Ethics code: IR.TBZMED.REC.003/1403
وحیده زارع گاوگانی1 
، عبدالرسول خسروی2 ، علی حسین قاسمی3 ، فیروزه زارع فراشبندی4 ، حسین وکیلی مفرد5 ، فاطمه شیخشعاعی6 ، عذرا دائی*7
، عبدالرسول خسروی2 ، علی حسین قاسمی3 ، فیروزه زارع فراشبندی4 ، حسین وکیلی مفرد5 ، فاطمه شیخشعاعی6 ، عذرا دائی*7
1- استاد مرکز تحقیقات مدیریت خدمات بهداشتی درمانی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران؛ گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاعرسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران
2- استاد گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران
3- دانشیار گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز، اهواز، ایران
4- استاد مرکز تحقیقات فناوری اطلاعات در امور سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
5- دانشیار گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
6- دانشیار گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
7- استادیار گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاعرسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران ،daei.a@tbzmed.ac.ir
2- استاد گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران
3- دانشیار گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز، اهواز، ایران
4- استاد مرکز تحقیقات فناوری اطلاعات در امور سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
5- دانشیار گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
6- دانشیار گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
7- استادیار گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاعرسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران ،
چکیده: (32 مشاهده)
زمینه و هدف: روزآمدسازی مداوم برنامههای آموزشی بهمنظور تکمیل رسالت اصلی آموزش عالی ضرورت دارد. ازاینرو، پژوهش حاضر در صدد بررسی دیدگاه ذینفعان در خصوص تغییرات مورد نیاز برنامه آموزشی دورهی کارشناسی کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی است.
روش بررسی: این پژوهش در دو مرحله با بهکارگیری تکنیک دلفی فازی و روش پیمایشی انجام گرفته است. مشارکتکنندگان شامل استادان، دانشجویان، دانشآموختگان و مدیران مرتبط با رشتهی کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی بودند. تعداد مشارکتکنندگان در مرحلهی اول مطالعه ۴۱ نفر و در مرحلهی دوم ۱۲۲ نفر بود. ابزار گردآوری در مرحلهی اول یک چکلیست براساس آخرین برنامه درسی مقطع کارشناسی رشته کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی بود که بهصورت درس به درس تدوین شده بود. در مرحلهی دوم، یک پرسشنامهی محققساخته براساس دادههای حاصل از مرحلهی اول بود. دادههای گردآوریشده با استفاده از روشهای اعداد فازی، فازی زدایی و آمار توصیفی تجزیه و تحلیل گردید.
یافتهها: یافتهها نشان داد دروس پایه شامل ۱۹ واحد(۹ درس) بود که تنها ۱۱ درصد دارای ضرورت بقا بودند و ۷۸ درصد نیازمند حذف یا ویرایش اساسی تشخیص داده شدند. دروس اختصاصی اجباری شامل ۶۵ واحد(۳۰ درس) بود که ۲۰ درصد دارای ضرورت بقا، ۴۳ درصد نیاز به بازنگری و ۳۷ درصد نیازمند حذف یا اصلاح اساسی بودند. دروس اختصاصی شامل ۱۲ واحد(۶ درس) بود که هیچیک از دروس اختصاصی اختیاری امتیاز لازم برای بقا را کسب نکردند؛ بهطوریکه ۵۰ درصد نیازمند بازنگری و ۵۰ درصد نیازمند حذف یا ویرایش اساسی بودند. بیشترین میزان ضرورت برای بقای درس در برنامهی آموزشی از دیدگاه ذینفعان مربوط به درس جامعهشناسی اطلاعات در دروس پایه، ساختمان داده و برنامهنویسی در دروس اختصاصی اجباری و مقدمات آرشیو در دروس اختصاصی اختیاری بود. در مرحلهی دوم، استفاده از روشهای تدریس روزآمد و اضافه شدن دروس عملکرد مبتنی بر شواهد و تفکر انتقادی و هوش مصنوعی به برنامه درسی و کاربردی شدن درس روش تحقیق از جمله مهمترین یافتهها بود.
نتیجهگیری: نتایج، نشاندهندهی ضرورت بازنگری در برنامهدرسی رشته کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی بود. انتظار میرود که برنامه درسی کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی نهتنها با تحولات حوزهی سلامت دیجیتال و فناوریهای نوین همگام شود، که رویکردی میانرشتهای و مهارتمحور را اتخاذ کند. این امر مستلزم تغییر در طراحی، اجرا و ارزیابی برنامه درسی است.
روش بررسی: این پژوهش در دو مرحله با بهکارگیری تکنیک دلفی فازی و روش پیمایشی انجام گرفته است. مشارکتکنندگان شامل استادان، دانشجویان، دانشآموختگان و مدیران مرتبط با رشتهی کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی بودند. تعداد مشارکتکنندگان در مرحلهی اول مطالعه ۴۱ نفر و در مرحلهی دوم ۱۲۲ نفر بود. ابزار گردآوری در مرحلهی اول یک چکلیست براساس آخرین برنامه درسی مقطع کارشناسی رشته کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی بود که بهصورت درس به درس تدوین شده بود. در مرحلهی دوم، یک پرسشنامهی محققساخته براساس دادههای حاصل از مرحلهی اول بود. دادههای گردآوریشده با استفاده از روشهای اعداد فازی، فازی زدایی و آمار توصیفی تجزیه و تحلیل گردید.
یافتهها: یافتهها نشان داد دروس پایه شامل ۱۹ واحد(۹ درس) بود که تنها ۱۱ درصد دارای ضرورت بقا بودند و ۷۸ درصد نیازمند حذف یا ویرایش اساسی تشخیص داده شدند. دروس اختصاصی اجباری شامل ۶۵ واحد(۳۰ درس) بود که ۲۰ درصد دارای ضرورت بقا، ۴۳ درصد نیاز به بازنگری و ۳۷ درصد نیازمند حذف یا اصلاح اساسی بودند. دروس اختصاصی شامل ۱۲ واحد(۶ درس) بود که هیچیک از دروس اختصاصی اختیاری امتیاز لازم برای بقا را کسب نکردند؛ بهطوریکه ۵۰ درصد نیازمند بازنگری و ۵۰ درصد نیازمند حذف یا ویرایش اساسی بودند. بیشترین میزان ضرورت برای بقای درس در برنامهی آموزشی از دیدگاه ذینفعان مربوط به درس جامعهشناسی اطلاعات در دروس پایه، ساختمان داده و برنامهنویسی در دروس اختصاصی اجباری و مقدمات آرشیو در دروس اختصاصی اختیاری بود. در مرحلهی دوم، استفاده از روشهای تدریس روزآمد و اضافه شدن دروس عملکرد مبتنی بر شواهد و تفکر انتقادی و هوش مصنوعی به برنامه درسی و کاربردی شدن درس روش تحقیق از جمله مهمترین یافتهها بود.
نتیجهگیری: نتایج، نشاندهندهی ضرورت بازنگری در برنامهدرسی رشته کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی بود. انتظار میرود که برنامه درسی کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی نهتنها با تحولات حوزهی سلامت دیجیتال و فناوریهای نوین همگام شود، که رویکردی میانرشتهای و مهارتمحور را اتخاذ کند. این امر مستلزم تغییر در طراحی، اجرا و ارزیابی برنامه درسی است.
نوع مطالعه: پژوهشی اصيل |
موضوع مقاله:
کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
