلکسهای تاندونی سریع، تاکیکاردی، پوست مرطوب و نازک و در بسیاری از موارد وجود گواتر (بزرگی تیروئید) را نشان دهد. این بیماری در زنان شایعتر از مردان است و بیشترین بروز آن در سنین ۲۰ تا ۵۰ سالگی دیده میشود. پس از تایید پرکاری تیروئید، باید علت زمینهای تیروتوکسیکوز مشخص شود. شایعترین علت، بیماری گریوز است که بهعنوان یک اختلال خود ایمنی منجر به بزرگ شدن منتشر تیروئید و افزایش تولید هورمون میشود. پس از آن، گواتر مولتیندولار توکسیک و آدنوم توکسیک منفرد در رتبههای بعدی قرار دارند. برای تشخیص قطعی، آزمایشهای خون شامل اندازهگیری سطح TSH، T3 و T4 ضروری هستند. معمولا در هایپرتیروئیدی، سطح TSH بهطور غیرطبیعی پایین و سطوح T3 و T4 بالا است. در کنار این آزمایشات، سونوگرافی تیروئید برای بررسی ساختار غده و اسکن تیروئید برای تعیین نوع و شدت بیماری بهکار میروند. گزینههای درمانی متنوعی برای مدیریت پرکاری تیروئید وجود دارد. داروهای آنتیتیروئید مانند متیمازول یا پروپیلتیوراسیل بهطور مستقیم مانع سنتز هورمون میشوند. بتابلوکرها اغلب برای کنترل علائم قلبی و کاهش تپش قلب تجویز میگردند. ید رادیواکتیو یک روش درمانی رایج و موثر است که با تخریب بافت بیشفعال تیروئید باعث بهبود میشود. در موارد نادر یا در صورت عدم پاسخ به درمانهای دیگر، جراحی تیروئیدکتومی برای برداشتن بخشی یا کل غده انجام میگیرد. بهطور کلی، هایپرتیروئیدی یک بیماری قابل مدیریت است، اما نیاز به تشخیص دقیق، انتخاب روش درمانی مناسب و پیگیری منظم توسط پزشک متخصص دارد. همکاری بیمار با پزشک و پایبندی به درمان، نقش کلیدی در کنترل علائم و پیشگیری از عوارض طولانیمدت ایفا میکند. این مرور، به تشریح علائم، علل، روشهای تشخیصی و گزینههای درمانی اختصاص خواهد یافت.
